کتاب درسی از جمله ملزومات آموزش است و دستگاه تعلیم و تربیت هر ساله هزینه هنگفتی را برای تØ£لیف و چاپ کتب درسی صرف می‌کند.

تیراژ Û±Û²Û´ میلیون جلدی کتب درسی در کنار تØ£لیف تمام کتب درسی دو پایه تحصیلی در هر سالØŒ نشان از صرف زمان گسترده و کار کارشناسی است.

تور علمی Ù€ تجربی از «تدوین تا توزیع کتب درسی» به همت سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی برای اولین بار ویژه خبرنگاران حوزه آموزش و پرورش برگزار شد و روابط عمومی سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی روز چهارشنبه Û²Û· خردادØŒ برنامه منظمی را برای آشنایی کامل خبرنگاران با نحوه تهیه و چاپ کتب درسی تدارک دید.

آغاز برنامه از ساعت Û¹ صبح با حضور حدود Û³Û° خبرنگار بودØ› حسین طلایی زواره معاون توسعه مدیریت و پشتیبانی سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی در ابتدا به پرسش خبرنگاران درخصوص کتب درسی پاسخ داد.

وی از توزیع Û±Û²Û´ میلیون جلد کتاب درسی در قالب Û¹Û¸Û° عنوانØŒ از Û±Ûµ شهریور در استان‌ها و از Û±Û¸ شهریور در تهران و البرز خبر داد.

طلایی همچنین به ثبت‌نام اینترنتی کتاب درسی اشاره کرد و گفت:  امسال برای نخستین بار کتاب درسی دوره پیش‌دانشگاهی در سراسر کشور و دوره ابتدایی شهر تهران به صورت الکترونیکی به فروش می‌رسد.

* ارسال تمام کتاب‌های جدیدالتØ£لیف تا پایان ماه مبارک رمضان برای چاپ

در ادامه برنامه تور علمیØŒ خبرنگاران به مدیریت لیدا نیک‌روش مدیر کل دفتر نظارت بر نشر و توزیع مواد آموزشی به طبقات ششم و هفتم سازمان پژوهش رفتند تا با اولین بخش تهیه کتب درسی که تولید محتواستØŒ آشنا شوند.

هر اتاق این طبقهØŒ به فعالیت متفاوتی اختصاص داشتØ› جلسات متعدد برای تهیه محتواØŒ تحویل دستنوشته‌های مؤلفانØŒ تایپØŒ تصحیح و تصویرگری از جمله فعالیت‌هایی بود که در سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی انجام می‌شود.

نیک‌روش توضیح داد:‌ هر کتاب ممکن است یک یا چند مؤلف داشته باشد که مطالب کتب درسی توسط مؤلف به‌صورت دست‌نویس به این بخش ارائه می‌شود.

وی ادامه داد: برای تمام کتاب‌های جدیدا‌لتØ£لیف یک تیم هنری تشکیل می‌شود که انتخاب حروفچینØŒ تصویرگر و غیره توسط مدیر تیم هنری تعیین می‌شود.

نیک‌روش اضافه کرد: هر صفحه از محتوای کتاب‌های درسی که آماده می‌شود روی سایت سازمان پژوهش قرار می‌گیرد تا کارشناسان و معلمان نظرات خود را درخصوص آن اعلام کنند.

وی در پاسخ به این پرسش که «آیا مراحل تØ£لیف کتب درسی برای تمام کتاب‌ها یکسان است؟»، گفت:‌ مراحل تØ£لیف هر کتاب متفاوت استØŒ اما از زمانی که دست‌نویس مؤلف ارائه می‌شود تا آماده‌سازی آن بین Û² تا Û³ هفته طول می‌کشد.

مدیر کل دفتر نظارت بر نشر و توزیع مواد آموزشی افزود: تا پایان ماه مبارک رمضان تمام کتاب‌های درسی جدیدالتØ£لیف به شرکت‌های طرف قرارداد برای چاپ ارسال می‌شود.

وی تصریح کرد: پس از اینکه مطالب مورد تایپ و تصحیح قرار گرفتØŒ به تØ£یید مولف می‌رسد.

* برخی مؤلفان بد خط

به گزارش فارسØŒ در بخش تصحیح توضیح داده شد که کتاب‌های درسی پس از تحویل داده شدن توسط مؤلفØŒ در چند مرحله تایپØŒ بازخوانی و نمونه‌خوانی می‌شود.

علی نجم مسئول تصحیح کتب درسی گفت:‌ برخی کتب درسی تا Û· بار نیز خوانده می‌شوندØ› چراکه معتقدیم کتب درسی به هیچ عنوان نباید دارای غلط املایی باشد.

وی در پاسخ به پرسش خبرنگار فارس مبنی بر اینکه «آیا مؤلف بدخط هم داریم»، افزود: مؤلف بدخط فراوان داریم و به همین دلیل سعی می‌کنیم چندین بار کتب درسی را بخوانیم.

* فعالیت بیش از Û²Û°Û° تصویرگر و عکاس در تØ£لیف کتب درسی

یکی از بخش‌های جالب سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشیØŒ بخش هنری است زیرا این اتاق پُر از عکس و تصویر است و بیشتر شبیه یک گالری جذاب است.

مجید ذاکری مدیر هنری کتاب‌های درسی به انتخاب تصاویر بر اساس محتوا و اهداف درسی اشاره کرد و اظهار داشت:‌ بیش از Û²Û°Û° تصویرگر و عکاس با سازمان پژوهش برای تØ£لیف کتب درسی همکاری می‌کنند.

وی در پاسخ به پرسش خبرنگاری مبنی بر اینکه «چرا کتاب‌های درسی آنچه را که در کشور وجود دارد به طور واقعی منعکس نمی‌کنند؟»، گفت:‌ رسالت کتاب‌های درسی این است که آنچه که باید باشد را ارائه دهدØŒ نه آنچه که هست. به‌عنوان مثال در کتاب‌های درسی تمام خیابان‌ها تمیز نشان داده شده است که شاید در واقعیت اینگونه نیست.

* بازدید از شرکت افست

تیم خبرنگاران پس از گردش یک ساعته در طبقات ششم و هفتم سازمان پژوهشØŒ عازم شرکت افست که به چاپ تعداد زیادی از کتب درسی اختصاص داردØŒ شد.

شرکت افست در کیلومتر Û´ جاده آبعلی قرار دارد. علی طارمی راد مدیرعامل شرکت افست در بازدید خبرنگاران در خصوص تاریخچه این شرکت گفت:‌ این شرکت از سال Û±Û³Û³Û¶ تØ£سیس شده است و یکی از کارهای اصلی آنØŒ تولید کتاب درسی بود.

وی ادامه داد: از سال ۶۳، آموزش و پرورش و سازمان پژوهش سهامدار این شرکت شده و موجب ارتقاØ¡ و توسعه شرکت شدند.

طارمی با بیان اینکه ماشین‌های چاپ در حال حاضر در این شرکت جدید استØŒ افزود: در قسمت تولید تمام پرسنل دارای مدرک تحصیلی بالای دیپلم هستند.

* برای چاپ کتب درسی Û±Û¸ هزار تن کاغذ نیاز است

فرایند چاپ شامل سه بخش «پیش از چاپ»، «چاپ» و «پس از چاپ(صحافی) است. بخش اول یک سالن بزرگ و شامل چند دستگاه برای ظهور دستیØŒ پرینت و آماده‌سازی لوح‌ است.

داود شایسته مدیر فنی و عضو هیØ£ت‌مدیره افستØŒ گفت: در بخش پیش از چاپØŒ باید کتاب درسی که در قالب سی‌دی در اختیار ما قرار می‌گیردØŒ آماده‌سازی برای چاپ شود و مراحل فنی که نیاز است تا دستگاه‌ها بتوانند مطالب و تصاویر را چاپ کنندØŒ طی شود.

بخش دومØŒ «چاپ» کتب درسی است که در سالن وسیعی با چندین دستگاه بزرگ چاپ کتب درسی انجام می‌شودØ› شرکت افست دارای ÛµÛ·Û° پرسنل است که حدود Û±Û°Û° نفر در بخش دومØŒ یعنی چاپ حضور دارند.

شایسته با بیان اینکه کاغذ خوب برای تهیه کتاب بسیار مؤثر استØŒ گفت: گردوخاک روی کاغذØŒ زدگی یا صاف نبودن صفحه کاغذØŒ دستگاه چاپ را دچار آسیب می‌کند.

وی با بیان اینکه کاغذهای ایران از نظر کیفیت درحال بهتر شدن استØŒ اضافه کرد: برای چاپ کتب درسی Û±Û¸ هزار تن کاغذ نیاز است که Û· هزار تُن آن از تولیدات داخلی است. به عبارتی Û´Û° درصد کاغذهای فراهم‌شده برای چاپ کتب درسی از تولیدات داخل کشور است.

* کتاب‌های درسی دیگر ورق ورق نمی‌شود

در چند سال اخیر نسبت به چسب استفاده شده در کتاب‌ها گلایه وجود داشت و خانواده‌ها به سیمی کردن کتاب درسی فرزندانشان روی آوردند.

این موضوع را با آقای شایسته در میان گذاشتیمØ› مردی که از سال Û±Û³Û´Û± در این شرکت فعالیت می‌کند.

وی گفت: کتاب سیمی به درد دانش‌آموزان نمی‌خوردØŒ ولی ما سعی می‌کنیم از چسب مناسب استفاده کنیم و مواردی هم که وجود داشتØŒ موردی بود.

آقای شایسته چند کتاب را به‌عنوان نمونه به‌دست خبرنگاران داد و از آنها خواست که کتاب را کشیده تا ورق ورق شود و نکته جالب اینکه این کتاب‌ها به هیچ عنوان ورق ورق نشد.

* ضایعات کاغذ درسی «مقوا» می‌شود

مدیر فنی شرکت افست با بیان اینکه در روند چاپ کتب درسی نظارت کامل صورت می‌گیردØŒ اظهار داشت: در هر مرحله از چاپ کتب درسیØŒ کیفیت کار سنجیده می‌شود.

شایسته در خصوص ضایعات کاغذ در چاپخانه کتب درسی بیان داشت: از ضایعات کاغذ برای شانه(جعبه) تخم‌مرغ و مقواسازی استفاده می‌شود.

* زمانی که برای چاپ هر کتاب درسی صرف می‌شود فاطمه فولادی کارمند سفارشØŒ کنترل و کیفیت نیز از ابتدای ورود خبرنگاران به شرکت افست همراه آنها بودØ› وی در خصوص زمان چاپ کتب درسی گفت: زمان چاپ هر کتاب درسی متفاوت استØ› به عنوان مثال چاپ یک کتاب با تیراژ یک میلیونیØŒ یک تا دو هفته زمان می‌برد.

وی با بیان اینکه شرکت افست در طول سال درگیر چاپ کتاب‌های درسی استØŒ افزود: ما تنها کتاب‌ها را چاپ نمی‌کنیمØŒ بلکه اگر در جایی احساس کنیمØŒ طراحی یا متن آن دچار اشکالاتی است به سازمان پژوهش آموزش و پرورش اطلاع می‌دهیم و با آنها همفکری داریم.

 بازدید خبرنگاران از شرکت افست هنگام ظهر به پایان رسیدØ› خبرنگاران یک روز کاری را از دستنوشته‌های مولفان تا چاپخانه کتب درسی گذرانده بودند تا تلاشی که برای تهیه هر کتاب درسی می‌شود را از نزدیک مشاهده کرده و به دانش‌آموزان و خانواده‌هایشان منعکس کنند.

آری ساعت‌های طولانی از وقتØŒ دانش و انرژی صرف می‌شود تا کتب درسی تولید شود و اول مهر در کیف دانش‌آموزان جای گیرد.

این کتاب درسی منبع دانشی است که قرار است در طول یک سال تحصیلی به دانش‌آموزان آموخته شود و آنها را برای ساخت آینده ایران اسلامی عزیز آماده کند.

منبع : فارس

گزارش تصویری: