آزیتا حکمت دوست در گفت‌وگو با خبرنگار بهداشت و درمان خبرگزاری فارس در مورد علل به وجود آمدن کبد چرب و نقش تغذیه در ابتلا و پیشگیری از آن توضیحاتی داد.

وی در مورد کبد چرب گفت: کبدچرب غیر الکلی یر اثر تجمع چربی در سلول های کبد به وجود می آید و در افرادی که دچار اختلال در متابولیسم بدن هستند و چربی و قند خونشان بالاستØŒ بیشتر دیده می‌شود.

این متخصص تغذیه ادامه داد: البته فردی که به آن مبتلا می‌شودØŒ زمینه ژنتیکی هم دارد. در این بیماری تری گلیسیریدی که در سلول‌ها تجمع یافته از سلول‌های کبدی خارج نمی‌شود و وقتی به تدریج چربی در سلول‌های کبدی جمع می‌شودØŒ اصطلاحاÙ‹ می‌گویند فرد دچار کبدچرب غیرالکلی شده است.

وی با بیان اینکه کبد چرب به هپاتیت می‌انجامدØŒ گفت: با بروز استرس یا بیماری‌های جزئی که بر سیستم ایمنی بدن تاثیر می‌گذاردØŒ سلول‌هایی که دچار تجمع چربی شده‌اندØŒ ملتهب می‌شوند و فاز دوم بیماری به شکل هپاتیت چرب غیرالکلی بروز می‌کند.

حکمت دوست افزود: تا این مرحله کبدچرب قابل درمان است اما در صورتی که فرد متوجه نشود یا پیگیر درمان نباشدØŒ وارد مرحله «سیروز» و بدخیمی‌های کبدی می‌شود که درمان ندارد زیرا سلول‌های کبدی تخریب شده و راهی جز پیوند کبد باقی نمی‌ماند.

کبد چرب نشانه‌ای ندارد

وی با تØ£کید بر این نکته که کبد چرب هیچ نشانه‌ای ندارد گفت: متØ£سفانه یکی از مشکلات کبدچرب این است که نشانه خاصی ندارد و فقط با انجام آزمایش یا سونوگرافی و فایبرواسکن می‌توان این بیماری را تشخیص داد.

این متخصص تغذیه یادآور شد: البته برخی علائم در بیماران مبتلا ممکن است وجود داشته باشد است که از جمله آن خستگی و درد در ناحیه بالا و سمت راست شکم است.

کبد چرب یک بیماری شایع

وی کبد چرب را یک بیماری شایع دانست و گفت: طبق آمارØŒ مشخص شده مرحله اول این بیماری در Û³Û° درصد و مرحله دوم آن در حدود Û±Û° درصد جمعیت ایران شیوع دارد.

حکمت دوست ادامه داد: متØ£سفانه کبدچرب مختص سن یا جنس خاصی نیست و حتی در کودکانØŒ به خصوص آنهایی که مشکلات متابولیکی دارندØŒ دیده می‌شود.

وی تاکید کرد: البته هرچه سن بالاتر رودØŒ چون مشکلات متابولیک افزایش پیدا می‌کندØŒ احتمال بروز این بیماری بیشتر می‌شود.

این متخصص تغذیه تاکید کرد: Û·Û° درصد افراد دچار کبدچرب به اضافه وزن و چاقی مبتلا هستند و سابقه قند و چربی خون بالا دارند. در واقع کسانی که رژیم غذایی ناسالمی دارند (به خصوص مصرف بالای چربی‌های اشباع و قندهای ساده) و فعالیت بدنی شان کم استØŒ بیشتر به کبدچرب مبتلا می‌شوند.

درمان کبد چرب چگونه استØŸ

وی در مورد نحوه درمان کبد چرب گفت: کبدچرب درمان دارویی قطعی ندارد. تغییر در شیوه زندگیØŒ درمان اصلی و پیشگیرانه این بیماری است.

حکمت دوست ادامه داد: فردی که به چاقی مبتلاستØŒ با کمی کاهش وزن بهبود می‌یابد. مطالعه‌های مختلف نشان داده‌اند اگر این افراد Ûµ تا Û±Û° درصد وزنشان را کاهش دهندØŒ آنزیم‌های کبدی به حد طبیعی باز می‌گردد.

وی با بیان اینکه لازم است فرد مبتلا به متخصص تغذیه مراجعه کند افزود: این فرد باید رژیم غذایی خاصی داشته باشد تا هرچه سریع تر بهبود یابد و بیماری‌اش وارد مرحله Û² و Û³ نشود.

رژیم غذایی مناسب برای کبد چرب

این متخصص تغذیه ادامه داد: میزان کربوهیدرات (قند) و به خصوص کربوهیدرات‌های ساده و همین طور چربیØŒ به خصوص چربی‌های اشباعØŒ باید در رژیم این افراد کم شود.

وی افزود: مبتلایان به این بیماری بهتر است برای پخت و پز از چربی‌های غیراشباع مانند روغن‌های مایع و گیاهی مثل روغن کانولا و زیتون استفاده کنندØ› حتما چربی‌های قابل رویت گوشت را (چه قرمز چه سفید) بگیرند و ترجیحا در هفته بیش از Û² بار گوشت قرمز نخورند و مصرف فیبر را افزایش دهند.

حکمت دوست توضیح داد: فیبر در انواع سبزی و سبوس غلات به وفور یافت می‌شود. میوه‌ها هم فیبر خوبی دارند اما چون حاوی قند فراوانی هستندØŒ باید به میزان متعادل (یعنی حداکثر Û³ واحد در روز و به دفعات) میوه مصرف کنند یعنی بیمار مبتلا به کبدچرب نمی‌تواند Û³ میوه را با هم بخورد اما مصرف سبزی‌ها برایش آزاد است. مصرف غلات سبوس دار یا سبوس به صورت جدا در سوپØŒ کوکوØŒ کتلت و... نیز برای این بیماران مفید است.

وی یادآور شد: موادغذایی با خواص ضدالتهابی مثل روغن ماهی نیز بهتر است در برنامه غذایی این افراد گنجانده شود. ورزش و تحرک بدنی برای مبتلایان به کبدچرب ضروری است و حتماÙ‹ باید Û³Û° دقیقه تا یک ساعت ورزش کنند. با این سبک زندگی چربی کمتری در سلول‌های کبد ذخیره می‌شود و به مرور بهبود می‌یابند.

حذف وعده شام ممنوع

این متخصص تغذیه با تØ£کید بر این نکته که نباید وعده شام یا هر وعده غذایی را از برنامه تغذیه حذف کرد گفت: تعداد وعده‌های غذایی باید زیاد و حجمشان کم باشد. اگر حجم بالایی از خوراکی را در یک وعده مصرف کنندØŒ تمام مواد غذایی در کبد به تری گلیسیرید تبدیل می‌شود.

وی افزود: کبد این بیماران در آزاد کردن تری گلیسیرید از بافت کبدی و انتقال آن به سایر بافت‌ها مشکل دارد بنابراین با این روش دچار مشکلات حادتری خواهند شد. مبتلایان به کبدچرب باید Û¶ وعده غذایی داشته باشند و در هر وعده میزان کالری دریافتی شان محدود باشد.

مواد غذایی ممنوعه

حکمت دوست در پاسخ به این سوال که «موادغذایی خاصی وجود دارد که باید از برنامه غذایی مبتلایان به کبد چرب حذف شود؟» گفت: میزان کربوهیدرات‌های ساده و چربی اشباع باید کاملا محدود شوند.

وی افزود: این افراد باید میزان مصرف چربی اشباع را به کمتر از Û±Û° درصد کل چربی‌های مصرفی برسانند. رعایت این مساله یعنی عدم دریافت چربی اشباع از لبنیات یا گوشت و به عبارتی جایی برای مصرف موادغذایی چرب مثل کره و خامه باقی نمی‌ماند.

این متخصص تغذیه در مورد وعده صبحانه برای مبتلایان به کبد چرب گفت: این بیماران به عنوان صبحانه می‌توانند یک واحد نان سبوس دار با پنیر کم چرب و سبزی بخورند.

وی ادامه داد: مصرف یک لیوان شیر کم چرب یا چای بدون قند یا هر نوع نوشیدنی بدون قند دیگر هم در طول روز برایشان مجاز است. غذاهای سرخ کرده برای این افراد مناسب نیست و بهتر است مواد غذایی آب پز یا بخارپز بخورند.

حکمت دوست خاطرنشان کرد: هنوز دارویی برای درمان این بیماری یافت نشده اما مبتلایان برای پایین آوردن چربی و قندخون باید دارو مصرف کنند. مصرف مکمل‌هایی مثل روغن ماهیØŒ پروبیوتیک‌هاØŒ بزرک و... که خواص ضدالتهابی دارد نیز برای پیشگیری از پیشرفت بیماری کمک کننده است.

وی هشدار داد: تاخیر در درمان بیماری کبد چربØŒ نخست سبب اختلال در عملکرد کبد و بالا رفتن آنزیم‌های کبدی شدهØŒ سپس رفته رفته سیروز و بدخیمی‌های کبدی را به همراه دارد و خطر بیماری‌های قلبیØŒ عروقی از قبیل تصلب شرایین و نارسایی قلب و عروق را افزایش می‌دهد.