تا غروب آفتاب دستش رو به آسمان بلند بود و با تضرع اشک می‌ریخت ... تا بالاخره بخشیده شد...   نهم ذیحجه روز عرفه است. خداوند متعال در این روز به سه مکان و سه گروه از انسانهاØŒ توجه ویژه دارد:  

1. کربلا و زائران امام حسین (ع).

 

2. Û². صحرای عرفات (در نزدیکی مکه) و حجاج بیت الله.

  Û³  .  هر جا از دنیا که دستی به سوی او بلند شود و دلی بشکند.       چرا «عرفه»؟   Ù€ آنگاه که جبرئیل (ع) مناسک حج را به حضرت ابراهیم (ع) می‌آموختØŒ چون به عرفه رسید به او گفت : «عرفت؟» یعنی «یاد گرفتی؟» و او پاسخ داد آری. لذا به این نام خوانده شد.   Ù€ وجه دیگر اینکه مردم از این جایگاه و در این سرزمین به گناه خود اعتراف می‌کنند.   Ù€ بعضی دیگر هم آن را جهت تحمل صبر و رنجی میدانند که برای رسیدن به آن باید متحمل شد Ø› چرا که یکی از معانی «عرف» صبر و شکیبایی و تحمل است. (Û±)       حضرت آدم (ع) در عرفات   مطابق روایتی از  امام صادق(ع)ØŒ وقتی جد اعلای ما حضرت آدم (ع) از  باغ بهشتی به زمین فرود آمدØŒ چهل روز هر بامداد بر فراز کوه صفا با چشم گریان در حال سجده بود. جبرئیل (ع)ØŒ فرود آمد و پرسید:   Ù€ چرا می گرییØŒ ای آدمØŸ   Ù€ چرا نگریم در حالیکه از جوار خداوند به این دنیا فرود آمده امØŸ   Ù€ به درگاه خدا توبه کن و بسوی او بازگرد.   Ù€ چگونه ØŸ   جبرئیل در روز هشتم ذیحجه آدم را به منی بردØŒ آدم شب را در آنجا ماند و صبحگاهان عازم صحرای عرفات شد. جبرئیل هنگام خروج از مکهØŒ احرام بستن و لبیک گفتن را به او آموخت و چون عصر روز عرفه فرا رسیدØŒ آدم  را به غسل فرا خواند و پس از نماز عصرØŒ او  را به وقوف در عرفات دعوت کرد و کلماتی را که از پروردگار دریافت کرده بود به وی تعلیم دادØŒ این کلمات عبارت بودند از:   سبحانک اللهم و بحمدک   لا اله الا انت   علمت و ظلمت نفسی   واعترفت بذنبی   اغفر لی انک انت الغفور الرحیم یعنی:   جز تو خدایی نیست   کار بدی کردم و بر خود ظلم نمودم   اینک به گناه خود اعتراف می‌کنم   مرا ببخش که تو بخشنده و مهربانی.   آدم (ع) تا غروب آفتاب همچنان دعا میکرد  و با تضرع اشک می‌ریخت. وقتی که آفتاب غروب کرد همراه جبرئیل روانه مشعر شد و شب را  آنجا گذراند. صبحگاهان در مشعر بپاخاست و به دعا پرداخت... تا اینکه سرانجام بخشیده شد ...           حضرت ابراهیم (ع) در عرفات   جبرئیل(ع) در صحرای عرفاتØŒ  مناسک حج را به حضرت ابراهیم (ع)  آموخت و حضرت ابراهیم (ع) در برابر او می فرمود: عÙŽرِفتُ، عÙŽرِفتُ (شناختمØŒ شناختم).       پیامبر خاتم (ص) در عرفات   دامنه کوه عرفات در زمان صدر اسلامØŒ کلاس صحرایی پیامبر اسلام (ص) بود و بنا به گفته برخی مفسرین آخرین سوره قرآن در صحرای عرفات بر پیغمبر (ص) نازل شد و پیغمبر آنرا به مردم و شاگردانش تعلیم فرمود.   رسول گرامی اسلام (ص) در چنین روزی سخنان تاریخی خود را در اجتماع عظیم و با شکوه حجاج بیان داشت:   ... ای مردم سخنان مرا بشنوید! شاید دیگر شما را در این مکان ملاقات نکنم. شما به زودی بسوی خدا باز می گردید. در آن جهان به اعمال نیک و بد شما رسیدگی می شود. به شما توصیه می کنم هرکس امانتی نزد اوست به صاحبش برگرداند.   ای مردم بدانید ربا در آئین اسلام ØŒ حرام است. از پیروی شیطان بپرهیزید. به شما سفارش می کنم که به زنان نیکی کنید زیرا آنها امانتهای الهی در دست شما هستند و با قوانین الهی بر شما حلال شده اند.   ... من در میان شما دو چیز به یادگار می گذارم که اگر به آن دو چنگ زنید گمراه نمی شویدØŒ یکی کتاب خدا و دیگری سنت و (عترت) من است.   هر مسلمانی با مسلمان دیگر برادر است و همه مسلمانان جهان با یکدیگر برادرند و چیزی از اموال مسلمانان بر مسلمانی حلال نیست مگر اینکه آنرا به رضایت به  دست آورده باشد...       تسبیحات حضرت رسول (ص) در روز عرفه :   سُبÙ’حانÙŽ الÙ‘ÙŽذÙ‰ فِى السÙ‘ÙŽمآءِ عÙŽرÙ’شُهُ سُبÙ’حانÙŽ الÙ‘ÙŽذÙ‰ فِى الاÙ’ÙŽرÙ’ضِ حُکÙ’مُهُ منزه است خدایÙ‰ که عرش او در آسمان و  فرمان و حکمش در زمین است   سُبÙ’حانÙŽ الÙ‘ÙŽذÙ‰ فِى الÙ’قُبوُرِ قÙŽضآؤُهُ سُبÙ’حانÙŽ الÙ‘ÙŽذÙ‰ فِى الÙ’بÙŽحÙ’رِ سÙŽبیلُهُ منزه است خدایÙ‰ که در گورها قضا و فرمانش جارÙ‰ است منزه است خدایÙ‰ که در دریا راه دارد سُبÙ’حانÙŽ الÙ‘ÙŽذÙ‰ فِى النÙ‘ارِ سُلÙ’طانُهُ سُبÙ’حانÙŽ الÙ‘ÙŽذÙ‰ فِى الÙ’جÙŽنÙ‘ÙŽهِ رÙŽحÙ’مÙŽتُهُ منزه است خدایÙ‰ که در آتش دوزخ سلطنتش موجود است منزه است خدایÙ‰ که در بهشت رحمت او است سُبÙ’حانÙŽ الÙ‘ÙŽذÙ‰ فِى الÙ’قِیمÙŽهِ عÙŽدÙ’لُهُ سُبÙ’حانÙŽ الÙ‘ÙŽذÙ‰ رÙŽفÙŽعÙŽ السÙ‘ÙŽمآØ¡ÙŽ منزه است خدایÙ‰ که در قیامت عدل و دادش برپا است منزه است خدایÙ‰ که آسمان را بالا برد سُبÙ’حانÙŽ الÙ‘ÙŽذÙ‰ بÙŽسÙŽطÙŽ الاÙ’رÙ’ضÙŽ سُبÙ’حانÙŽ الÙ‘ÙŽذÙ‰ لا مÙŽلÙ’جÙŽاÙŽ وÙŽلا مÙŽنÙ’جا مِنÙ’هُ اِلاÙ‘ اِلÙŽیÙ’هِ منزه است خدایÙ‰ که زمین را گسترد منزه است خدایÙ‰ که ملجا و پناهÙ‰ از او نیست جز بسوÙ‰ خودش پس بگو سُبÙ’حانÙŽ اللÙ‘هِ وÙŽالÙ’حÙŽمÙ’دُ لِلÙ‘هِ وÙŽلا اِلهÙŽ اِلا اللÙ‘هُ وÙŽاللÙ‘هُ اÙŽکÙ’بÙŽرُ صد مرتبه منزه است خدا و حمد از آن خدا است و معبودÙ‰ جز خدا نیست و خدا بزرگتر از توصیف است و بخوان توحید صد مرتبه و آیه الکرسÙ‰ صد مرتبه و صلوات بر محمÙ‘د و آل محمÙ‘د صد مرتبه و بگو لااِلهÙŽ اِلا اللÙ‘هُ وÙŽحÙ’دÙŽهُ لا شÙŽریکÙŽ لÙŽهُ لÙŽهُ الÙ’مُلÙ’کُ وÙŽ لÙŽهُ الÙ’حÙŽمÙ’دُ یُحÙ’یÙ‰ وÙŽیُمیتُ معبودÙ‰ جز خدا نیست یگانه اÙ‰ که شریک ندارد پادشاهÙ‰ خاص او است و از آن او است حمد زنده کند و بمیراند وÙŽیُمیتُ وÙŽیُحÙ’یÙ‰ وÙŽهُوÙŽ حَىُّ لا یÙŽموُتُ بِیÙŽدِهِ الÙ’خÙŽیÙ’رُ وÙŽهُوÙŽ عÙŽلÙ‰ کُلِّ شَىْءٍ و بمیراند و زنده کند و او است زنده اÙ‰ که نمیرد هرچه خیر است بدست او است و او بر هر چیز قÙŽدیرÙŒ ده مرتبه اÙŽسÙ’تÙŽغÙ’فِرُ اللÙ‘هÙŽ الÙ‘ÙŽذÙ‰ لا اِلهÙŽ اِلاÙ‘ هُوÙŽ الÙ’حَىُّ الÙ’قÙŽیُّومُ وÙŽاÙŽتوُبُ اِلÙŽیÙ’هِ ده مرتبه توانا است آمرزش خواهم از خدایÙ‰ که معبود بحقÙ‰ جز او نیست که زنده و پاینده است و بسویش توبه کنم یا اÙŽللÙ‘هُ ده مرتبه یا رÙŽحÙ’منُ ده مرتبه یا رÙŽحیمُ ده مرتبه یا بÙŽدیعÙŽ السÙ‘ÙŽمواتِ وÙŽالاÙ’رÙ’ضِ یا ذÙŽاالÙ’جÙŽلالِ وÙŽالاِْکÙ’رامِ ده مرتبه یا حَىُّ یا قÙŽیُّومُ ده مرتبه یا حÙŽنÙ‘انُ یا مÙŽنÙ‘انُ ده مرتبه یا لا اِلهÙŽ اِلاÙ‘ اÙŽنÙ’تÙŽ ده مرتبه آمینÙŽ ده مرتبه       برخی از اعمال شب و روز عرفه:   Û±.احیا و نماز و عبادت در شب عرفه  

2. دعا در شب عرفه (که گفته شده است مستجاب می‌گردد) .

 

3. زیارت امام حسین (ع) در شب عرفه.

 

4. غسل.

 

5. روزه روز عرفه (اگر سبب ضعف و مانع از دعا و مناجات نشود) .

 

6. قرائت دعای عرفه امام حسین علیه السلام (که بهتر است بعد از نماز عصر باشد) .

 

7. قرائت دعای عرفه امام سجاد علیه السلام (که در صحیفه سجادیه موجود است).

 

8. زیارت امام حسین (ع) در روز عرفه.

 

9. زیارت حضرت اباالفضل العباس (س) در روز عرفه .

 

10. اعتراف و اقرار به گناهان.

 

11. دو رکعت نماز که در رکعت اوÙ‘ل بعد از حمدØŒ سوره توحید و در رکعت دوم بعد از حمدØŒ سوره کافرون خوانده می‌شود. سپس چهار رکعت نماز که در هر رکعت بعد از حمدØŒپنجاه مرتبه سوره توحید (این نماز در واقع همان نماز حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام است) .

  تذکر : از مشاهده فهرست بالا نترسید. هر کدام را که حال و حوصله دارید انجام دهید. انجام غسل کارساده ای است که جزو کارهای روزمره ماستØ› فقط باید نیت غسل عرفه کرد. دو رکعت نماز و بعد خلوت با خدا بیش از Û±Û° دقیقه وقت نمی‌گیرد ولی به دل‌های ما صفا و جلا می‌دهد. فقط بدانیم که: خداوند بزرگ و کریم است. کیفیت هم معمولا از کمیت مهم‌تر است.       صحرای عرفات همایش شناخت و خودسازی امام حسین (ع)   حضرت سیدالشهداØŒ امام حسین (ع) نیز بعد از ظهر روز عرفه همراه با فرزندان و گروهی از اصحاب از خیمه های خود در صحرای عرفات بیرون آمدند و رو به دامن «کوه رحمت» نهادند و در سمت چپ کوه رو به کعبه همایشی تشکیل دادند که موضوع آن شناخت و سازندگی بود. این همایشØŒ تنها جنبه علم و معرفت نداشت بلکه شناخت توØ£م با عمل و سازندگی و تزکیه و خودسازی بود. فهرست مطالب آن عبارت بود از:   Û±Ù€ شناخت خدا و صفات الهی.   Û²Ù€ شناخت خود یا خودشناسی.   Û³Ù€ شناخت جهان.   Û´Ù€ شناخت آخرت.   ÛµÙ€ شناخت پیامبران.   Û¶Ù€ خودسازی با صفات الهی.   Û·Ù€ پرورش نفس با کمالات الهی.   Û¸Ù€ توبه و بازگشت به خدای مهربان.   Û¹Ù€ دور کردن صفات نکوهیده از خود با تسبیح پروردگار.   Û±Û°Ù€ فراگیری راه تعلیم و تربیت از خدا.   Û±Û±Ù€ شناخت و درخواست بهترین مسئلت ها.   Û±Û²Ù€ تبدیل خود پرستی نفس به خدا پرستی.   Û±Û³Ù€ تبدیل خود برتر بینی نفس به تواضع و فروتنی.   Û±Û´Ù€ تبدیل خودخواهی نفس به ایثار و غیر خواهی.   Û±ÛµÙ€ تعلیم مفاهیم و ادبیات قرآن.       رهیافت‌هایی از دعای عرفه امام حسین (ع)       Û±Ù€ ستایش حق تعالی:   ستایش سزاوار خداوندی است که کس نتواند از فرمان قضایش سرپیچد و مانعی نیست که وی را از اعطای عطایاØŒ باز دارد. و صنعت هیچ صنعتگری بپای صنعت او نرسد. بخشنده بیدریغ است. اوست که بدایع خلقت را بسرشت و صنایع گوناگون وجود را با حکمت خویش استوار ساخت.......       Û²Ù€ تجدید عهد و میثاق با خدا:   پروردگارا بسوی تو روی آورم. و به ربوبیت تو گواهی دهم. و اعتراف کنم که تو تربیت کننده و پرورنده منی. و بازگشتم بسوی توست. مرا با نعمت آغاز فرمودی قبل از اینکه چیز قابل ذکری باشم.......       Û³Ù€ خود شناسی:   و قبل از هدایت مرا با صنع زیبایت مورد رØ£فت و نعمتهای بیکرانت قرار دادی. آفرینشم را از قطره آبی روان پدید آوردی. و در تاریکیهای سه گانه جنینی سکونتم دادی: میان خون و گوشت و پوست. و مرا شاهد آفرینش خویش نگرداندی و هیچیک از امورم را بخودم وا نگذاشتی........       Û´Ù€ راز آفرینش انسان:   ولی مرا برای هدفی عالی یعنی هدایت (و رسیدن به کمال) موجودی کامل و سالم بدنیا آوردی. و  در آن هنگام که کودکی خردسال در گهواره بودمØŒ از حوادث حفظ کردی. و مرا از شیر شیرین و گوارا تغذیه نمودی. و دلهای پرستاران را بجانب من معطوف داشتی. و با محبت مادران به من گرمی و فروغ بخشیدی........       ÛµÙ€ تربیت انسان در دانشگاه الهی:   تا اینکه با گوهر سخن مرا ناطق و گویا ساختی. و نعمتهای بیکرانت را بر من تمام کردی. و سال به سال بر رشد و تربیت من افزودی. تا اینکه فطرت و سرنوشتمØŒ به کمال انسانی رسید. و از نظر توان اعتدال یافت. حجتت را بر من تمام کردی که معرفت و شناختت را به من الهام فرمودی.......       Û¶Ù€ نعمتهای خداوند:   آری این لطف تو بود که از خاک پاک عنصر مرا بیافریدی. و راضی نشدی ای خدایم که نعمتی را از من دریغ داری. بلکه مرا از انواع وسائل زندگی برخوردار ساختی. با اقدام عظیم و مرحمت بیکرانت بر من. و باحسان عمیم خود نسبت به منØŒ تا اینکه همه نعماتت را درباره من تکمیل فرمودی......       Û·Ù€ شهادت به بیکرانی نعمت های الهی:   الهی! من به حقیقت ایمانمØŒ گواهی دهم. و نیز به تصمیمات متیقن خود و به توحید صریح و خالصم   و به باطن نادیدنی نهادم. و پیوستهای جریان نور دیده ام. و خطوط ترسیم شده بر صفحه پیشانی امØŒ و روزنه های تنفسی امØŒ و نرمه های تیغه بینی ام. و آوازگیرهای پرده گوشم و آنچه در درون لبهای من پنهان است......       Û¸Ù€ ناتوانی بشر از بجا آوردن شکر الهی:   گواهی می دهم ای پروردگار که اگر در طول قرون و اعصار زنده بمانم و بکوشم تا شکر یکی از نعمات تو بجا آورمØŒ نتوانم مگر باز هم توفیق تو رفیقم شودØŒ که آن خود مزید نعمت و مستوجب شکر دیگرØŒ و ستایش جدید و ریشه دار باشد...........       Û¹Ù€ ستایش خدای یگانه:   معهذا من با تمام جد و جهد و توش و توانم تا آنجا. که وسعم می رسد با ایمان و یقین قلبی گواهی می دهم. و اظهار می دارم:   حمد و ستایش خدایی را که فرزندی ندارد تا میراث برش باشد. و در فرمانروایی نه شریکی دارد تا با وی در آفرینش بر ضدیت برخیزد و نه دستیاری دارد تا در ساختن جهان به وی کمک دهد.....       Û±Û°Ù€ خواسته های یک انسان متعالی:   خداونداØŒ چنان کن که از تو بیم داشته باشمØŒ آنچنان که گویی تو را می بینم و مرا با تقوایت رستگار کن! اما بخاطر گناهانم مرا به شقاوت دچار مساز! مقدر کن که سرنوشت من به خیر و صلاح من باشد. و در تقدیراتت خیر و برکت بمن عطا فرما!       Û±Û±Ù€ سپاس به تربیت های الهی:   خداوندا! ستایش از آن تست که مرا آفریدی. و مرا شنوا و بینا گرداندی! و ستایش سزاوار تست که مرا بیافریدی و خلقتم را نیکو بیاراستی. بخاطر لطفی که به من داشتی والا......       Û±Û²Ù€ نیازهای تربیتی از خدا:   و مرا بر مشکلات روزگارØŒ و کشمکش شبها و روزها یاری فرمای! و مرا از رنجهای این جهان و محنتهای آن جهان نجات بده و از شر بدیهایی که ستمکاران در زمین می کنند نگاه بدار.............       Û±Û³Ù€ شکایت به پیشگاه خداوند:   خدایا! مرا به که وا می گذاریØŸ آیا به خویشاوندی که پیوند خویشاوندی را خواهد گسستØŸ یا به بیگانه که بر من بر آشفتدØŸ یا به کسانیکه مرا به استضعاف و استثمار کشانندØŸ در صورتیکه تو پروردگار من و مالک سرنوشت منیØŸ       Û±Û´Ù€ ای مربی پیامبران و فرستنده کتب آسمانی:   ای خدای من و ای خدای پدران من! ابراهیمØŒ اسماعیلØŒ اسحق و یعقوبØŒ و ای پروردگار جبرئیلØŒ مکائیل و اسرائیل. و ای تربیت کننده محمدØŒ خاتم پیامبران و فرزندان برگزیده اش. ای فرو فرستنده توراتØŒ انجیل زبور و فرقان......       Û±ÛµÙ€ تو پناهگاه منی:   تو پناهگاه منیØŒ بهنگامی که راهها با همه وسعتØŒ بر من صعب و دشوار شوند و فراخنای زمین بر من تنگ گردد. و اگر رحمت تو نبود من اکنون جزØ¡ هلاک شدگان بودم. و تو مرا از خطاهایم باز می داری. و اگر پرده پوشی تو نبود از رسوایان بودم.   Û±- فرهنگ دهخدا / ج Û±Û° جدید / ص Û±ÛµÛ¸Û±Û¸ منبع: دعای عرفه عبدالکریم بی آزار شیرازی   منبع  : http://valiasr-aj.com