آیا زن الگوی مردها است یا الگوی زن‌ هاØŸ قرآن کریم می ‌فرماید: الگوی هر دو .  و یک مثل و نمونه بیان می کند «وÙŽضÙŽرÙŽبÙŽ اللÙ‘ÙŽهُ مÙŽثÙŽلÙ‹ا لِّلÙ‘ÙŽذِینÙŽ آمÙŽنُوا اِمÙ’رÙŽØ£ÙŽهÙŽ فِرÙ’عÙŽوÙ’نَ» (تحریم Û±Û±) خدا برای تمام زنان و مردان تاریخ نمونه بیان کرده است. این نمونه «زن فرعون» است.

---

قرآن زن را همان گونه می‌ بیند که در طبیعت هست. از این رو هماهنگی کامل میان فرمان های قرآن و فرمان های طبیعت برقرار است. در واقع زن و مرد دو ستاره‌ اند در دو مدار مختلف و هر کدام باید در مدار خود و فلک خود حرکت نمایند " نه خورشید را سزد که به ماه برسد و نه شب بر روز پیشی جوید و هر کدام در سپهری شناورند" (سوره یس آیه Û´Û°) پس شرط اصلی سعادت هر یک از زن و مرد و در حقیقت جامعه بشری این است که دو جنسØŒ هر یک در مدار خویش به حرکت خود ادامه بدهند. آزادی و برابری آنگاه سود می ‌بخشد که هیچ کدام از مدار و مسیر طبیعی و فطری خویش خارج نگردند. آنچه در هر جامعه ‌ای ناراحتی آفریده است قیام بر ضد فرمان فطرت و طبیعت است. عدم توجه به وضع طبیعی و فطری زنØŒ موجب پایمال شدن حقوق او می ‌گردد. اگر مرد در برابر زن جبهه ببندد و بگوید تو یکی و من یکیØŒ کارهاØŒ مسئولیت هاØŒ بهره‌ هاØŒ پاداش هاØŒ کیفرهاØŒ همه باید متشابه و هم شکل باشدØŒ در این صورت زن در کارهای سخت و سنگین باید با مرد شریک شود و به فراخور نیروی کارش مزد بگیردØŒ توقع احترام و حمایت از مرد نداشته باشدØŒ تمام هزینه ‌های زندگی خودش را بر عهده بگیرد و در هزینه فرزندان با مرد شرکت داشته باشد و ... که در این وقت است که زن در وضع سختی قرار خواهد گرفتØŒ زیرا نیروی کار تولید زن بالطبع کمتر از مرد است و استهلاک ثروتش بیشتر. پس با در نظر گرفتن وضع طبیعی و فطری هر یک از زن و مردØŒ با توجه به تساوی آنها در انسان بودن و حقوق مشترک انسانهاØŒ زن را در وضع بسیار مناسبی قرار می ‌دهد که نه شخصش کوبیده شود و نه شخصیتش. پس در زمینه احیای حقوق زن دیدگاهی که طبیعت را راهنمای خود قرار دهد در نهضت حقوق زن به معنی واقعی موفق خواهد شد. ما در این مقاله سعی داریم به برخی از حقوق زن با توجه به آیات قرآن اشاره کنیم:   حق اول: زندگی قرآن در سوره الشمس می‌ فرماید: «إِذÙŽا الشÙ‘ÙŽمÙ’سُ کُوِّرÙŽتْ» وقتی نور خورشید گرفته شدØŒ «وَإِذÙŽا النُّجُومُ انکÙŽدÙŽرÙŽتْ» وقتی نور ستاره‌ ها تمام شدØŒ صحنه قیامت را می ‌گوید «وَإِذÙŽا الÙ’جِبÙŽالُ سُیِّرÙŽتْ» وقتی کوه ها از دل زمین کنده و براه افتادØŒ «وَإِذÙŽا الÙ’عِشÙŽارُ عُطِّلÙŽتْ» وقتی سرمایه ‌ها را رها کردند و تعطیل شدØŒ شترهای سرخ پوستی که سرمایه آن زمان بوده «وَإِذÙŽا الÙ’بِحÙŽارُ سُجِّرÙŽتْ» وقتی دریاها به جوش آمد. «وَإِذÙŽا الÙ’مÙŽوÙ’وُودÙŽهُ سُئِلÙŽتÙ’ بِأَیِّ ذÙŽنبٍ قُتِلÙŽتْ» (تکویر Û¹- Û±) سÛ†ال می‌ شود که به کدام گناه دختران را زنده به گور کردیدØŸ یعنی حتی دختر کافر را هم کسی حق ندارد زنده بگور کند. حق دوم: آموزش از نظر اسلام زن ها حق دارند آموزش ببینند «طلب العلم فریضه علÙ‰ کلÙ‘ مسلم و مسلمه».   حق سوم: آبرو آبروی زن و مرد مهم است. اما خدا برای زن ها حساب جداگانه باز کردهØŒ می ‌فرماید: «إِنÙ‘ÙŽ الÙ‘ÙŽذِینÙŽ یÙŽرÙ’مُونÙŽ الÙ’مُحÙ’صÙŽنÙŽاتِ الÙ’غÙŽافِلÙŽاتِ الÙ’مُوÙ’مِنÙŽاتِ لُعِنُوا فِی الدُّنÙ’یÙŽا وÙŽالÙ’آخِرÙŽهِ وÙŽلÙŽهُمÙ’ عÙŽذÙŽابÙŒ عÙŽظِیمٌ» (نور Û²Û³) آنهایی که به زنان پاکدامن تهمت می‌ زنند و می‌گویند: او دوست داردØŒ او رفیق داردØŒ او با فلان مرد آشناستØŒ آنهایی که به زنان آبرومند تهمت می‌ زنندØŒ در دنیا و آخرت از رحمت حق به دور هستند.   حق چهارم: نظارت گاهی وقت ها می‌ گویند: زن که حرف نمی زند! قرآن می ‌فرماید: «وÙŽالÙ’مُوÙ’مِنُونÙŽ وÙŽالÙ’مُوÙ’مِنÙŽاتُ بÙŽعÙ’ضُهُمÙ’ Ø£ÙŽوÙ’لِیÙŽاØ¡ بÙŽعÙ’ضٍ یَأْمُرُونÙŽ بِالÙ’مÙŽعÙ’رُوفِ وÙŽیÙŽنÙ’هÙŽوÙ’نÙŽ عÙŽنِ الÙ’مُنکÙŽرِ» (توبه Û·Û±) تمام مردان و زنان با ایمانØŒ همه بر هم ولایت دارند. یعنی یک دختر Û¹ ساله که به تکلیف می ‌رسد بر مردها ولایت دارد و می ‌تواند امر به معروف و نهی از منکر کند.   حق پنجم: تجلیل در تاریخ قرآن گاهی می‌ فرماید: «وÙŽاذÙ’کُرÙ’ فِی الÙ’کِتÙŽابِ إِبÙ’رÙŽاهِیمَ» (مریم Û´Û±) گاهی می ‌فرماید: «وÙŽاذÙ’کُرÙ’ فِی الÙ’کِتÙŽابِ مÙŽرÙ’یÙŽمَ» (مریم Û±Û¶) پیغمبر! تاریخ ابراهیم را فراموش نکنیØŸ پیغمبر! تاریخ مریم را فراموش نکنیØŸ تاریخ زن نمونه و قهرمان همانند تاریخ مرد نمونه و قهرمان در قرآن بیان شده است. حق ششم: الگو بودن آیا زن الگوی مردها است یا الگوی زن‌ هاØŸ قرآن کریم می ‌فرماید: الگوی هر دو تا است. و یک مثل و یک نمونه بیان می کند «وÙŽضÙŽرÙŽبÙŽ اللÙ‘ÙŽهُ مÙŽثÙŽلÙ‹ا لِّلÙ‘ÙŽذِینÙŽ آمÙŽنُوا اِمÙ’رÙŽØ£ÙŽهÙŽ فِرÙ’عÙŽوÙ’نَ» (تحریم Û±Û±) خدا برای تمام زنان و مردان تاریخ نمونه بیان کرده است. این نمونه «زن فرعون» است.   حق هفتم: شخصیت آیا می ‌شود زن را مسخره کردØŸ قرآن می ‌فرماید: «لÙŽا یÙŽسÙ’خÙŽرÙ’ قÙŽومÙŒ مِّن قÙŽوÙ’مٍ ...» قومی قومی دیگر را مسخره نکند. شاید آن کسی که تو او را مسخره می‌ کنی از تو بهتر باشد. بعد می ‌فرماید: «وÙŽلÙŽا نِسÙŽاØ¡ مِّن نِّسÙŽاء» (حجرات Û±Û±) زنی هم حق ندارد زنی را مسخره کند. شخصیت هر کسی محترم است.   حق هشتم: مسکن قرآن می ‌فرماید: «أَسÙ’کِنُوهُنÙ‘ÙŽ مِنÙ’ حÙŽیÙ’ثُ سÙŽکÙŽنتُم مِّن وُجÙ’دِکُمْ» (طلاق Û¶) به خانم‌ ها مسکن بدهید همانطور که خودتان مسکن دارید. این طور نباشد که اتاق خوب را خودت برداری و اتاق غیر مطلوب را به او بدهی! صندلی نرم را خودت برداری و صندلی خراب را به او بدهی! آقا روی فرش بنشیند و خانم روی موکت! جایگاهشان باید مثل هم باشد.   حق نهم: آزادی قرآن می ‌فرماید: اگر نمی ‌توانید با زن ها سازش کنید طلاقشان بدهید. «الطÙ‘ÙŽلاÙŽقُ مÙŽرÙ‘ÙŽتÙŽانِ فَإِمÙ’سÙŽاکÙŒ بِمÙŽعÙ’رُوفٍ Ø£ÙŽوÙ’ تÙŽسÙ’رِیحÙŒ بِإِحÙ’سÙŽانٍ» (بقره Û²Û²Û¹) یعنی طلاق (طلاقی که رجوع و بازگشت دارد) دو مرتبه است (و در هر مرتبه) باید به طور شایسته همسر خود را نگهداری کند (و آشتی نماید) یا با نیکی او را رها سازد. حق مرد نسبت به زن تنها در مورد استمتاع است و وظایفی همچون غذا درست کردنØŒ لباس شستنØŒ نظافت خانه را تØ£مین کردن و ... که عرفاÙ‹ متداول شده است از وظایف اخلاقی زنان است نه حقوق مردان و لذا وقتی که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله کارها را برای حضرت علی علیه السلام و حضرت فاطمه علیها السلام تقسیم کردندØŒ فرمودند: کارهای داخل خانه مثل نان پختنØŒ گندم یا جو آسیاب کردنØŒ نظافت محیط خانه و بچه داری با شماست و تهیه هیزمØŒ آب آوردن و لوازم و مایحتاج منزل را تهیه کردن و ... بر عهده امیرالمÛ†منین علیه السلام است. سپس حضرت فاطمه علیها السلام این جمله را فرمودند که باید سرمشق همه زنان مÛ†من باشد: «لا یعلم انÙ‘ اللÙ‘ÙŽه ما داخلنÙ‰ من السÙ‘رور فÙ‰ هذا الامر» کسی جز خدا نمی ‌داند که چقدر از این برنامه خوشحال شدم. (بحارالانوار Û±Û°/ Û²Û´- Û²Ûµ)   حق دهم: نفقه عن ابی ‌عبداللÙ‘ÙŽه علیه السلام قال: «خمسه لا یعطون من الزÙ‘کوه شیئاÙ‹: الاب و الامÙ‘ و الوالد و المملوک و المرآه و ذلک انÙ‘هم عیاله لآزمون له». (وسایل الشیعه Û±Ûµ/ Û²Û²Û· باب الکتاب النکاح) قرآن کریم می ‌فرماید: «لِیُنفِقÙ’ ذُو سÙŽعÙŽهٍ مِّن سÙŽعÙŽتِهِ وÙŽمÙŽن قُدِرÙŽ عÙŽلÙŽیÙ’هِ رِزÙ’قُهُ فÙŽلÙ’یُنفِقÙ’ مِمÙ‘ÙŽا آتÙŽاهُ اللÙ‘ÙŽهُ ...» (طلاق Û·) هر مردی باید نفقه همسرش را به اندازه توانایی خود بدهد.   حق یازدهم: مهر قرآن کریم می ‌فرماید: مهر زنان را (به طور کامل) به عنوان یک عطیه (الهی) به آنان بپردازید ولی اگر آنها چیزی از آن را با رضایت خاطر به شما ببخشند حلال و گوارا مصرف کنید «وÙŽآتُواÙ’ النÙ‘ÙŽسÙŽاØ¡ صÙŽدُقÙŽاتِهِنÙ‘ÙŽ نِحÙ’لÙŽهÙ‹ فَإِن طِبÙ’نÙŽ لÙŽکُمÙ’ عÙŽن شÙŽیْءٍ مِّنÙ’هُ نÙŽفÙ’سÙ‹ا فÙŽکُلُوهُ هÙŽنِیئÙ‹ا مÙ‘ÙŽرِیئÙ‹ا». (نساØ¡ Û´)   تبیان