Û±- بعد از قرائت بیانیه مشترک ایران و Ûµ+Û± در وین که با ذوق‌زدگی ناشیانه یا فرمایشی! روزنامه‌های زنجیره‌ای و سایت‌های همسو با آنها روبرو شد و در فضایی که همه جا سخن از یک «پیروزی بزرگ»! و «بی‌نظیر»! در میان بودØŒ اگر چه آرزو و ایده‌آل ما نیز آن بود که با این جشن و سرور همراه و همخوان باشیم ولی مروری گذرا بر متن توافقنامه حکایت از آن داشت که همراهی با دست‌افشانی‌های این و آنØŒ نادیده گرفتن واقعیات و تبدیل کردن‌«آرزو» به «خبر» است! مخصوصاÙ‹ آن که برداشت اعلام شده رئیس‌جمهور محترم کشورمان از توافق وین با برداشت رئیس‌جمهور آمریکا از همان سندØŒ فاصله‌ای پرنشدنی و تفاوتی Û±Û¸Û° درجه‌ای داشت. از این رویØŒ تیتر اول کیهان چهارشنبه Û²Û´ تیرماه را به اختلاف Û±Û¸Û° درجه‌ای یاد شده میان روایت رؤسای‌ جمهور دو کشور از توافق وین اختصاص دادیم و طی یادداشتی با عنوان «این نیز گفتنی است» به مواردی از این برداشت دوگانه و متضاد اشاره کردیم. آن روز اماØŒ تمامی رسانه‌های داخلی با تیترهای درشت به استقبال توافق وین رفته بودند و درباره پیروزی بزرگی! که به دست آمده استØŒ داد سخن داده بودندØŒ نظیرØ› «جهان به‌ایران سلام کرد»! «خجسته باد این پیروزی»! «پیروزی بدون جنگ»! «آغازعصر ایرانی»! «ایران بر قله توافق»! «پیروزی استقامتØŒ شکست‌تحریم»! «جهان تغییر کرد»! «پیروزی تاریخی ملت ایران»! «گل‌صدبرگ توافق‌شکفت»!«کلید تدبیر قفل تحریم‌ها را گشود»! «خورشید درخشان شدØŒ تا باد چنین بادا»! «دنیا به احترام ایران ایستاد»! «کلید چرخیدØŒ ایران خندید»! «تدبیر کارساز شدØŒ توافق تاریخی»! «فتح‌الفتوح دیپلماسی ایران»! «پیروزی ایران در جنگ اراده‌ها»! «تثبیت ایران هسته‌ای با ایستادگی ملت»! و... و متاسفانه صدا و سیما نیز در این «جشن پیروزی»! و اعلام به اصطلاح این «توافق تاریخی»! سنگ تمام گذاشت به گونه‌ای که انگار برای ارزیابی ماجرا و بیان واقعیات رسالتی بر عهده ندارد! و البته بعد از چند روز به یاد برخی از مفاد سند وین و مخصوصا بندهای Û±Û± و Û±Û² قطعنامه در حال تصویب شورای امنیت افتاد... که بگذریم! اعلام تردید کیهان درباره توافق وین و اشاره به مواردی از توافق یاد‌شده که در آن خطوط قرمز هسته‌ای کشورمان نادیده گرفته شده بود با اعتراض گسترده و فراوانی روبرو شد که در بسیاری از موارد با فحاشی و ناسزاگویی نیز همراه بود. در این میانØŒ برخی از دوستان نیز به دلسوزی - و نه غرض‌ورزی- به کیهان توصیه می‌کردند که از ابراز تردید یا مخالفت درباره توافق وین خودداری کند و توضیح می‌دادند که متن توافق وین با همه جزئیات آن به رؤیت رهبر معظم انقلاب رسیده و موافقت کامل حضرت ایشان را نیز در پی داشته است! و تقدیر و تشکر حضرت آقا از تیم هسته‌ای حاکی از موافقت ایشان با توافق یاد شده است. پاسخ ما این بود که تقدیر رهبر معظم انقلاب نشانه تلاش صادقانه و شبانه‌روزی تیم محترم مذاکره‌کننده است که از سوی هیچ انسان منصف و آزاد‌اندیشی قابل انکار نیست و توافق هر چه باشدØŒ تلاش و فداکاری تیم کشورمان در خور تقدیر است. اماØŒ برای ارزیابی توافق وین و تشخیص خوب و بد آنØŒ معیارها و ملاک‌های جداگانه‌ای از سوی حضرت آقا ارائه شده است که در همان خطوط قرمز اعلام شده قابل تعریف است و محال است حضرت ایشان با توافقی که در آن از خطوط قرمز اعلام شده عبور شده باشد موافق باشند. البتهØŒ بعد از بیانات رهبر معظم انقلاب و تاکید ایشان بر ضرورت بررسی دقیق متن توافق وینØŒ معلوم شد که اگر با توافق یادشدهØŒ موافقت داشتندØŒ تاکید ایشان بر ضرورت بررسی دقیق متن آن ضرورتی نداشت. در پایان این بند از یادداشت پیش روی گفتنی است که طی چند ماه اخیر با موارد مشابه دیگری نیز روبرو بوده‌ایم که کسانی برداشت‌های خود درباره برخی از مسائل- از جمله مسائل هسته‌ای- را به حضرت ایشان نسبت داده‌اند که خوشبختانه در همه مواردØŒ اعلام نظر صریح رهبرمعظم‌انقلاب و تاکید معظم‌له که نظرات علنی ایشان با نظرات غیرعلنی حضرتش متفاوت نیستØŒ کارساز و گره‌گشا بوده است. Û²- و اماØŒ بعد از این مقدمه که طرح آن را ضروری دانسته‌ایم باید گفتØŒ مروری هر چند گذرا بر متن توافق وینØŒ به وضوح نشان می‌دهد برخی از خطوط قرمز حیاتی نظام در توافق مورد اشارهØŒ نادیده گرفته شده است که به آن خواهیم پرداختØŒ اما آنچه امروزه و در این میانØŒ خطرناک‌تر به نظر می‌رسد و اشاره به آن ضرورت فوری داردØŒ قطعنامه‌ای است که قرار است امروز -دوشنبه- در شورای امنیت سازمان ملل به تصویب برسد. چرا که تصویب این قطعنامهØŒ توافق وین را به یک سند بین‌المللی و لازم‌الاجرا تبدیل می‌کند. با تصویب این قطعنامه- به گونه‌ای که خواهیم پرداخت- بیم آن می‌رود کلاهی که حریف در توافق ژنو و لوزان برداشته بود! در توافق وین بر سرمان بگذارد! بخوانیدØ› Û³- قطعنامه‌ای که قرار است امروز در شورای امنیت سازمان ملل به تصویب برسد- همان‌گونه که در متن توافق آمده است- اصلی‌ترین تضمین توافق وین است و این توافق را به یک سند رسمی و لازم‌الاجرای بین‌المللی تبدیل خواهد کرد که جای کمترین سرپیچی از تعهدات اعلام شده در آن را باقی نمی‌گذارد. گفتنی است برخی از مواد منشور سازمان ملل متحدØŒ برای الزام اعضاØ¡ به اجرای مصوبات شورای امنیت این سازمان محدودیت‌هایی نظیر عدم تعارض با قوانین داخلی و حاکمیت ملی کشورها قائل شده است ولی این محدودیت‌ها درباره قطعنامه‌هایی که تحت فصل هفتم منشور سازمان ملل به تصویب می‌رسندØŒ وجود ندارد و تمامی قطعنامه‌های فصل هفتمی بدون کمترین استثناØ¡ لازم‌الاجرا هستند. بند Û· از ماده Û² منشور ملل متحد در این باره تصریح می‌کند کهØ› «هیچ یک از مقررات مندرج در این منشورØŒ ملل متحد را مجاز نمی‌دارد در اموری که ذاتاÙ‹ جزو صلاحیت داخلی هر کشوری است دخالت نماید ولیکن این اصل به اعمال اقدامات قهری پیش‌بینی شده در فصل هفتم لطمه‌ای وارد نخواهد آورد». قطعنامه‌ای که قرار است امروز به تصویب برسدØŒ مستند به ماده Û´Û± از فصل هفتم منشور ملل متحد است و انجام تعهدات ناشی از آن برای کشورمان الزام‌آور خواهد بود. Û´- «سند وین» مطابق آنچه در بند فوق آمده استØŒ با تصویب قطعنامه شورای امنیتØŒ قطعی و الزام‌آور می‌شود و مهلت دو‌هفته‌ای برای بررسی مفاد آن از سوی مجلس شورای اسلامی و یا شورای عالی امنیت ملی کشورمانØŒ کمترین تاثیری در قبول یا رد آن نخواهد داشتØŒ توضیح آن که اگر مجلس شورای اسلامی یا شورای عالی امنیت بعد از بررسی متن توافق وین به این نتیجه برسند که بخش‌هایی از آن با منافع ملی کشورمان در تعارض است و یا در آنØŒ خطوط قرمز اعلام شده از سوی ایران رعایت نشده استØŒ نتیجه این بررسی با عرض پوزش فقط برای ثبت در تاریخ ارزش دارد و در تغییر متن و انطباق آن با خواسته‌ها و مواضع ایران اسلامی کمترین تاثیری نخواهد داشت چرا که با تصویب قطعنامه شورای امنیت و قبل از انجام این بررسی‌هاØŒ متن توافق وین الزام‌آور شده و مفاد آن از سوی کشورمان پذیرفته شده تلقی می‌شود! Ûµ- برخی از مسئولان محترم کشورمان در اظهارنظرهای رسمی خود از قطعنامه فصل هفتمی شورای امنیت سازمان ملل که قرار است امروز به تصویب برسد با عنوان «یک دستآورد»! یاد می‌کنند و از جمله اعلام می‌دارند با تصویب این قطعنامه اولاÙ‹Ø› تمامی قطعنامه‌های قبلی شورای امنیت که علیه فعالیت هسته‌ای ایران صادر شده است لغو می‌شود و ثانیاÙ‹Ø› این قطعنامه انجام تعهدات حریف در توافق وین را تضمین می‌کند و ... که در این باره باید گفتØ› الف: برخلاف آنچه دوستان عزیزمان مطرح می‌کنندØŒ قطعنامه‌های قبلی لغو نمی‌شوندØŒ بلکه مفاد آنها در قطعنامه اخیر شورای امنیت جای‌گرفته و تجمیع می‌شود. ب: جمهوری اسلامی ایران هیچ یک از قطعنامه‌های قبلی شورای امنیت سازمان ملل را نپذیرفته و آنها را غیرقانونی اعلام کرده بود و برای اثبات نظر خود نیز دلایل و شواهد محکم و مستندی داشت. اما قطعنامه اخیر را پذیرفته است بنابراینØŒ برخلاف تصور یا تلقی دوستانمانØŒ قطعنامه‌های قبلی نه فقط لغو نمی‌شوندØŒ بلکه با تجمیع در قطعنامه اخیر به قوت خود باقی خواهند ماندØŒ با این تفاوت که تاکنون قطعنامه‌‌های یاد شده را غیرقانونی می‌دانستیم ولی در حالت جدید بر قانونی! و لازم‌الاجرا بودن آنها مهر تائید زده‌ایم! ج: موضوع فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد که قطعنامه‌های قبلی با استناد به ماده Û´Û± آن علیه کشورمان تصویب شده بودØŒ درباره کشورهایی است که صلح و امنیت منطقه‌ای و جهانی را بر هم زده و یا تهدیدی علیه آن محسوب می‌شوند. سخن مستند و مستدل جمهوری‌اسلامی ایران برای اعلام غیرقانونی بودن قطعنامه‌های مورد اشاره این بود که شورای امنیت سازمان ملل بر اساس کدام سند یا شاهد و قرینه‌ایØŒ فعالیت هسته‌ای ایران را تهدیدی علیه صلح و امنیت منطقه‌ای یا جهانی تلقی کرده است که صدور قطعنامه‌‌های فصل هفتمی علیه کشورمان را توجیه قانونی کندØŸ! و اکنون با تن دادن به قطعنامه فصل هفتمی اخیر- بی آن که بخواهیم و یا به آن توجه داشته باشیم- رسما پذیرفته و اعلام کرده‌ایم که برنامه هسته‌ای ایران تهدیدی علیه صلح و امنیت جهانی و منطقه‌ای است! چراØŸ! پاسخ روشن استØŒ زیرا صدور قطعنامه فصل هفتمی اخیر را پذیرفته‌ایم و موضوع فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد از ماده Û³Û¹ تا ÛµÛ± آنØŒ درباره کشورهایی است که صلح و امنیت جهانی و منطقه‌ای را به خطر انداخته و یا تهدیدی علیه آن به حساب می‌آیند! Û¶- بند Û±Û± از پیش‌نویس قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل درباره فعالیت هسته‌ای ایران تصریح می‌کند در صورتی که یکی از طرف‌های برجام بر این اعتقاد باشد که تعهدات توافق وین و یا بخشی از آن اجرا نشده استØŒ شورای امنیت ملزم است ظرف Û³Û° روز نظر اعلام شده را به رØ£ی بگذارد تا چنانچه اقدام کشور یاد شده (بخوانید ایران) مصداق نقض‌تعهد تلقی شودØŒ ادامه اجرای پاراگراف A از بند Û· این قطعنامه لغو شود. توضیح آن که موضوع پاراگراف یاد شدهØŒ لغو قطعنامه‌های قبلی شورای امنیت علیه برنامه هسته‌ای ایران و بازگشت دوباره آنها است بنابراین مفهوم بند Û±Û± این است که اگر یکی از Û¶ کشور گروه Ûµ+Û± اعتقاد داشته باشد که ایران به تعهدات خود پایبند نبوده و یا بخشی از آن را اجرا نکرده استØŒ شورای امنیت ظرف Û³Û° روز ادامه لغو قطعنامه‌های قبلی را به رØ£ی می‌گذارد و چنانچه ادامه لغو قطعنامه‌های پیشین رØ£ی نیاورد مطابق ماده Û±Û² از قطعنامه پیشنهادیØŒ تمامی تحریم‌های ناشی از قطعنامه‌های قبلی بدون نیاز به تصویب مجدد- در این نکته دقت کنید- باردیگر لازم‌الاجرا خواهد شد. اکنون به موضوع بعدی که اوج موذی‌گری و خدعه حریف است توجه کنید! Û·- نکته در خور توجه این کهØŒ در این رØ£ی‌گیری نیازی به رØ£ی اکثریت اعضای شورای امنیت سازمان ملل نیست و از آنجا که Ûµ کشور عضو دائمی این شورا یعنی آمریکاØŒ انگلیسØŒ فرانسهØŒ چین و روسیه دارای حق وتو هستندØŒ فقط کافی است که یکی از آنها خواستار بازگشت قطعنامه‌های قبلی شود. در این صورتØŒ حتی اگر همه اعضای دیگر شورای امنیت نیز نظر دیگری داشته و خواهان عدم بازگشت قطعنامه‌های قبلی باشندØŒ نظر و خواست آنها نمی‌تواند مانع از بازگشت قطعنامه‌های قبلی باشدØŒ چرا که خواست و نظر همه آنها با همان یک رØ£یØŒ یکی از Ûµ کشور یاد شده «وتو» و بی‌اثر خواهد شد. به بیان دیگر بندهای Û±Û± و Û±Û² پیش‌نویس قطعنامه‌ای که قرار است امروز به تصویب برسدØŒ تصمیم احتمالی - فقط احتمالی- چین و روسیه برای پیشگیری از بازگشت قطعنامه‌های قبلی را غیرقابل اجرا و بی‌اثر کرده است. زیرا بر فرض که یکی از دو کشور چین و یا روسیه بخواهند مانع از بازگشت قطعنامه‌های قبلی شوندØŒ در این صورتØŒ اگر چه هر دو کشور یاد شده دارای حق وتو هستند و می‌توانند خواستار ادامه بخشA از بند Û· یعنی ادامه لغو قطعنامه‌های قبلی و عدم بازگشت دوباره آنها شوند ولی رØ£ی منفی فقط یکی از سه کشور آمریکاØŒ فرانسه و انگلیس برای بی‌اثر کردن تصمیم آنها کافی است زیرا این سه کشور نیز دارای حق وتو هستند و رای منفی هر یک از آنها به بازگشت دوباره قطعنامه‌های یاد شده به مفهوم وتوی نظر سایر اعضای شورای امنیت سازمان ملل خواهد بود. اکنون می‌توان این اظهارنظر اوباما را به ارزیابی نشست که با تلویحی نزدیک به تصریح دست چین و روسیه را در پیشگیری از اقدامات آمریکا علیه برنامه هسته‌ای ایرانØŒ کوتاه اعلام کرده بود. Û¸- پیش‌نویس قطعنامه‌‌ای که قرار است امروز - و یا حداکثر چند روز دیگر- در شورای امنیت سازمان ملل به تصویب برسدØŒ از سوی آمریکا تهیه و ارائه شده است و از آنجا که تصویب آن به دلایل یاد شدهØŒ می‌تواند ایران را با دشواری‌های فراوانی روبرو کند پیشنهاد می‌شود جمهوری اسلامی ایران از هم‌اکنونØŒ مخالفت خود با پیش‌نویس مورد اشاره را رسما اعلام کرده و خواستار تغییر بخش‌هایی از متن پیش‌نویس- از جمله بندهای Û±Û± و ۱۲، ضمیمهB و... آن- شود. Û¹- درباره متن سند وین که با عنوان برجام از آن یاد می‌شود نیز گفتنی‌هایی هست که اصلاح آن ضرورتی حیاتی دارد و در شماره‌های آینده به آن خواهیم پرداخت ولی از آنجا که تصویب قطعنامه فصل هفتمی اخیر متن یاد شده را قطعی و لازم‌الاجرا خواهد کردØŒ انتظار می‌رود- و‌انتظار منطقی و فوری و حیاتی نیز هست- که جمهوری اسلامی ایران نظر نهایی خود درباره آن را به نتیجه بررسی‌های دقیق این سند از سوی مجلس شورای اسلامیØŒ شورای عالی امنیت ملی موکول کند و برای انجام این بررسی دقیق علاوه بر دو نهاد یاد شدهØŒ از حقوقدانان برجسته و صاحبنظران دیگر نیز به طور جدی دعوت به عمل آورد. حسین شریعتمداری