ریشه فتنه ها

امام علی علیه السلام در خطبه ÛµÛ° نهج البلاغه می فرماید: «انما بدØ¡ وقوع الفتن اهواØ¡ تتبع و احکام تتبدع یخالف فیها کتاب الله و یتولی علیها رجال رجالا علی غیردین الله (Û±) ; همانا ابتدای بروز آشوب ها و فتنه هاØŒ هواها است که مورد تبعیت قرار می گیرند و احکامی است که بدعت گذاشته می شوند. در این فتنه ها با کتاب خدا مخالفت می شود و مردانی از مردان دیگر بر مبنایی غیر از دین خدا تبعیت می کنند.»   در این خطبه امام علیه السلام علت فتنه ها را دو چیز می داند: Û± - تبعیت هوای نفس: اولین عامل فتنهØŒ تبعیت از هوای نفس یاشیطان درون است. این شیطان می کوشد تا به گوهر جان آدمی دستبرد زند و سرمایه های گرانبهایش را به نابودی کشد. او انسان را با آرزوهایش سرگرم می کندØŒ تا از مقصد اصلی بازماند. او می خواهد یاد خدا را از صفحه دل و زندگی آدمی به کلی پاک کند. پیروی از هوای نفسØŒ شیطان را بر جان مسلط می کند و تا از انسان لاشه ای انسان نما باقی نگذاردØŒ از پای نمی نشیند. نفس اماره با داشتن خواهش های بی پایانØŒ زینت آرایی گناه و هموار کردن و آسان نمایی جرم های سنگینØŒ در به خطر انداختن انسان ید طولایی دارد و اگر یکه تاز صحنه جان شودØŒ عقل را به اسارت می گیرد. امام سجاد علیه السلام می فرماید: «کم من عقل اسیر تحت هوی امیر». خدایا! از نفس سرکشی به تو شکوه می کنم که بسیار به بدی ها فرمان می دهد و در خطاها می شتابد. (Û²)

مادر بت هاØŒ بت نفس شماست                                          زان که آن بتØŒ مار و این بتØŒ اژدهاست

حضرت علی علیه السلام فرمود: هوای نفسØŒ فرمانده سپاه شیطان است. (Û³) نمونه ای از همکاری نفس با شیطانØŒ در جنگ نهروان ظهور پیدا کرد. امام علیه السلام بر بالای جنازه کشتگان نهروان فرمود: بدا به حال شما! آن که شما را فریب دادØŒ زیانتان رساند. به آن حضرت عرض کردند: ای امیرمÛ†منان! چه کسی آنان را فریب دادØŸ فرمود: شیطان گمراه کننده و نفس های فرمان دهنده به بدی آنان را فریفته آرزوها ساخت و راه را برای نافرمانی بپرداخت. به پیروز کردنشان وعده کرد و به آتش شان درآورد. (Û´) هرچه انسان نفس را خوار و خواهش هایش را لگدکوب کندØŒ شیطان را خوار و پایمال کرده است. امام علیه السلام می فرماید: با خواسته های نفس مخالفت کنیدØŒ تا بر شیطان چیره شوید. (Ûµ) کسب همه کمال ها در گرو مبارزه با نفس سرکش است. شخصی به حضرت محمد صلی الله علیه وآله عرض کرد: ای رسول خدا(صلی الله علیه وآله)! راه رسیدن به معرفت حق چیستØŸ آن حضرت فرمود: شناخت خویش. او گفت: راه موافقت حق چگونه استØŸ آن حضرت فرمود: مخالفت نفس. او پرسید: راه رسیدن به خشنودی حق چیستØŸ آن حضرت فرمود: خشم بر نفس. اوسÛ†ال کرد: راه رسیدن به وصل حق چیستØŸ پیامبر صلی الله علیه وآله فرمود: بریدن از نفس. او پرسید: راه نزدیکی به خدا چیستØŸ آن حضرت فرمود: دوری از نفس. او گفت: چگونه می توان به همه اینها رسیدØŸ آن حضرت فرمود: کمک خواستن از خدا علیه نفس. (Û¶) البته نباید فراموش کرد که گاهی انسان خیال می کند نفس سرکش را رام کرده و یا کشته استØŒ اما در واقع: نفس اژدرهاست او کی مرده است از غم بی آلتی افسرده است گربیابد آلت فرعون او که به امر او همی رفت آب جو آنگه او بنیاد فرعونی کند راه صد موسی و صدهارون زند. (Û·) Û² - بدعت گذاری در دین: در تعریف بدعت گفته اند: «ادخال مالیس من الدین فی الدین.»; داخل کردن چیزی که از دین نیستØŒ در دین. احادیث زیادی در مذمت بدعت و بدعت گذاری وارد شده است. پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله فرمود: هرگونه بدعتیØŒ گمراهی است و هر گمراهیØŒ در جهنم است. (Û¸) امام علی علیه السلام فرمود: اهل بدعت کسانی هستند که با رای و هوای خود با خدا و رسولش مخالفت می کنند. (Û¹) پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که به بدعت گذاری روی خوش نشان دهدØŒ در از بین بردن دین کمک کرده است.(Û±Û°) نیز فرمود: اگر بعد از منØŒ اهل بدعت و شبهه افکنان در دین را دیدیدØŒ از آن ها بیزاری بجویید و آنان را سب و لعن کنید تا جرات نکنند دین شما را فاسد کنند. (Û±Û±) و در مورد وظیفه علما در مقابله با بدعت گذاریØŒ فرمود: هنگامی که بدعت ها در امت من ظاهر شدØŒ بر عالمان واجب است علمشان را اظهار کنند و اگر کسی چنین نکندØŒ لعنت خدا بر او باد! (Û±Û²)

هنگام بروز فتنه چه کنیمØŸ

امام علی علیه السلام می فرمایند: کن فی الفتنه کابن اللبون لا ظهر فیرکبØŒ ولاضرع فیحلب(Û±Û³) در زمان فتنه و تبهکاری مانند بچه شتر باش که نه پشت دارد بر آن سوار شوند(توانایی سواری دادن ندارد) و نه پستانی که از آن شیر بدوشند. (بچه شتر در بین شتران زندگی می کندØ› ولی نه  به کسی سواری می دهد؛ چون قدرت آن را ندارد و نه شیر می دهد چون پستانی  ندارد.)  

گوشه گیری یا هوشیاریØŸ

امام علی (علیه السلام) با تشبیه انسان مومن به بچه شتر نر در هنگام فتنه ها در صدد بیان این نکته است که هر مومن هوشیار نیز باید در هنگامه فتنه در میان مردم باشد و زندگی عادی خود را بگذراند ولی نباید خود را وسیله  فتنه گران قرار دهد و در جهت منافع آنان گام بردارد. امام پیروان خود را به هوشیاری و زیرکی فراخوانده و به همکاری نکردن با فتنه گران و تایید و تقویت ننمودن افکار و اهداف منحرف آنها فرموده است تا بدین وسیله فتنه تضعیف شود و از بین برودØŒ چرا که عدم حمایت از فتنهØŒ باعث از بین رفتن فتنه می شود. حال بیاییم خود قضاوت کنیم و بیندیشیم که تا چه حد در هنگام بروز فتنه ها سربلند بودیم و خداوند متعال و معصومین علیهم السلام را خشنود کردیمØŸ منبع:تبیان