همان گونه که اعمال صالح و نیکوی انسان به واسطه برخی گناهان حبط و تباه می شودØŒ بعضی از اعمال نیک نیز سبب تکفیر و از بین رفتن گناهان می گردد. در قرآن و روایات راه ها و مصادیق فراوانی که موجب از بین رفتن گناه و آثار و عوارض آنØŒ بلکه تبدیل سیئات به حسنات شده استØŒ بیان شده است. از مجموع آنها این مطلب به دست می آید که ایمان و عمل صالح و توبه و ترک گناهان کبیرهØŒ مطمئن ترین راه از بین بردن گناهان گذشته و جلب محبÙ‘ت الهی است.

---

خواندن نمازهای مستحبی و نافله مخصوصاÙ‹ نماز شب

خداوند در قرآن می فرماید: "وÙŽØ£ÙŽقِمِ الصÙ‘ÙŽلاÙŽهÙŽ طÙŽرÙŽفÙŽیِ النÙ‘ÙŽهÙŽارِ وÙŽزُلÙŽفÙ‹ا مِّنÙŽ اللÙ‘ÙŽیÙ’لِ إِنÙ‘ÙŽ الÙ’حÙŽسÙŽنÙŽاتِ یُذÙ’هِبÙ’نÙŽ السÙ‘ÙŽÙ€یِّئÙŽاتِ"‏؛ هودØŒ Û±Û±Û´ در آغاز و انجام روز و پاسÙ‰ از شب نماز را بپا دارØŒ که نیکی هاØŒ بدی ها را از میان مى‏برد‏. امام صادق(علیه السلام) در ذیل تفسیر آیه Û±Û±Û´ هود می فرماید: صلوه المومن باللیل تذهب بما عمل من ذنب النهارØ› نماز شب مومنØŒ گناهان روز او را محو و نابود می سازد.

ایمان و عمل صالح

قرآن کریم می فرماید: إِن تÙŽجÙ’تÙŽنِبُواÙ’ کÙŽبÙŽآئِرÙŽ مÙŽا تُنÙ’هÙŽوÙ’نÙŽ عÙŽنÙ’هُ نُکÙŽفِّرÙ’ عÙŽنکُمÙ’ سÙŽیِّئÙŽاتِکُمÙ’Ø› اگر از گناهان بزرگÙ‰ که از آن ها نهÙ‰ شده‏اید دورÙ‰ گزینیدØŒ بدی هاÙ‰ شما را از شما مÙ‰ زداییم. نساØ¡ØŒ Û³Û± پس باید کوشید از طریق ازدیاد معرفت و شناخت خدا و آگاهی از نعمت های مادی و معنوی او و انجام عمل صالحØŒ ایمان را تقویت نمود.

توبه

توبه و انابه و بازگشت از گناهان سبب محو و از بین رفتن همه گناهان کبیره و صغیره می گردد. آیات Û¶Û¸ و Û¶Û¹ سوره فرقان به مرتکبین برخی گناهان کبیره وعده عذاب مضاعف و خلود در جهنم دادهØŒ سپس فرموده است: مگر کسی که توبه کند و ایمان بیاورد و عمل صالح انجام دهد که در این صورت خداوند (نه تنها) گناهان او را می بخشد (بلکه) سیئات و بدی های اعمال آنها را به حسنات تبدیل می کند.

استغفار

یکی از اموری که سبب می شود گناهان محو شودØŒ استغفار از گناه است که در روایات متعدÙ‘د به آن اشاره شده است. امام صادق(علیه السلام) می فرمایند: انسان وقتی مرتکب گناهی می شود از صبح گاهان تا هنگام شب به او مهلت می دهندØŒ پس اگر استغفار کردØŒ عمل او نادیده گرفته می شود. کلینی ØŒمحمد بن یعقوبØŒ کافیØŒ ج ۲، ص Û´Û³Û·ØŒ ح Û± در روایت دیگری می فرمایند: هفت ساعت به او مهلت می دهندØŒ اگر از گناه توبه کرد چیزی برای او نمی نویسند و اگر هفت ساعت گذشت و از گناه پشیمان نشد برایش می نویسندØŒ و در ادامه می فرمایند: شخص مومن گاهی بعد از بیست سال گناهش به یادش می آیدØŒ ولی کافر همان لحظه بعد از انجام گناه فراموش می کند همانØŒ ح Û³ و در روایت دیگری از معصوم(علیهم السلام) نقل شده که حضرت فرمود: برای هر دردی دارویی و داروی گناهان استغفار است. همانØŒ ص ۴۳۹، ح Û¸

ترک گناهان بزرگ

ترک گناهان بزرگØŒ سبب از بین رفتن آثار گناهان کوچک شود: إِن تÙŽجÙ’تÙŽنِبُواÙ’ کÙŽبÙŽآئِرÙŽ مÙŽا تُنÙ’هÙŽوÙ’نÙŽ عÙŽنÙ’هُ نُکÙŽفِّرÙ’ عÙŽنکُمÙ’ سÙŽیِّئÙŽاتِکُمÙ’ وÙŽنُدÙ’خِلÙ’کُم مُّدÙ’خÙŽلاÙ‹ کÙŽرِیمÙ‹اØ› اگر از گناهان بزرگÙ‰ که از آن ها نهÙ‰ شده‏اید دورÙ‰ گزینیدØŒ بدی هاÙ‰ شما را از شما مÙ‰ زداییمØŒ و شما را در جایگاهÙ‰ ارجمند در مÙ‰ ‏آوریم. ۳۱، نساØ¡

هر کار خوب و شایسته

هر کار خوب و شایسته و هر فعلی که مصداق حسنه باشدØŒ عاملی برای از بین رفتن سیئات و بدی ها می باشد: انÙ‘ الحسنات یذهبن السیئات ذلک ذکری للذاکریمØ› حسناتØŒ سیئات و گناهان (و آثار آن) را برطرف می سازند. این مطلب تذکر و یادآوری است برای آن هایی که تذکر پذیرند. حسناتØŒ مطلق است و شامل همه عبادات و هر کار ارزشمندی که شرع آن را تØ£یید و تعیین کرده و به قصد تقرÙ‘ب به خدا نجام گیردØŒ می شود. امیرالمومنین(علیه السلام) می فرماید: انÙ‘ اللÙ‘ÙŽه یکفÙ‘ر بکل حسنهٍ سیئهÙ‹Ø› با انجام دادن هر حسنهØŒ خداوندØŒ یک گناه و سیئه را می پوشاند و محو می سازد. شیخ عبد علÙ‰ بن جمعهØŒ نورالثقلینØŒ ج ۲، ص Û´Û°Û²  

طهارت و حضور قلب

پیوسته با طهارت (وضو و غسل و...) بودن و اقامه نمازهای پنجگانه با حضور قلب. سلمان فارسی می گوید: روزی با پیامبر اکرم(صلی الله و علیه و آله) زیر درختی نشسته بودیم. حضرت شاخه های خشک آن درخت را تکان دادØŒ تمام برگ های آن فرو ریخت. سپس رو به من کرد و فرمود: سوال نکردی چرا این کار را کردم. گفتم: شما بفرماییدØŒ منظورتان چه بوده است. فرمود: هنگامی که مسلمان وضو بگیرد (و مواظب باشد) خوب وضو بگیردØŒ سپس نمازهای پنجگانه را به جا آوردØŒ گناهان او فرو می ریزدØŒ همان گونه که برگ های این شاخه فرو ریخت. سپس آیه انÙ‘ الحسنات یذهبن السیئات را تلاوت کرد. اساساÙ‹ آیه مذکور به عنوان تعلیل و بیان سرÙ‘ و حکمت وجوب اقامه نماز در سوره هود بعد از امر به اقامه نماز بیان شده استØŒ یعنی نماز به عنوان یکی از مصادیق بارز حسناتØŒ آثار معصیت و تیرگی هایی را که در دل وجود داردØŒ از بین می برد.

تحمل بیماری

تحمل بیماریØŒ گناهان را نابود می کند. پیامبر اکرم(صلی الله و علیه و آله) فرمود: السقم یمحو الذنوب. محمدی ری شهری- میزان الحکمه- جÛ´

مصایب

ناراحتی هاØŒ مصایبØŒ مشکلات و همÙ‘ و غم ها: پیامبر اکرم(صلی الله و علیه و آله) فرمود: ساعات المهمومØŒ ساعات الکفÙ‘ارات.   منبع: تبیان