ماه صفر برای شیعیان اهل بیت(ع)

دومین ماه قمری ماه صفر است. صفر از ریشه «صفر» به معنی تهی و خالی است. از آنجا که مردم دوران جاهلیت با فرارسیدن ماه صفر به جنگ روی می‌آوردند و خانه‌ها خالی می‌ماندØ› از این رو به آن صفر گفته‌اند. آغاز جنگ صفین در سال ۳۷ قمری، آوردن سر مبارک امام حسین علیه السلام به دمشق، اربعین امام حسین علیه السلام، ولادت امام محمد باقر علیه السلام در سال ۵۷ قمری، ولادت امام کاظم علیه السلام در سال ۱۲۸ قمری، شهادت زید بن علی بن الحسین علیه السلام در سال ۱۲۱ قمری، شهادت عمار بن یاسر و خزیمه بن ثابت ذو الشهادتین در جنگ صفین در سال ۳۷ قمری، رحلت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله وسلم در سال ۱۱ قمری، شهادت امام حسن مجتبی علیه السلام در سال ۵۰ قمری، شهادت امام رضا علیه السلام در سال ۲۰۳ قمری و... از جمله حوادث این ماه است. ماه حزن شیعیان شیعیان Ø¥ثنی عشری و محبان اهل بیت علیهم السÙ‘لام، ماه صفر را از ایام سوگواری سال می‌دانند. زیرا در ابتدای این ماه خانواده امام حسین علیه السلام و بازماندگان واقعه کربلا را به صورت اسیری وارد شام نمودند و آنان را در فشار روحی و روانی و مورد تحقیر و توهین قرار دادند، به طوری که یکی از فرزندان خردسال امام حسین علیه السلام، به نام رقیه (س)، بر اثر این سختی‌های طاقت فرسا، در دمشق به لقاØ¡اللÙ‘ه پیوست. هم چنین، بیستم این ماه، اربعین شهادت امام حسین علیه السÙ‘لام و یارانش در کربلا است. بنا به روایت علمای شیعه و برخی از علمای اهل سنت، در ۲۸ صفر، رحلت جانگداز رسول گرامی اسلام حضرت محمد صلÙ‘ی اللÙ‘ه علیه و آله و شهادت سبط پیامبر، حضرت امام حسن مجتبی علیه السلام و در آخر این ماه، شهادت ثامن الحجج حضرت علی بن موسی الرضا علیه السÙ‘لام واقع شده است. بدین جهت، شیعیان این ماه را همانند ماه محرم، به سوگواری می‌پردازند. در بسیاری از مراسم‌ها و محافل مذهبی، دو ماه محرم و صفر را پشت سر هم گرامی می‌دارند و در آن‌ها به عزاداری مشغول می‌باشند. آیا صفر ماه نحسی است؟ معروف است که ماه صفر ماه نحسی است، اما نظرات در این باره متفاوت است. علامه طباطبایی (ره) در باره سعادت و نحوست ایام می‌گوید: ما به هیچ وجه نمÙ‰‌توانیم بر سعادت روزÙ‰ از روزها، و یا زمانÙ‰ از ازمنه و یا نحوست آن اقامه برهان کنیم، چون طبیعت زمان از نظر مقدار، طبیعتÙ‰ است که اجزا و ابعاضش مثل هم هستند و خلاصه یک چیزند، پس از نظر خود زمان فرقÙ‰ میان این روز و آن روز نیست، تا یکÙ‰ را سعد و دیگرÙ‰ را نحس بدانیم، و اما عوامل و عللÙ‰ که در حدوث حوادث موثرند، و نیز در به ثمر رساندن اعمال تاثیر دارند، از حیطه علم و اطلاع ما بیرونند، ما نمÙ‰‌توانیم تکه تکه زمان را با عواملÙ‰ که در آن زمان دست در کارند بسنجیم، تا بفهمیم آن عوامل در این تکه از زمان چه عملکردÙ‰ دارند، و آیا عملکرد آن‌ها طورÙ‰ است که این قسمت از زمان را سعد مÙ‰‌کند یا نحس، و به همین جهت است که تجربه هم بقدر کافÙ‰ نمÙ‰‌تواند راه گشا باشد، چون تجربه وقتÙ‰ مفید است که ما زمان را جداÙ‰ از عوامل در دست داشته باشیم، و با هر عاملÙ‰ هم سنجیده باشیم، تا بدانیم فلان اثر، اثر فلان عامل است، و ما زمان جداÙ‰ از عوامل نداریم، و عوامل هم براÙ‰ ما معلوم نیست . و به همین علت است که راهÙ‰ به انکار سعادت و نحوست هم نداریم، و نمÙ‰‌توانیم بر نبودن چنین چیزÙ‰ اقامه برهان کنیم، همان طور نمÙ‰ توانستیم بر اثبات آن اقامه برهان کنیم، هر چند که وجود چنین چیزÙ‰ بعید است، ولÙ‰ بعید بودن، غیر از محال بودن است، این از نظر عقل. شیخ عباس قمی (ره) هم پیرامون اعمال ماه صفر می‌گوید: بدان که این ماه (صفر) معروف به نحوست است و شاید سبب آن، واقع شدن وفات رسول خدا صلÙ‘ی اللÙ‘ه علیه و آله است در آن، هم چنان که نحوست دوشنبه به این سبب است. و یا به جهت آن است که این ماه، بعد از سه ماه حرام (ذی قعده، ذی حجÙ‘ه و محرم الحرام) واقع شده که در آن سه ماه، حرب و قتال نبوده و در این ماه، شروع به قتال می‌نمودند و خانه و منازل از اهلش خالی می‌شد. و این هم یک سبب است در وجه تسمیه آن، به صفر. به هر حال، از برای رفع نحوست، هیچ چیز بهتر از تصدقات و ادعیه و استعاذات وارده نیست. و اگر کسی خواهد محفوظ بماند از بلاهای نازله در این ماه، در هر روز ده مرتبه بخواند این دعایی را که «محدث فیض» روح الله روحه، در «خلاصه الاذکار» ذکر فرمود: یا شدید القوی، و یا شدید المحال، یا عزیز، یا عزیز، ذلÙ‘ت بعظمتک جمیع خلقک، فاکفنی شÙŽرÙ‘ خلقک، یا محسن، یا مجمل، یا منعم، یا مفضل، یا لا اِله الÙ‘ا اØ¡نت، سبحانک Ø¥ نÙ‘ی کنتُ مِن الظÙ‘المین، فاستجبناله و نجÙ‘یناهُ من الغمÙ‘، و کذلک ننجیِ المؤ منین، و صلÙ‘ی اللÙ‘ه علی محمÙ‘د و آله الطÙ‘یبین الطÙ‘اهرین. دعاهای ویژه ماه صفر در این زمینه آیت الله مکارم شیرازی در پاسخ به سؤالی درباره نحوست ماه صفر می‌گوید: یام ذاتاÙ‹ سعد و نحس ندارد، مگر به خاطر حوادثی که در آن واقع شده و لذا چون در ماه صفر سه تن از معصومین علیهم السلام چشم از جهان بسته‌اند و همچنین مشکلاتی که برای اسرای کربلا پیش آمد، ممکن است عنوان نحس به خود گرفته باشد به علاوه چون ماه حرام تمام می‌شده و دوباره جنگ و نزاع در بین قبایل عرب صورت می‌گرفته استØ› و به هر حال می‌توان تاثیر آن‌ها را با صدقه و دعا حل کرد. از آیت الله بهجت (قدÙ‘س سرÙ‘ه) هم پرسیده شد: آیا ماه صفر آن چنان که مشهور است نحس و شوم است؟ در پاسخ فرمودند: چطور ممکن است ماهی که حضرت رسول (صلÙ‘ی الله علیه و آله و سلÙ‘م) در آن رحلت کرده‌اند نحس و شوم نباشد؟Ø› برای دفع نحوست وشرÙ‘ آن دعاهای ویژه این ماه را بخوانید. آیت الله حاج میرزا جواد آقا ملکی تبریزی می‌گوید: معروف است که ماه صفر به خصوص چهارشنبه آخر آن نحس مÙ‰‌باشد که در این مورد روایتÙ‰ نداریم. شاید این نحوست به خاطر رحلت پیامبر اکرم (صلÙ‰ الله علیه و آله و سلم ) در این ماه و نیز این سخن پیامبر (صلÙ‰ الله علیه و آله و سلم ) باشد که فرموده‌اند: کسÙ‰ که مرا به تمام شدن ماه صفر مژده بدهد، او را به بهشت بشارت مÙ‰‌دهم. که به این ترتیب مÙ‰‌توان این مطلب را ثابت کرد. و هنگامÙ‰ که نحوست این ماه ثابت گردید باید به انجام اعمال مناسب در آن پرداخته، آن را از مراسم بزرگ مصیبت دانسته و با خداÙ‰ بزرگ در مورد نبودن آن حضرت (صلÙ‰ الله علیه و آله و سلم) و از دست دادن سعادت‌هاÙ‰ زمان حضور او و گمراهÙ‰ مردم بعد از وفاتش مناجات نموده و از سرکشÙ‰ منافقین و ستم ستمکاران و پلیدÙ‰ دشمنان براÙ‰ او بگوید.  

منبع : آوینی