دکتر سعید جلیلی که هفته گذشته برای سخنرانی پیرامون موضوع فتح خرمشهر با عنوان «خرمشهر را خدا آزاد کرد نه کدخدا» به دانشگاه امیرکبیر رفته بودØŒ در بخش پایانی سخنان خود در پاسخ به سوال مهم یکی از دانشجویانØŒ توضیحات مبسوطی را پیرامون عملکردش در مذاکرات هسته ای بیان کرد که بخشی از آن تاکنون بیان نشده بود.

 در همین باره وب سایت دکتر جلیلی متن کامل پرسش آن دانشجو و دکتر جلیلی را  منتشر کرده است که از نظر می گذارنید:

سوال: شما می‌گویید هسته‌ای حق مسلم ما است ولی الان مجبور شدیم بگوییم که آمریکا به ما اجازه بدهد یا ندهد که انرژی هسته‌ای داشته باشیم یا نه. اما مگر در دوره شما قرار بود چه اتفاقی بیفتد؟  قرار بود یک چیزی داده بشود و به جای آن تحریم‌ها برداشته بشود. آن جوری که ما شنیدیم در آلماتی ۲ قرار بود غنی سازی بیست درصد برای مدت کوتاهی تعلیق شود و به جای آن دوتا تحریم اصلی که نفتی و بانکی بودند برداشته بشود.  خب این هم همان منطق تیم مذاکره کننده فعلی است. فقط در دولت فعلی قرار است یک چیزی بیشتر داده بشود و در دوره شما یک چیز کمتری داده بشود. با آن منطق قرآنی که شما فرمودید هیچ کس نباید برای ما تعیین تکلیف بکند که شما چه چیزی داشته باشید یا نداشته باشدØŒ این چگونه توجیه می‌شودØŸ

سؤال خیلی خوبی است. اتفاقاÙ‹ فرصت خوبی است تا من این را توضیح بدهم. اگر سؤال دیگری نیست اجازه بدهید من این را یک کم توضیح بدهم. چون فکر می‌کنم درکش یک کم ضرورت دارد.

یکی از بحثهای مهمی که وجود دارد این است که همان طور که عرض کردم آیا حق یک ملت را باید کسی بیاید تعریف بکند یا نه. ملت یک حقوقی دارد و باید از آن حقوقش دفاع بکند. شما می‌ببینید که آنها در غرب این طوری تعریف می‌کنند. در صحبت‌هایی هم که الآن می‌کنندØŒ این است که شما بیایید صحبت بکنید تا ما یک سهمی به شما بدهیم.

دفاع از حقوق هسته ای یعنی دفاع از همه ی حقوق ملت ایران

من چند بار دیگر هم عرض کرده‌ام. دفاعی که ما از حق هسته‌ای می‌کنیمØŒ این دفاع فقط از هسته‌ای نیست. دفاع از همه حقوق ما است. چرا. چون اگر دشمن به هر دلیلی و با هر بهانه‌ای توانست در یک حق شما اخلال ایجاد بکندØŒ به همان بهانه وارد سایر حقوق شما هم می‌شود. یعنی اگر دشمنی آمد خرمشهر را از شما گرفت. بعد دید که شما در آن جا کوتاه آمدیدØŒ به همان بهانه می‌گوید باید اندیمشک را هم بگیرم. همین طور بیا جلو. می‌گوید به همین دلیل آن کار هم باید بشود.

تبیین چرایی گفتگو در مذاکرات

لذا یکی از بحث‌های اساسی که ما در آن جا داشتیم این بود که اصلاÙ‹ چرا ما باید با شما گفتگو کنیمØŸ در زمان آقای لاریجانی که دبیر شورای امنیت بودندØŒ یک بحثی که مطرح شد همین بود که اصلاÙ‹ این که این چند کشور آمده‌اند و می‌گویند ما می‌خواهیم با شما صحبت بکنیم مبنایش چیستØŸ اصلاÙ‹ آنها چه کاره هستند که باید در این باره با آنها صحبت بشود. این یک سؤال بود.

آنها می‌گفتند شما در موضوع فعالیت‌های هسته‌ای تان مشکلات اساسی دارید. این به آن دلیل است. آن زمان مطرح شد. ما گفتیم خیلی خب. ما یک عضو ان‌پی‌تی هستیم. دوستان این جا را توجه بفرمایند. وقتی که شما با انتخاب و  اختیار خودت رفتی در این مناسبات. خودت گفتی که من عضو این جا می‌شوم. عضویت یک حقوقی دارد و یک تکالیفی دارد. شما می‌گویید من آن تکالیف را می‌پذیرم اما باید یک حقوقی را هم عهده‌دار باشم. باید بین حقوق و تکالیف توازن باشد.

ما در مذاکرات گذشته حقوق کمتر و تکالیف بیشتر را نپذیرفتیم

تمام بحث ما این است که ما قبول نمی‌کنیم یک استثنا باشیم. یعنی یک حقوق کمتری بر ما تعلق بگیرد و یک تکالیف بیشتری تحمیل بشود. ما این را نمی‌پذیریم. می‌گفتند نه. آژانس در مورد شما مشکل دارد. گفتیم اگر آژانس به عنوان آن مرجع و سازمان رسمی‌ای که در ان‌پی‌تی مسؤولیت داردØŒ ما می‌توانیم آن مشکلاتی که شما می‌گویید با آژانس وجود دارد همه را حل کنیم.

مسائل مورد توافق ایران و آژانس

این را دقت بفرمایید. می‌گفتند نه. این مشکلات زیاد است. گفتیم چه کار دارید. ما حل می‌کنیم. این منجر شد به آن مدالیته‌ای که نوشته شد. گفتند خیلی خب. بیایید هر چه مسØ£له هست را حل بکنید. این مسائل چندتا بود. آنهایی که می‌گفتند مسائل بیشمار وجود داردØŒ این مسائل شش مسØ£له شد. آژانس در مدالیته‌ای که آمد امضا کردØŒ گفت از نطر ما به قول خودشان اوت استندینگØŒ شش‌تا بیشر نیست. مسائل باقیمانده شش‌تا است. ما گفتیم اینها را حل می‌کنیم. عده‌ای از همین‌هایی که می‌خواهند در مسیر پیشرفت کشور اخلال ایجاد بکنند گفتند نه. ایران که می‌گوید می‌خواهیم حل کنیمØŒ می‌خواهد یک مسیر طولانی را باز کند. وقت بخرد و فلان بکند. گفتیم نه. برای همین آمدند گفتند شما باید این را در هیجده ماه حل بکنید. ما هم گفتیم یک بار برای همیشه هر چه مسØ£له دارید بدهید. ما اینها را حل می‌کنیم اما دوباره فردایش نباید بیایید بگویید یک مسØ£له دیگر داریم.

حل مسائل مورد توافق و صدور قطعنامه علیه ایران کمتر از یک هفته

اینها به این شش مسØ£له رسیدند. این شروع شد به حل کردن. در فاصله حدود شش ماه هر شش مسØ£له حل شد. این شش مسØ£له حل شد. آژانس برای تک تک اینها نامه داد که این مسائل از نظر من حل شده. جالب است که بدانید در ده اسفند هشتاد و شش مدیرکل وقت در گزارشش نوشت که این شش مسØ£له تمام شده استØŒ اینها چهار روز بعد قطعنامه‌شان را صادر کردند. یعنی عوض این که حداقل بگذارند یک ماه بعد و دو ماه بعد.

بسته پیشنهادی ایران

بعد از آن بحث چه شدØŸ آنها گفتند گفتگو. اگر یادتان باشدØŒ ما آن زمان چه را مطرح کردیم. گفتیم اگر می‌گویید گفتگوØŒ در این موضوع دیگر موضوعیتی ندارد. لذا ما در آن جا آن بسته پیشنهادی را مطرح کردیم. گفتیم امروز جمهوری اسلامی ایران به ادعای اظهارات خود شما یک قدرت مهم در سطح منطقه است. حداقل. ما یک نکات و یک نگاه‌هایی داریم. اگر شما بحث دارید می‌توانیم در این چارچوب‌ها با هم گفتگو کنیم. ما آن بسته پیشنهادی را ارائه کردیم.

منطق بحث و مذاکره در خصوص مسائل مشترک

گفتیم اگر می‌خواهید صحبت بکنیمØŒ هفت‌تا کشور بشویم و راجع به موضوعات مشترک حرف بزنیم. نه این که تو بیایی برای من تعیین تکلیف بکنی. اخیراÙ‹ هم بعضی‌ رسانه ها یک بسته پیشنهادی برای آن موقع را منتشر کرده اند و  نوشته اند که  ببینید!  ایران آن موقع در بسته اش خطاب به Û±+Ûµ گفته بیایید راجع به فلان موضوع منطقه حرف بزنیم. راجع به دمکراسی حرف بزنیم. بله! ما همین را گفتیم. گفتیم ما به چه دلیلی باید سر موضوعی که شما می گویید صحبت بکنیم. در آن جا این بحث را مطرح کردیم که بله. اتفاقاÙ‹ هسته‌ای می‌تواند یکی از موضوعات مشترک باشد. شما می‌گویید نگران بمب هسته‌ای هستید. خیلی خب. چرا خلع سلاح هسته‌ای انجام نمی‌شودØŸ خود شما قدرت‌ها سلاح هسته‌ای دارید. یکی از موضوعات باید این باشد که چرا شما خلع سلاح را انجام نمی‌دهیدØŸ شما می‌گویید نگران اشاعه هسته‌ای هستید. خیلی خب. اتفاقاÙ‹ خیلی موضوع خوبی است. چه کسی رژیم صهیونیستی را مسلح کردهØŸ کی اشاعه هسته‌ای انجام دادهØŸ بیایید این را انجام بدهیم. بیایید روی این بحث کنیم. اتفاقاÙ‹ همین یکی از موضوعات گفتگوها می‌شود.

در همین هسته‌ای یکی از موضوعات دیگر همکاری‌های صلح‌آمیز هسته‌ای است. بله. خیلی خوب است. شما می‌خواهید در باره موضوع هسته‌ای ایران صحبت کنیدØŒ چرا ارودیف که ده درصد سهامش مال ایران است را به ما نمی‌دهیدØŸ یک شرکت هسته‌ای در فرانسه است. اینها موضوعات است. بنشینیم روی اینها گفتگو بکنیم. وقتی که این بسته پیشنهادی را دادیمØŒ آنها سراسیمه در موضع انفعال افتادند.

سراسیمگی آمریکا و اولین حضورش در گفتگوها

آقای سولانا با همین نمایندگان به تهران آمد و یک بسته پیشنهادی دیگر آورد. گفت بسته پیشنهادی ما این است که روی این موضوعات صحبت بکنیم. گفتیم خیلی خب. ما که از گفتگو نگران نیستیم. یک بسته پیشنهادی شما دادید و یک بسته پیشنهادی ما دادیم. اگر می‌خواهید گفتگو کنیدØŒ بنشینیم روی مشترکات دو بسته با هم گفتگو بکنیم. بالاخره وقتی می‌خواهد شروع بشود باید از مشترکات دو بسته شروع بشود. این بود که این گفتگوها شکل گرفت.

جالب این است که تا آن زمانØŒ همین امریکا می‌گفت چون ایران قطعنامه‌ها را اجرا نکرده است و یاغی استØŒ مادام که ایران قطعنامه‌ها را اجرا نکند من درگفتگوها شرکت نمی‌کنم. در آن جا سراسیمه آمد و برای اولین بار در گفتگوها شرکت کرد.

بحث ما در آن جا این بود. سه دور گفتگوهای ما برای این بود که اگر می‌خواهد گفتگو بشودØŒ گفتگو باید حول موضوعات مشترک آن هم برای همکاری باشد. نه برای این که تو بخواهی بیایی حقوق ما را تضییع بکنی.

نتیجه ژنو Û³ و ورود اشتون

نتیجه ژنو سه که اولین اجلاسی بود که خانم اشتون از طرف آنها مسؤولیت اداره گفتگوها را داشتØŒ این شد. اگر به سوابق نگاه بکنیدØŒ نتیجه این شد که طرف مقابل بعد از سه دور گفتگو قبول کرد. البته مدت زمان زیادی گذشت. یعنی تقریباÙ‹ حدود یک سال و نیم طول کشید تا آنها به این جا رسیدند که قبول کردند بیایند بنشینند و گفتگو برای همکاری حول مسائل مشترک.

نتیجه گفتگوهای ژنو سه که من در مصاحبه هم اعلام کردم این بود که بالاخره طرف مقابل قبول کرد بیاید بنشیند. گفتگو برای همکاری حول نقاط مشترک. نه این که او بخواهد بیاید برای ما تعیین تکلیف بکند. این روند شروع شد.

تبادل سوخت و چگونگی تولید سوخت بیست درصد

یکی از بحثهایی که آنها مطرح کردندØŒ بحث تبادل سوخت مطرح شد. گفتند شما می‌گویید همکاری. شما بیایید سوخت را بدهید. گفتیم خیلی خب. تبادل سوخت می‌تواند یک موضوع همکاری باشد. نه این موضوع که تو بخواهی بیایی برای ما تعریف بکنی بیست درصد داشته باشیم یا نداشته باشیم. همین بیست درصدی که برادرمان بیان فرمودند. اصلاÙ‹ موضوعش چطوری مطرح شد.

ما سال هشتاد و هشت سوخت بیست درصد نداشتیم. سوخت رآکتور اتمی تهران که بیست درصد بود داشت تمام می‌شد. یکی از مصارف این رآکتور تØ£مین دارو برای نزدیک به هشتصد و پنجاه هزار نفر بیمار در آن سال بود. ما گفتیم مگر شما نمی‌گویید همکاری حول نقاط مشترکØŸ یکی از موضوعاتی که وجود دارد همین است. ما الآن به سوخت بیست درصد نیاز داریم. شما این سوخت بیست درصد را به ما بدهید. می‌خواهیم بخریم. بدهید دیگر. ما هم که نداریم.

سوخت بیست درصد اهرم فشار علیه ایران و بهانه زیاده خواهی ها

اگر یادتان باشد آن زمان آنها روی بحث سه و نیم درصد بحث می‌کردند که شما باید تعلیق کنید و اینها. این که آقا می‌فرمایند طرف مقابل قابل اعتماد نیستØŒ این جا است. وقتی که این مطلب مطرح شد ما چه کار کردیمØŸ گفتیم مگر شما نمی‌گویید می‌خواهید همکاری بکنید. شما چرا می‌روید این سوخت را انجام می‌دهید. در حالی که نیاز ندارید. الآن نیاز داریم. می‌خواهیم بخریم. بدهید. آنها احساس کردند چون ما نیاز داریمØŒ پس این یک اهرم فشار علیه ما است. گفتند اگر شما این را می‌خواهید لازمه‌اش این است. شروع کردند به همان زیاده‌خواهی‌ها. باید هزار کیلو از این سوخت را به خارج از کشور منتقل بکنید. باید فلان باشد. بعد دو سال دیگر ما به شما بدهیم یا ندهیم. گفتیم این کجا یک بحث اقتصادی است. شما می‌گویید همکاری حول نقاط مشترک. بله. ما برای صد کیلو سوخت بیست درصدی که نیاز داریمØŒ نسبت آن بده به یک است. باید حدود هزار و دویست کیلو سوخت سه درصد را غنی‌سازی کنیم تا از توی آن صد و بیست کیلو بیست درصد در بیاید. اگر شما این را می‌دهید ما حاضر هستیم. چه این کار انجام بشودØŒ چه ما خودمان این کار را انجام بدهید. تبادل سوخت بر این مبنا شکل گرفت.

آنها در آن جا چه چیزی را مطرح کردند. گفتند نه و شروع به زیاده‌خواهی کردند. ما آن جا گفتیم اگر ما به سراغ سوخت بیست درصد رفتیمØŒ مقصر شما هستید ها. ما می‌گوییم این نیاز ما است. بحث لجبازی نیست. لذا رفتیم این نیاز را تØ£مین کردیم. آنها گفتند اگر می‌توانید بروید تامین کنید. عرض کردم. شهید بزرگوار شهریاری و عزیزان پای کار آمدند و این کار را انجام دادند.

سوخت بیست درصد از اهرم فشار غرب تا افزایش قدرت چانه زنی ایران

نتیجه این شد که سوخت بیست درصد که آنها احساس می‌کردند نیاز ما است و این نیاز ما می‌تواند به یک اهرم فشار علیه ما تبدیل بشود و روی آن با ما چانه‌زنی کنندØŒ برعکس شد. سوخت بیست درصد یک امکانی در اختیار ما شد و سطح چانه‌زنی ما از سه درصد به بیست درصد رسید. حالا آنها به ما می‌گفتند شما بیایید بیست درصدتان را متوقف بکنید. این جالب بود. در همین در گفتگوها انجام می‌شد. در فاصله بین گفتگوها.

ما در استانبول دو با آنها همین را بیان کردیم. گفتیم شما این کار را انجام دادید. ما که اول می‌خواستیم سوخت بیست درصد را بخریم. شما به ما ندادید ولی این حق ما است. تو نمی‌توانی بگویی این را داشته باش یا نداشته باشد. نمی‌توانی بگویی این کار را انجام بده یا نده. نمی‌توانی بگویی فردو باشد یا نباشد.

حقوق هسته ای کشورها در ان پی تی

شما می‌دانید که طبق ان‌پی‌تی غنی‌سازی حق همه کشورها است. یعنی داشتن چرخه سوخت هسته‌ای که یک بخش آن غنی‌سازی است. در این حق طبق ان‌پی‌تیØŒ نگفته شما می‌توانید یک سایت داشته باشید یا بی‌نهایت سایت. یک سانتریفیوژ داشته باشی یا بی‌نهایت. یک گرم داشته باشی یا بی‌نهایت. اصلاÙ‹ محدودیتی قائل نشده.

محدودیت آن دو شرط است. یکی این که زیر نظر آژانس باشد. دوم این که برای مصارف صلح‌آمیز باشد. ما پذیرفتیم که این کار انجام بشود. زیر نظر آژانس برای مصارف صلح‌آمیز. آنها رفتند دو سال بحث کردند. همین‌هایی که به ما سوخت بیست درصد نمی‌دادند. یک دفعه سطح چانه‌زنی از سه درصد به بیست درصد آمد. آنها دو سال بحث می‌کردند که حالا این را چکارش بکنیم. گفتیم این کماکان می‌تواند یک موضوعی برای همکاری باشد.

تعلیق تولید Û²Û° درصد «موضوع همکاری» نه «تکلیف» ایران

آنها در آلماتی می‌گفتند خیلی خب. حالا شما این کار را انجام دادید. نیازتان که تØ£مین شده. دیگر ادامه ندهید. گفتیم این که ادامه ندهیم می‌تواند یک موضوع همکاری باشد اما این نیست که بخواهد برای ما یک تکلیف باشد. این آن بحث بود. لذا وقتی که این را مطرح کردØŒ گفتیم اگر شما در چارچوب همکاری می‌گویید. شرط همکاری چییستØŸ این است که تو باید این بحث‌های دشمنی‌ات را برداری که همین تحریم‌ها است. آن موقع گفتیم حالا مشخص کنیم. شما در این همکاری چه کاری حاضر هستید بکنید. تعریف کن. اما آن آقا (ولایتی) آمد و این بحث را در مناظره به یک شکل دیگری مطرح کرد که مطلب غلط و نادرستی بود. (فیلم این بخش از مناظره را به همراه پاسخ جلیلی ببنید)

منطق ایران در مذاکرات گام های متوازن و متقابل

ما به آنها بیان کردیم که شما پنج کیلومتر جلو بیایید. همکاری یعنی گام‌های متقابل و متوازن. اگر ما پنج کیلومتر می‌آییمØŒ تو هم باید پنج کیلومتر جلو بیایی. اگر بیست و پنج کیلومتر بیاییمØŒ تو هم باید بیست و پنج کیلومتر جلو بیایی. این نیست که تو بیایی برای خودت یک فهرستی تعریف بکنی. او می‌گفت من در ازای همکاری مثلاÙ‹ تحریم صادرات پتروشیمی شما به اروپا را برمی‌دارم. این گامی بود که طرف مقابل می‌خواست همکاری بکند.

صادرات پتروشیمی بدون نیاز به بازارهای اروپایی

قبل از گفتگوهای آلماتی صاحبان پتروشیمی را جمع کردیم. گفتیم همچین چیزی هست. این چه هزینه‌ای داردØŸ صاحبان پتروشیمی خندیدند. گفتند اصلاÙ‹ یک همچین موضوعی نیست. می‌گفتند ما در همین منطقه این قدر برای صادرات پتروشیمی مشتری داریم. شما اگر می‌خواهید کمک بکنید بگویید که دولت جلوی صادرات ما را نگیرد! ما اصلاÙ‹ به مشتری اروپایی نیاز نداریم. او می‌خواست این را به عنوان یک امتیاز بدهد. بعد از شما امتیاز بگیرد یا یک خواسته‌اش را پیش ببرد. حتی در بحث همکاری.

نکته‌ای که وجود دارد این است که حتی در همکاری هم باید گام‌ها متوازن باشد. حتی در همکاری. نه این که تو بیایی برای خودت هر دو طرفش را تعریف بکنی. مثلاÙ‹ بگویی قیمت این آب این قدر است. این قدر اندازه‌اش. من تعریف می‌کنم. برای چه. بحثی که ما داشتیم این بود که گام شما باید متوازن با بحث ما باشد.

امتیاز رفع ممنوعیت صادرات پتروشیمیØ› امتیاز پوشالی غرب در ژنو

شما بعداÙ‹ دیدید که اینها در توافق ژنو آمدند همان را به عنوان ما به ازا تعریف کردند. همین که منع صادرات پتروشیمی برداشته می‌شد. آن قدری که من اطلاع دارم هنوز یک مشتری اروپایی هم نیامده بخرد. چون ما اصلاÙ‹ نیازی نداریم و آنها هم نیامدند این کار را بکنند. این را به اسم امتیاز تعریف کردند.

اثبات حق هسته ای در مذاکره با دیپلمات اروپایی

لذا آن روندی که باید دنبال بشود این است که ما از حقوق خودمان. من یک خاطره دیگری خدمتتان عرض کنم. این نکته جالبی در تØ£یید سؤال این برادر است. من یادم هست موقعی که من در وزارت خارجه معاون اروپا و آمریکا بودم. یک ملاقاتی با همتای اروپایی‌مان در یکی از این کشورهای اروپایی داشتم. یک مشکلی برای یکی از ساختمان‌های سیاسی آنها در تهران پیش آمده بود. ساختمان‌های سفارتشان. گفت این موضوع این طوری بشود و این طوری. موضوع را مطرح کرد. من گفتم خیلی خب. یک کمیته‌ای تشکیل بشود و موضوع را بررسی بکند. دیدم او ناراحت شد. گفت یعنی چه کمیته تشکیل بشود. شروع کرد به بحث کردن. این را که گفتØŒ من دو سه بار این را تکرار کردم. دو سه بار گفتم من که کفتم کمیته تشکیل بشود. بررسی بکنیم. دفعه سوم یا چهارم گفت این جزو حقوق ما است. طبق کنوانسیون فلان این حق ما است. حق قابل گفتگو نیست. گفتم اتفاقاÙ‹ من می‌خواستم تو را به همین جا برسانم. اگر حق قابل گفتگو نیستØŒ پس چرا از اول جلسه داری راجع به حقوق هسته‌ای ما بحث می‌کنی. دقیقاÙ‹ همین نکته است. آن چیزی که مطرح می‌شود باید در چارچوب همکاری‌های ما باشد.

اجازه کوچکترین تعرض به حقوق ملتمان را نمی دهیم

باز من تØ£کید می‌کنم. آن چیزی که در موضوع هسته‌ای ما اهمیت دارد این است که ما با دفاع از حقمان به دشمن بفهمانیم که ما در دفاع از حقمان جدی هستیم. اگر او این ادراک را پیدا بکند. همان طور که در دفاع مقدس پیدا کرد. چرا بیست و پنج سال است دیگر تعرضی به خاک ما نمی‌کند. چون فهمید ما در دفاع از تمامیت ارضی‌مان جدی هستیم.

امروز هم باید بفهمد ما در دفاع از حقوق خودمانØŒ چه حق هسته‌ای و چه سایر حقوق جدی هستیم و به او اجازه نخواهیم داد نه در حق هسته‌ای بلکه در هیچ حقی بخواهد کوچکترین تعرضی به این حقوق داشته باشد.

منبع  : رجانیوز به نقل از سایت رسمی سعید جلیلی