رعایت بهداشت بدن و شستشوی آن از اهمیت خاصی در دین اسلام برخوردار است و حتی در بسیاری موارد از اعمال واجب و گاهی مستحب شمرده شده است. آنچه در این مطلب می خوانید توصیه های مفید امام رضا علیه السلام در این زمینه است. بهداشت جسمی یکی از ارکان مهم در سبک زندگی اسلامی استØŒ به طوری که در احادیث و روایاتØŒ نظافت شخصی و استحمام بسیار مورد تاکید قرار گرفته و حتی در سیره بزرگان و معصومین (ع)ØŒ آداب و ضوابطی در این راستا ارائه شده است.   در دین مبین اسلامØŒ معنویت و نظافت ارتباط تنگاتنگی با یکدیگر دارند و گواه این امر وارد شدن احکام غسل های متعدد واجب و مستحبی است که همگی در ارتباط با احکام عبادی مطرح گردیده و بالارفتن ثواب عبادات مختلف مشروط به انجام این فریضه شده است.   امام رضا علیه السلام در سفارشیØŒ استحمام را دارای فواید بسیاری دانسته و می فرمایند: حمام منافع زیاد و قابل توجهÙ‰ دارد. مزاج آدمÙ‰ را به اعتدال می کشاند. چرک و پلیدÙ‰ را بر طرف می کند. رگ هاÙ‰ تن را از کوچک و بزرگ همه را نرم و ملایم می سازد. اعضاØ¡ را تقویت می کند. فضولات بدن را زایل می نمایدØ› مواد زاید را ذوب و نابود می گرداند و عفونت را از میان می برد.   و در سفارشی دیگر برای جلوگیری از ابتلا به برخی از ناراحتی ها می فرمایند: اگر قبل از حمام در قسمت سر و گردن احساس درد می کردیدØŒ موقتا از حمام خودداری کنید.   نیز فرمود : هر که غسل کند از آبی که از غسل مردم جمع شده باشد در حمام و خوره به او برسدØŒ ملامت نکند مگر خود را.   امام رضا (ع) همچنین فرموده اند: کسÙ‰ که می خواهد در پوست بدنش جوش و تاول پیدا نشودØŒ قبل از اینکه داخل گرمابه شودØŒ یا میان آب گرم برودØŒ به بدن خود روغن بنفشه بمالد. امام رضا علیه السلام در بیانی دیگر افراط در حمام کردن را نهی کرده اند.   سلیمان جعفرÙ‰ می گوید حضرت رضا علیه السلام فرمود: حمام یک روز در میان گوشت بدن را زیاد می کندØŒ و هر روز حمام رفتنØŒ پیه‏هاÙ‰ کلیه را آب می سازد.   امام رضا علیه السلام در سخنانی جامع آداب حمام کردن را برشمرده می فرماید: َإِذÙŽا Ø£ÙŽرÙŽدÙ’تÙŽ دُخُولÙŽ الÙ’حÙŽمÙ‘ÙŽامِ وÙŽ Ø£ÙŽنÙ’ لاتÙŽجِدÙŽ فِى رَأْسِکÙŽ مایُۆْذیکÙŽØŒ فÙŽابÙ’دَأْ عِنÙ’دÙŽ دُخُولِ الÙ’حÙŽمÙ‘ÙŽامِ بِخÙŽمÙ’سِ حÙŽسÙŽواتِ ماءٍ حارٍّ فَإِنÙ‘ÙŽکÙŽ تÙŽسÙ’لÙŽمُ بِإِذÙ’نِ اللÙ‘ÙŽهِ تÙŽعالÙ‰ مِنÙ’ وÙŽجÙŽعِ‏الرÙ‘ÙŽØ£سِ وÙŽالشÙ‘ÙŽقیقÙŽهِ. وÙŽ قیلÙŽ خÙŽمÙ’سÙŽهُ Ø£ÙŽکُفِّ ماءٍ حارٍّ تÙŽصُبُّها عÙŽلÙ‰ رَأْسِکÙŽ عِنÙ’دÙŽ دُخُولِ الÙ’حÙŽمÙ‘ÙŽامِ. وÙŽ اعÙ’لÙŽمÙ’ Ø£ÙŽنÙ‘ÙŽ تÙŽرÙ’کیبÙŽ الÙ’حÙŽمÙ‘ÙŽامِ عÙŽلÙ‰ تÙŽرÙ’کیبِ الÙ’جÙŽسÙŽدِ. لِلÙ’حÙŽمÙ‘ÙŽامِ Ø£ÙŽرÙ’بÙŽعÙŽهُ Ø£ÙŽبÙ’یاتٍ مِثÙ’لُ Ø£ÙŽرÙ’بÙŽعِ طÙŽبائِعٍَ. Ø£ÙŽلÙ’بÙŽیÙ’تُ الْأَوÙ‘ÙŽلُ: بارِدÙŒ یابِسٌ، وÙŽالثÙ‘انی: بارِدÙŒ رÙŽطÙ’بٌ، وÙŽالثÙ‘الثُ: حارÙ‘ÙŒ رÙŽطÙ’بٌ، وÙŽالرÙ‘ابِعُ. حارÙ‘ÙŒ یابِسÙŒ .   هرگاه خواستی حمام بروی و در سر خود ناراحتی پیدا نکنیØŒ هنگام ورود به حمام ‌ابتدا پنج جرعه آب گرم بنوشØŒ در این صورت به خواست خدای تعالیØŒ از سردرد و درد شقیقه در امان خواهی بود. بعضی گفته‌اند هنگام ورود به حمام پنج مشت آب گرم‌ روی سر خود بریز.   بدان که حمام هم ترکیبی مانند ترکیب بدن داردØŒ یعنی همان‌طور که‌ بدن دارای چهار طبع است حمام نیز دارای چهار خانه می‌باشد: خانه اول: سرد و خشک استØŒ خانه دوم: سرد و مرطوبØŒ خانه سوم: گرم و مرطوبØŒ و خانه چهارم: گرم و خشک.   توصیه هایی از سایر امامان درباره استحمام امام علی (ع) حمام را خانه خوبی می دانند که در آن انسان به یاد آتش دوزخ می افتد و چرک و کثافات را از خود دور می کند.   امام موسی کاظم (ع) نیز فرموده اند: «یک روز در میان به حمام رفتن بر گوشت بدن می افزاید و هر روز حمام رفتنØŒ پیه کلیه ها را آب می کند.»   امام صادق (ع) نیز آدابی برای استحمام قائلند به طوریکه می فرمایند: «پس از خروج از حمام پاها را بشویید که درد سر را برطرف می کند و به هنگام خروج عمامه بگذارید (یعنی سر را بپوشانید)».

 

همچنین ایشان مصرف روغن برای نظافت و نشاط پوست را توصیه کرده و فرموده اند: «روغن پوست را نرم و عقل را زیاد می کند و مجاری آب بدن را پاک می سازد و آلودگی تن را از بین می برد و رنگ پوست را روشن می گرداند.»   آداب حمام رفتن در دین اسلام - یک روز در میان حمام کردن - خواندن اذکار مخصوص - ریختن آب گرم بر سر و پاها در ابتدای ورود - خوردن جرعه ای از آب حمام (چرا که رفع ناراحتی مثانه می کند) - نخوردن آب سرد در حمام - عدم استحمام با آب سرد (زمانی که ترس بیمار شدن می رود) - ریختن آب سرد بر روی پاها پس از خروج از حمام (که درد بدن را می برد) - شانه نزدن و مسواک نزدن در حمام - در حال گرسنگی حمام نرفتن - با شکم پر حمام نرفتن - در حال روزه حمام نرفتن - زدودن موهای اضافه بدن - شستن سر با گل ختمی و سدر - بستن لنگ در حمام - بستن سر پس از خروج از حمام - قرآن نخواندن در حمام در حالت عریان -  روغن مالی بدن (ماساژ) - پس از حمام خواندن دو رکعت نماز مستحب است.   منبع: تبیان