خودش می‌گوید که یکی از دوستان نزدیکش هم در جریان این رابطه که آن را «ازدواج سفید» می‌نامد قرار داردØŒ اما همین احتیاط و ترس خودش به‌اندازه کافی نشان می‌دهد که نمی‌شود نام این ارتباط را «ازدواج» گذاشتØ› چیزی که هنوز برایش در فرهنگ ایرانی - اسلامی نام و نشانی پیدا نشده است. این واژه وارداتی و این فرهنگِ غربی همخانه بودن نه «ازدواج» است و نه «سفید» چون هیچ ازدواج قانونی و شرعی شکل نمی‌گیرد و ثبت نمی‌شود و پایان این سبک زندگی مجردی هم آسیب‌های جدی فرهنگی و اجتماعی است که بیشتر سیاه است تا سفید.   زیرچشمی انگشتِ حلقه‌شان را می‌پایمØŒ سمتِ نگاهم را پسر جوان می‌گیرد و می‌گوید: نگردید! پیدا نمی‌کنیدØŒ در انگشت ما خبری از حلقه و نشانی از ازدواج نیست. خودم و نگاهم را جمع‌وجور می‌کنم و می‌پرسم پس چرا اسمِ ارتباطتان را «ازدواج سفید» گذاشته‌ایدØ› مگر جایی این ارتباط ثبت شده است که می‌گویید ازدواجØŸ مرد با بی‌خیالی شانه‌هایش را بالا می‌اندازد و می‌گوید شاید چون اسم دیگری برایش پیدا نکردیم! فقط یک اسم استØŒ سخت نگیرید! و هر دو می‌زنند زیر خنده!   داخل برگه‌ام نوشته بودم که از «تعهد»، «خیانت» و «مسئولیت» در رابطه‌شان بپرسمØŒ اما نمی‌دانم چرا احساسم می‌گوید جوابشان شاید شبیه همین جمله آخری باشد: سخت نگیرید!   خطر بیخ گوش سلول‌های جامعه همخانه‌ بودن رهاورد فرهنگی است که حتی در سرمنشØ£ آن یعنی «غرب» به بحران تبدیل‌شده است و به‌عنوان یک محصول صادراتی فرهنگی راهی کشورهای مختلف دنیا شده و حالا ایران به‌عنوان کشوری مسلمان در لایه‌های زیرین جامعه و زیرپوست شهر شاهد رشد خزنده آن استØŒ رابطه بی‌سرانجامی که هنوز فرصت نکرده‌ایم برایش اسم متناسب بافرهنگ ایرانی- اسلامی انتخاب کنیمØŒ نامی که «قبیح» بودنش را پشتِ صفت «سفیدش» پنهان نکند.   برخی تحقیقات نشان می‌دهد که در آمریکا دوسوم زوج‌ها مدتی را بدون ازدواج زیر یک سقف زندگی کرده‌اند و حتی در حدود هفت میلیون زوج همین شیوه را برای زندگی‌شان انتخاب کرده‌اندØŒ آن‌هم جایی که تا چند دهه قبل زندگی بدون ازدواج قانونی نبوده است.   آلمانی‌ها هم در تحقیقاتی که داشته‌اند همخانه‌ها بودن را مهم‌ترین عامل تهدیدکننده ازدواج اعلام کرده‌اندØŒ موضوعی که موجب نگرانی جامعه شناسان در کشورهای مختلف دنیا شده استØŒ تا سازمان ملل متحد هم توجه به موضوع خانواده و ازدواج را از اولویت‌های خود بداند و حتی روزی را به نام روز «خانواده» در تقویم جهانی ثبت کند.   باوجوداین تجربیات تلخ و بیراهه‌ای که حالا غرب به بن‌بست آن رسیده و به دنبال عقب‌گرد است حالا با پدیده جنگ نرم و تهاجم فرهنگی این معضل فرهنگی در بسته‌بندی‌های شکیل راهی کشورهای شرقی و اسلامی شده استØŒ کافی است سرنخ ماجرا را گرفت تا به منشØ£ اصلی آن رسیدØŒ هرچند که برخی مشکلات اجتماعیØŒ فرهنگی و اقتصادی در کشور ما هم در ترویج این پدیده غربی تØ£ثیر جدی داشته است.   جان کلام آسیب‌های ناشی از ترویج این پدیده را می‌توان در این بیانات رهبر معظم انقلاب شنید: «مسئله‌ی خانوادهØŒ مسئله‌ی بسیار مهمی استØ› پایه‌ی اصلی در جامعه استØŒ سلول اصلی در جامعه است. نه اینکه اگر این سلول سالم شدØŒ سلامت به دیگرها سرایت می کندØ› یا اگر ناسالم شدØŒ عدم سلامت به دیگرها سرایت می‌کندØ› بلکه به این معناست که اگر سالم شدØŒ یعنی بدن سالم است. بدن که غیر از سلول‌ها چیز دیگری نیست. هر جهازیØŒ مجموعه‌ی سلولهاست. اگر ما توانستیم سلولها را سالم کنیمØŒ پس سلامت آن جهاز را داریم. مسئله اینقدر اهمیت دارد. جامعه‌ی اسلامیØŒ بدون بهره‌مندی کشور از نهاد خانواده‌ی سالمØŒ سرزنده و بانشاطØŒ اصلاÙ‹ امکان ندارد پیشرفت کند.» بیانات مقام معظم رهبری در سومین نشست اندیشه راهبردی Û±Û³Û¹Û°/Û±Û°/Û±Û´   آماری وجود ندارد به‌رغم اینکه گزارش‌های جامعه شناسان و محققان وجود پدیده همخانه‌ در استان‌های مختلف کشور را تØ£یید می‌کند اما همچنان آمار رسمی از وضعیت شیوع این پدیده در استان‌های مختلف در دست نیست تا «محمدرضا فضلی» سرپرست مرکز مطالعات وزارت ورزش و جوانان با اشاره به انجام پیمایش ارزش‌ها و نگرش‌های جوانان در سال Û±Û³Û¹Ûµ بگوید که همخانه‌ بودن هم در این پیمایش موردتوجه قرارگرفته است.   وی در خصوص نتایج این پیمایش ارزش‌ها و نگرش‌های جوانان که طی Û³ سال گذشته انجام‌شده هم گفته است: این پیمایش گویه های مختلفی دارد و یک پژوهش گسترده است. تاکنون بخش‌هایی از نتایج توصیفی و آماری آن اعلام‌شده است اما نتایج تحلیلی آن از سوی پژوهشگران در حال تهیه است که امیدواریم به‌زودی منتشر شود.   «فرشته روح‌افزا» معاون شورای فرهنگی و اجتماعی زنان هم با یادآوری اینکه این نوع زندگی را در فرهنگ‌های مختلف بررسی کردیم و در هیچ فرهنگی به این شیوه زندگی، ازدواج نمی‌گویندØŒ تاکید می‌کند: از سوی دیگر نمی‌دانیم چرا به این سبک غلط زندگیØŒ «سفید» گفته می‌شودØŸ حتی اگر اثبات شود دو نفر رابطه‌ای خارج از عرف دارند ما قوانین محکمی برای برخورد با این رابطه داریم پس چطور به این زندگی ازدواج سفید گفته می‌شود؟ آیا این به آن معنا نیست که ازدواج‌های شرعی و قانونی سیاه استØŸ   اما نکته قابل‌تØ£مل عدم توازن خساراتی است که هم‌خانه‌ها برای هم به ارمغان می‌آورند به‌طوری‌که بسیاری از روان‌شناسان معتقدند که آثار این سبک زندگی بیشتر از مردØŒ زنان را تحت تØ£ثیر آسیب‌های خود قرار می‌دهدØŒ موضوعی که مورد تØ£کید معاون شورای فرهنگی و اجتماعی زنان هم قرار دارد تا روح‌افزا بگوید: در ازدواج شرعی یک سری حقوق مدنی و قانونی برای زن مترتب است اما در این شیوهØŒ زن هیچ پشتوانه قانونی و هیچ حق‌وحقوقی ندارد.   وی البته معتقد است که عده‌ای دانسته یا ندانسته با به کار بردن این لفظ می‌خواهند فرهنگ‌سازی کنند و هرکس این لغت را وارد فرهنگ ما کردهØŒ حساب‌شده کارکرده است.   اما آنچه این روزها نگرانی‌ها درزمینهÙ” این پدیده را بیشتر می‌کند دامنه گسترش آن از کلان‌شهرهایی مانند تهران به استان‌های کوچک‌تر استØŒ پدیده‌ای که به نظر می‌رسد همراه زندگی برخی دانشجویان غیربومی به دیگر استان‌ها هم سرایت کرده است.   بازی برد- برد یا دوسر باخت گفت‌وگوی ابتدای این گزارش با یک دختر و پسر دانشجوی شهرستانی است که در همدان تحصیل می‌کنندØŒ آن‌ها از صحبت کردن در مورد تعهداتشان طفره می‌روند و هر جا در پاسخ دادن کم می‌آورند بلندبلند می‌خندند و به قول خودشان سعی می‌کنند سخت نگیرند.   دختر جوان مدام با انگشتانش بازی می‌کندØŒ حتی قهقهه‌هایش هم جدی به نظر نمی‌رسدØŒ می‌شود نگرانی‌هایش را از چهره‌اش خواندØŒ خیلی از طولانی شدن مکالمه خوشنود نیستØŒ می‌خواهد سؤال و جواب‌ها کوتاه تمام شودØŒ شاید خودش هم برای کارهایش دلیل عمیق و تفصیلی ندارد.   پسر جوان اما متفاوت‌تر به نظر می‌رسدØŒ شاید تکلیفش روشن‌تر است با خودشØŒ کمتر می‌شود ترس و نگرانی را در چهره‌اش خواندØŒ البته همه تلاشش را می‌کند که به‌جز صدای بلند خنده‌ها و تلاش برای خاص نشان دادن این رابطه چیزی را از چهره‌اش نخوانندØŒ می‌گوید که باهم زندگی کردن را تجربه می‌کنند بدون تعهدات و مسئولیت‌هایی که آن‌ها را قیدوبند می‌داند.   در جملاتشان همدیگر را شریک و هم‌خانه خطاب می‌کنند و می‌گویند: اینجا همه‌چیز شراکتی استØŒ از هزینه‌ها و مخارج این‌گونه زندگی‌ها گرفته تا تصمیماتی که به هر دوی آن‌ها مرتبط استØŒ یک‌جورهایی سعی می‌کنند معامله پایاپای باشدØ› به قول مرد جوان«بازی برد - برد!» و من در ذهنم و روی دفترچه‌ام می‌نویسم: دو سر باخت!   تعهد پÙŽر! اما برخی جوانان علت اصلی ورود به این نوع ارتباط‌ها را نبود شرایط مناسب اقتصادی برای ازدواج و ترس از زندگی زناشویی عنوان می‌کنند که در این زمینه با «عبدالله عباسی» استاد دانشگاه و مشاور خانواده به گفت‌وگو نشستیم.   دکتر عبدالله عباسی معتقد است: زندگی با همخانه‌ از کشورهایی مثل آمریکای جنوبیØŒ مکزیک و از طریق تبلیغات ماهواره‌ای وارد فرهنگ ما شده و متØ£سفانه در مشاوره‌های خود به چند مورد این‌چنینی برخورد کرده‌ام.   عباسی اضافه می‌کند: این نوع ازدواج و به‌اصطلاح جوانان امروزیØŒ زندگی با همخانه از آنجایی شکل می‌گیرد و قوت می‌یابد که تعهدی بر دوش جنس مرد و زن نمی‌گذارد.   وی با یادآوری اینکه در این نوع ازدواج‌ها قانون جایی نداردØŒ می‌گوید: مانند فرهنگ مقدس اسلام که برای زن مهریه تعیین می‌کند و تعهداتی برای دو طرف به وجود می‌آوردØŒ در این نوع ارتباط تعهدی وجود ندارد.   این استاد دانشگاه و مشاور خانواده ادامه می‌دهد: متØ£سفانه به دلیل نداشتن فرهنگ زناشویی و شناخت از جنس مخالفØŒ زن و شوهرهاØŒ در این زمینه اضطراب پیداکرده و نسل جوان ما با اتکا بر اینکه نمی‌خواهند اشتباه پدران و مادران خود را تکرار کنندØŒ تن به ازدواج شرعی و قانونی نمی‌دهند و به سمت همخانه‌ شدن می‌روند.   پاک کردن صورت‌مسئله عبدالله عباسی می‌گوید: توجیه جوانان در این نوع رابطه این است که ما در کنار یکدیگر زندگی می‌کنیم و زمانی که احساس کردیم برای یکدیگر فایده‌ای نداریم بدون اینکه یکدیگر را اذیت کرده باشیم و بدون تعهد قانونی و عرفی یکدیگر را ترک می‌کنیم درحالی‌که این تنها پاک کردن صورت‌مسئله است.   وی تØ£کید دارد که این نوع ارتباط شاید توسط جوانان امروزی با عنوان همخانه‌ ذکر می‌شود اما درواقع یک رابطه کاملاÙ‹ نامشروع استØŒ اضافه می‌کند: این شکل ازدواج نه در دین اسلام تعریفی دارد و نه در عرف پذیرفته می‌شود.

این مشاور خانواده به برخی علت‌های این پدیده هم اشاره می‌کند و می‌گوید: جوانان به دلیل مشاهده اختلافات زناشوییØŒ آمار طلاق و عدم آگاهی نسبت به جنس مخالفØŒ متØ£سفانه به این پدیده شوم و وارداتی روی آورده‌اندØŒ و جالب اینجاست که در نادانی مطلقØŒ فکر می‌کنند بسیار مدرنیزه و امروزی زندگی می‌کنند.   عبدالله عباسی یادآور می‌شود: ما در همایش‌های مشاوره‌ایØŒ به‌خصوص در دانشگاه‌ها تا جایی که می‌توانیم در خصوص جنس مخالف به دختران و پسران آموزش می‌دهیم تا از خصوصیات و ویژگی‌های یکدیگر آگاه باشند.   وی ترویج فرهنگ دینی و قرآنی را شاه‌کلید رفع این معضل می‌داند و می‌گوید: متØ£سفانه به خاطر خودخواهی‌ها و نداشتن تربیت صحیحØŒ بسیاری از روابط زناشویی منجر به طلاق شده و جوانان امروزی برای پیشگیری از طلاق به سمت همخانه‌ شدن کشیده شده‌اند.   از دوست بودن تا هم‌خانه شدن عمق این پدیده به‌گونه‌ای است که در میان اطرافیان و دوستان گاهی می‌شنویم دختر و پسری هم‌خانه شده‌اند و تصمیم گرفته‌اند مدتی را با یکدیگر زندگی کنند و اگر شرایط یکدیگر را مناسب دیدند ازدواج کنند درصورتی‌که شاید تا چند سال پیش حتی لفظ دوست بودن دختر و پسر نیز خارج از عرف جامعه بود اما امروز شاهد هستیم که این مسئله در بین جوانان بسیار جاافتاده است و حتی معتقدند بدون دوستی هم مگر می‌شود ازدواج کردØŸ   در توجیه این رفتار و این نوع رابطه با «امیرحسین یاوری»، کارشناس ارشد روانشناسی بالینی و مدیر یک مرکز مشاوره هم‌کلام شدیم.   امیرحسین یاوری این نوع ازدواج را که اصطلاح آن برگرفته از شناسنامه سفید و بدون ثبت ازدواج است حاصل تنوع‌طلبی و عدم تفکر صحیح می‌داند.   یاوری در توضیح این نوع ارتباط می‌گوید: در پایین‌ترین سطح هر اقدام مهمی که نیاز به‌صرف هزینه داشته باشد نیاز به قرارداد و ثبت قانونی دارد مانند خرید یک ماشین و یا خانهØŒ که اگر بدون قرارداد خریداری شوید ممکن است چندین مدعی داشته باشد که همین روند در مورد ازدواج هم مصداق دارد که اگر روابط دو نفر از حدی بالاتر برود نیاز به قرارداد و ثبت دارد.  

این کارشناس ارشد روانشناسی بالینی اضافه می‌کند: به همین دلیل است که در ازدواج‌های سفیدØŒ چون هیچ ثبت و قراردادی لحاظ نشده است دو طرف با کوچک‌ترین مشکل یکدیگر را ترک می‌کنند که آثار چنین روابطی در آینده گریبان گیر فرد خواهد شد.   وی معتقد است که در این نوع رابطهØŒ تعهدی وجود ندارد و با کوچک‌ترین ضربه‌ای متلاشی خواهد شد.   ترس از ازدواج و طلاق از این مشاور خانواده علل گرایش جوانان به چنین روابطی را جویا می‌شویم و می‌گوید: با توجه به موانع اجتماعیØŒ خانوادگی و ترس از ازدواج‌های سخت و آمار طلاق و اختلافات زناشوییØŒ جوانان به سمت چنین روابطی سوق پیدا می‌کنند.   این مشاور خانواده در توضیح تØ£ثیر سمت‌وسوی باورهای دینی جوانان در جلوگیری از شیوع این پدیده هم می‌گوید: باورهای ما از خانواده به‌عنوان کوچک‌ترین نهاد نشØ£ت می‌گیرد و همیشه این اصلاح را می‌شنویم که مسلمان‌زادهØŒ مسلمان می‌شود.   وی اضافه می‌کند: متØ£سفانه این‌گونه روابط ریشه در کمرنگ شدن باورهای دینی دارد چراکه خانوادهØŒ اجتماع و اعتقادات افراد حلقه‌های یک زنجیره  هستند و توان هرکدام که بیشتر باشد فرد را به سمت خود می‌کشد.   امیرحسین یاوری معتقد است: اگر خانواده سالم باشد فرد باوجود تمام آسیب‌های اجتماعیØŒ همچنان سلامت خود را حفظ می‌کند چراکه ریشه او قوی است و اگر خانواده بیمار باشد فرد باورها و اعتقادات کمرنگی خواهد داشت.   عدم تمایل جوانان به ازدواج برای پیدا کردن آماری در سطح خرد از وضعیت ازدواج‌های سفید سراغ معاون جوانان اداره کل ورزش و جوانان استان همدان رفتیم اما در این زمینه یا پیمایش جدی صورت نگرفته یا آماری وجود ندارد.   «اسدالله ربانی مهر» معتقد است که عدم تمایل جوانان به ازدواج به دلیل تغییر سبک زندگی است و در خصوص پدیده همخانه‌ شدن تاکنون آمار رسمی و قابل استنادی که توسط دستگاه‌ها ارائه‌شده باشد وجود ندارد.   وی اضافه می‌کند: شاید در این زمینه بتوان موضوع را با بحث دیگری در خصوص زندگی مجردی تکمیل کرد چراکه امروزه به دلیل تغییر سبک زندگی و رفتاری جامعه و نیز کمرنگ شدن باورهاØŒ جوانان ما به سمت زندگی مجردی و سکونت در خانه‌های مجردی روی آورده‌اند و این نوع از زندگی تنها مختص آقایان نبوده و در بانوان نیز وجود دارد.   وی با یادآوری اینکه خانه‌های مجردی آسیب‌های اجتماعی بسیاری برای جوانان در پی داردØŒ می‌گوید: عدم تمایل جوانان به ازدواج نیاز به فرهنگ‌سازی دارد. Û±Û¸ دستگاه در حوزه جوانان مسئولیت دارند که شامل دستگاه‌های دولتیØŒ فرهنگی هستند و باید درزمینهÙ” فرهنگ‌سازی اقدام کنند.

وی  به رتبه شانزدهم همدان در خصوص طلاق در بین Û³Û° استان کشور اشاره می‌کند و می‌گوید: عدم تمایل جوانان به ازدواج باید آسیب‌شناسی شود که ازجمله عوامل ایجاد آنØŒ تغییر در سبک زندگی است.   معاون جوانان اداره کل ورزش و جوانان استان همدان به لزوم فرهنگ‌سازی و ترویج سبک زندگی اسلامی در بین جوانان تØ£کید دارد و معتقد است که در این راستا انتظار همکاری و عملکرد بهتر صداوسیماØŒ دستگاه‌های فرهنگی و آموزشی می‌رود.   به ازای هر Ûµ ازدواج یک طلاق معاون امور جوانان اداره کل ورزش و جوانان استان همدان از آمار بالای طلاق در سال Û±Û³Û¹Û´ سخن می‌گوید و یادآور می‌شود: استان همدان با ثبت یک طلاق به ازای هر Ûµ ازدواج وضعیت بهتری نسبت به  برخی از استان‌های کشور با آمار یک طلاق به ازای دو ازدواج دارد اما همچنان این وضعیت مطلوب نیست و شاید یکی از دلایل شکل‌گیری روابط غیرشرعی ترس از طلاق و تبعات آن باشد.   آنچه مسلم است اینکه تحقیقات نشان داده زنان در چنین رابطه‌هایی بیش از انواع دیگر ازدواج دچار خشونت خانگی می‌شوند و چنین روابطی زودتر از ازدواج‌های رسمی و شرعی از هم می‌پاشد بنابراین تا این نوع زندگی در کشور تبدیل به فرهنگ نشده باید جلوی پیشرفت آن را گرفت. خبرگزاری دانشجو