حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در سخنرانی‌ها و مناسبت‌های مختلف به آسیب‌شناسی مشکلات فراروی جوانان برای ازدواج پرداخته‌اند. ایشان معتقدند موانع «فرهنگی»ØŒ بخش قابل توجهی از این مشکل اجتماعی را به خود اختصاص داده است و جوانانØŒ خانواده‌ها و مسئولان مربوط باید در جهت رفع این موانع تلاش کنند. ایشان در آخرین اظهار نظر رسمی درباره‌ی این موضوع در دیدار دانشجویی ماه رمضان امسال فرمودند: «بعضÙ‰ از تصورات و سنت‌هاÙ‰ غلط در مورد ازدواج وجود دارد که اینها دست‌‌وپاگیر استØŒ مانع از رواج ازدواج جوان‌ها استØ› این سنت‌ها را باید عملاÙ‹ نقض کرد. شما که جوانیدØŒ مطالبه‌‌گریدØŒ پرنشاطیدØŒ پیشنهادکننده‌‌Ù‰ نقض خیلÙ‰ از عادت‌ها و سنت‌ها هستیدØŒ به نظر من این سنت‌هاÙ‰ غلطÙ‰ را هم که در زمینه‌‌Ù‰ ازدواج وجود داردØŒ بایستÙ‰ شماها نقض کنید.»
جدول و متن زیر به هشت مورد از این سنت‌های غلط که مورد تصریح رهبر انقلاب اسلامی قرار گرفتهØŒ می‌پردازد:

 

Û±. مهریه سنگین
کسانی که مهریه‌ی بالا برای خانمشان قرار می‌دهندØŒ به جامعه ضرر می‌زنند. خیلی از دخترها توی خانه می‌مانندØŒ خیلی از پسرها بی‌زن می‌مانندØŒ به‌خاطر این‌که این چیزها وقتی در جامعه رسم شدØŒ سنت و عادت شدØŒ به جای «مÙŽهرُ السÙ‘نّة»ØŒ به جای این‌که مهر پیغمبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) سنت باشدØŒ وقتی مهر جاهلی سنت شدØŒ اوضاعØŒ اوضاع جاهلی خواهد شد.
خطبه‌ی عقد Û±Û³Û·Û·/Û¸/Û±Û±
 
مهریه‌ی سنگین مال دوران جاهلیت است. پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) آن را منسوخ کرد. پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) از یک خانواده‌ی اعیانی است. خانواده‌ی پیغمبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله)ØŒ تقریباÙ‹ اعیانی‌ترین خانواده‌ی قریش بودند. خود ایشان هم که رئیس و رهبر این جامعه است. چه اشکالی داشت دختر به آن خوبی که بهترین دختران عالم است و خدای متعال او را «سیدØ© النÙ‘ساØ¡ العالمین» قرار داد «مِن الاÙŽوÙ‘لینÙŽ و الآخِرین»ØŒ با بهترین پسرهای عالم که مولای متقیان است می‌خواهند ازدواج کنندØŒ مهریه‌ی ایشان زیاد باشدØŸ چرا ایشان آمدند و این مهریه‌ی کم را قرار دادند که اسمش «مÙŽهرُ السُّنÙ‘ÙŽØ©» است.
خطبه‌ی عقد Û±Û³Û·Û´/Û²/Û²Û¸
 
مهریه هر چه کمتر باشدØŒ به طبیعت ازدواج نزدیکتر استØŒ چون طبیعت ازدواج معامله که نیستØŒ خرید و فروش که نیستØŒ اجاره دادن که نیستØŒ زندگی دو انسان است. این ارتباطی به مسائل مالی ندارد. ولی شارع مقدس یک مهریه‌ای را معین کرده که باید یک چیزی باشد. اما نباید سنگین باشد. بایستی عادی باشد جوری باشد که همه بتوانند انجام دهند.
خطبه‌ی عقد Û±Û³Û·Û´/Ûµ/Û±Û¸
 
بعضی خیال می‌کنند مهریه‌ی سنگین به حفظ پیوند زناشویی کمک می‌کند. این خطاست. اشتباه است. اگر خدای ناکرده این زن و شوهر نااهل باشندØŒ مهریه‌ی سنگین هیچ معجزه‌ای نمی‌تواند بکند.
خطبه‌ی عقد Û±Û³Û·Ûµ/Ûµ/Û±Û±
 
بعضی از خانواده‌های طرف عروس می‌گویند که ما مهریه‌ی آن‌قدر بالا نمی‌خواهیم ولی خانواده‌ی داماد برای پز دادن و تفاخر می‌گویند نه نمی‌شود! چند میلیون یا فلان‌قدر. خب اینها همه دوری از اسلام است. هیچ کس با مهریه‌ی بالا خوشبخت نشد. این‌هایی که خیال می‌کنند اگر مهریه نباشد ازدواج دخترشان متزلزل خواهد شدØŒ ‌ این‌ها اشتباه می‌کنند. ازدواج اگر چنان‌چه با محبت بودØŒ ‌ با وضعیت درست بودØŒ بی‌مهریه هم متزلزل نمی‌شود. ولی اگر چنان‌چه بر مبنای خباثت و زرنگی و کلاهبرداری و فریب و این چیزها بودØŒ مهریه هر چقدر هم که زیاد باشدØŒ مرد بدجنس زورگوØŒ کاری خواهد کرد که بتواند از زیر بار این مهریه هم فرار کند.
خطبه‌ی عقد Û±Û³Û·Ûµ/Û¹/Û´
 
من از مردم سراسر کشور خواهش می‌کنم که آن قدر مهریه‌ها را زیاد نکنند. این سنت جاهلی است. این کاری است که خدا و رسول (صلی‌الله‌علیه‌وآله) در این زمان بخصوصØŒ از آن راضی نیستند. نمی‌گوییم حرام است. نمی‌گوییم ازدواج باطل است. اما خلاف سنت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) و اولاد ایشان و ائمه‌ی هدی (علیهم‌السلام) و بزرگان اسلام است. خلاف روش این‌هاست و به‌خصوص در زمان ما که کشور احتیاج دارد به این‌که همه‌ی کارهای صحیحØŒ آسان شودØŒ هیچ مصلحت نیست که بعضی ازدواج‌ها را این‌طور مشکل کنند.
خطبه‌ی عقد Û±Û³Û·Û³/Û¹/Û²
 
Û². جهیزیه سنگین
من گمان می‌کنم این‌که در جهیزیه‌ی حضرت زهرا (علیهاالسلام) این قدر سادگی رعایت شد... این حد را حفظ کردند. این یک جنبه‌ی نمادین داشت. برای این‌که بین مردم مبنا و پایه‌ای باشد برای عمل به آنØŒ تا دچار این مشکلاتی که بر اثر زیاده‌روی‌ها پیش می‌آیدØŒ نشوند.
خطبه‌ی عقد Û±Û³Û·Û·/Û´/Û±Û¸
 
بعضی از خانواده‌های عروسØŒ خودشان را اذیت می‌کنند و به زحمت می‌اندازند و اگر پول هم ندارند به زحمت پول تهیه می‌کنند. اگر پول دارند خرج زیادی می‌کنندØŒ برای این‌که یک جهیزیه‌ی مفصل پر زرق و برقی را مثلاÙ‹ در  اختیار دخترشان بگذارند.
خطبه‌ی عقد Û±Û³Û·Û·/Û±Û²/Û²Û¸
 
جهیزیه‌ی زیادØŒ هیچ دختری را خوشبخت نمی‌کند و هیچ خانواده‌ای را به آن آرامش و سکون و اعتماد لازم نمی‌رساند. اینها زوایای زندگی است. فضولِ زندگی است و جز دردسر و اسباب زحمت و اسباب مشکل فایده‌ای ندارد.
خطبه‌ی عقد Û±Û³Û·Ûµ/Û¹/Û±Û¸
 
مبادا بروید پول قرض کنیدØŒ جهیزیه درست کنید. مبادا خودتان را به زحمت بیندازید. مبادا خانواده‌تان را به زحمت بیندازید. مبادا خیال کنید که دخترتان اگر جهیزیه‌اش کمتر از دختر همسایه و قوم و خویش بودØŒ این سرشکستگی است.
خطبه‌ی عقد Û±Û³Û¸Û±/Û³/Û²Û¹
 
بعضی‌ها سعی می‌کنند که برای جهیزیه بزنند روی دست همه‌ی قوم و خویش‌ها و همسایه‌ها و دوست و آشناها که این هم غلط است... باید نگاه کنید ببینید که چه چیزی درست استØŒ چه چیزی حق است آن را انجام بدهید. چه چیزی حق استØŸ یک خانواده‌ی دو نفره یک وسایلی لازم دارند که یک زندگی ساده‌ای داشته باشند.
خطبه‌ی عقد Û±Û³Û·Û¹/Û¸/Û³
 
انواع و اقسام ریخت و پاش‌هاØŒ زیاده‌روی‌هاØŒ کارهای غلطØŒ جهیزیه‌های سنگین. همه‌جور چیزی را حتماÙ‹ باید بخرندØŒ بیاورند توی جهیزیه بگذارندØŒ که اقلÙ‘اÙ‹ یک چیز بیشتر از آن دختر خاله‌اشØŒ یا نمی‌دانم خواهرشØŒ یا آن همسایه‌شان یا آن همکلاسی‌شان داشته باشد. اینها از آن غلط‌های بسیار موذی و آزاردهنده استØŒ برای خود انسان و برای مردم. خیلی از دخترها نمی‌توانند به خانه‌ی بخت بروندØŒ خیلی از پسرها نمی‌توانند ازدواج کنندØŒ به خاطر همین چیزها. به خاطر همین گرفتاری‌ها. اگر ازدواج آسان بودØŒ اگر مردم آن‌قدر سخت‌گیری نکرده بودندØŒ بعضی‌ها اگر مهریه‌شان سنگین نبودØŒ اگر این جهیزیه‌های جاهلانه نبود و پدر و مادرها به خیال خودشان برای این‌که مبادا دل دخترشان بشکندØŒ خودشان را به آب و آتش نمی‌زدندØŒ این گرفتاری‌ها برای خیلی از خانواده‌ها پیش نمی‌آمد.
خطبه‌ی عقد Û±Û³Û·Û²/Û±Û°/Û²Û¶
 
از اولØŒ بعضی‌ها همه‌ی ریز و درشت و لازم و غیر لازم را برای دخترشان به عنوان جهیزیه فراهم می‌کنند که مبادا از دختر فلانیØŒ از نمی‌دانم دختر عمویشØŒ یا از خواهرش یا از جاریش مثلاÙ‹ کمتر باشد. اینها درست نیست. این کارها غلط است. اسباب زحمت شماست. آن هم زحمتی که هیچ اجری پیش خدا نداردØŒ مایه‌ی تشکر هم نمی‌شود.
خطبه‌ی عقد Û±Û³Û·Û¸/Û¹/Û²
 
نگذارید جهیزیه‌ها را سنگین کنند. دخترها نگذارند. عروس‌ها شما نگذارید. پدر و مادرها هم اگر می‌خواهندØŒ شما نگذارید.
خطبه‌ی عقد Û±Û³Û·Û³/Û¹/Û²Û³
 
مادرهای عروس‌ها در تهیه‌ی جهیزیه دست نگه دارندØŒ خیلی افراط و اسراف نکنند. نگویند حالا مثلاÙ‹ دخترمان استØŒ دلش می‌شکند. نه. دخترها خوبند. دخترها نمی‌خواهند. ما بیخود نباید دل آن‌ها را بکشانیم به این سمت که هر چیز قشنگ و لوکس و... حتماÙ‹ باید برایش تهیه شود.
خطبه‌ی عقد Û±Û³Û·Û¹/Û±Û±/Û±Û¶
 
Û³. تجملات زیاد
تجملات برای یک جامعهØŒ مضر و بد است. آن کسانی که با تجملات مخالفت می‌کنندØŒ معنایش این نیست که از لذت‌ها و خوشی‌هایش بی‌اطلاعندØŒ نه! آن را کاری مضر برای جامعه می‌دانند. مثل یک دارو یا خوراکی مضر. با تجملات زیادیØŒ جامعه زیان می‌کند. البته در حد معقول و متداول ایرادی ندارد. اما وقتی که همین‌طور مرتب پای رقابت و مسابقه به میان آمدØŒ اصلاÙ‹ از حد خودش تجاوز می‌کند و به جاهای دیگر می‌رود.
خطبه‌ی عقد Û±Û³Û·Û°/Û´/Û²Û°
 
مگر کسانی که با تجمل عروس و داماد می‌شوند خوشبخت‌ترندØŸ چه کسی می‌تواند چنین چیزی را ادعا کندØŸ این کارها جز این‌که یک عده جوان راØŒ یک عده دختر را حسرت به دل کند و زندگی را بر این‌ها تلخ نمایدØŒ اگر نتوانستند آن‌جور آن‌ها هم عروسی بگیرند تا ابد حسرت به دل بمانند یا اصلاÙ‹ نتوانند عروسی بگیرند. چیز دیگری نیست... تا آمدند دخترش را بگیرندØŒ چون دستش خالی استØŒ این دختر بماند توی خانه. این پسر دانشجو یا کارگر یا کاسب ضعیفØŒ همین‌طور غیر متØ£هل بماند.
خطبه‌ی عقد Û±Û³Û·Û³/Û¹/Û²Û³
 
Û´. اسراف
برخیØŒ اسراف می‌کنند. می‌ریزند و می‌پاشند. در این روزگار که فقرایی در جامعه هستندØŒ کسانی هستند که اولیات زندگی هم درست در اختیارشان نیستØŒ این کارها اسراف استØŒ زیادی استØŒ بیخود است. هر کس بکند خلاف است.
خطبه‌ی عقد Û±Û³Û·Û²/Û¶/Û±Û±
 
بعضی از مردم با این کاری که می‌شود با آن ثواب بردØŒ گناه می‌برند. با اسراف‌هایی که می‌کنندØŒ با خلاف‌هایی که انجام می‌دهندØŒ با آمیختن این عمل حÙŽسن و حسنه به کارهای حرامی که انجام می‌دهند. حرام همه‌اش هم این نیست که محرم و نامحرم و این چیزها باشد. آنها هم البته حرام استØŒ اما ریخت و پاش زیادی هم حرام است. اسراف حرام است. سوزاندن دل مردمی که ندارند در مواردی واقعاÙ‹ حرام است. زیاده‌روی کردنØŒ ‌ حرام و حلال کردن برای این‌که بتواند جهیزیه‌ی دخترش را فراهم کندØŒ اینها حرام است.
خطبه‌ی عقد Û±Û³Û·Û¶/Û±Û±/Û¹
 
بنده راضی نیستم از کسانی که با خرج‌های سنگین و با اسراف در امر ازدواجØŒ کار را بر دیگران مشکل می‌کنند. البته با جشن و شادی و مهمانی موافقیم ولی با اسراف مخالفیم.
خطبه‌ی عقد Û±Û³Û·Û´/Ûµ/Û²Û´
 
Ûµ. خرید از مکان‌های معروف به گرانی
این دختر خانم‌ها که می‌خواهند جهیزیه درست کنندØŒ برای خرید اسباب سر عقد و جهیزیهØŒ توی این دکان‌های گران‌قیمت بعضی از جاهای تهرانØŒ آن محلات گران‌قیمت که معروف است – نمی‌خواهم البته اسم بیاورم – من می‌شناسم کجاهاست که دکان‌هایش معروف است به جنس گرانØŒ اصلاÙ‹ طرف آنها پا نگذارند. بروند آن جاهایی که معروف به گرانی نیست. این‌طور نباشد که داماد بیچاره را دنبالشان راه بیندازند برای خرید عروس و خرید عقد. متØ£سفانه از این کارها می‌کنند.
خطبه‌ی عقد Û±Û³Û·Û²/Û³/Û±Û¹
 
Û¶. هتل‌ها و سالن‌های پرخرج
این هتل‌ها و سالن‌ها و جشن‌های پُرخرج را رها کنید. ممکن است توی یک سالنی هم کسی جشن بگذارد اما سادهØŒ مانعی ندارد. من نمی‌خواهم بگویم حتماÙ‹ØŒ چون بعضی خانه‌هایشان جا ندارد یا امکاناتش را ندارند ولی اسراف نکنید.
خطبه‌ی عقد Û±Û³Û·Û³/Û±Û°/Û²Û·
 
عروسی و عقد و شادی چیز خوبی است. حتی پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) هم برای دختر مکرمه‌ی‌ خودشان مجلس عروسی گرفتندØŒ شادی کردند و مردم شعر خواندند. زن‌ها دست زدند و خوشی کردند. اما نباید در این مجلسِ عقد و عروسی و اینها اسراف انجام بگیرد. یکی از اسراف‌ها همین مجالس عقد و عروسی گران‌قیمت است. در هتل‌هاØŒ در این سالن‌های گران‌قیمت مجالس درست می‌کنند. مبالغ زیادی شیرینی و میوه و خوراکی حرام می‌شودØŒ از بین می‌رودØŒ روی زمین ریخته می‌شود و ضایع می‌گردد. برای چهØŸ برای چشم و هم چشمی!ØŸ برای عقب نماندن از قافله‌ی اسراف!ØŸ
خطبه‌ی عقد Û±Û³Û·Û²/Û±/Ûµ
 
عروسی شیرینØŒ آن عروسی‌ای نیست که توی آن خیلی خرج می‌شود و اسراف زیاد در آن می‌شود. عروسی شیرینØŒ عروسی صمیمانه است. صمیمانه که بودØŒ عروسی شیرین می‌شود. ولو مختصر باشد. یک اتاق دو اتاق توی خانهØŒ قوم و خویشØŒ دوست و آشنا و رفیق دور هم بنشینندØŒ این می‌شود عروسی. این میهمانی‌های مفصل و سالن‌های آن‌چنانی یا توی هتل‌هاØŒ خرج‌های زیادØŒ جنس‌های گران برای مهمانیØŒ اینها هیچ مناسب نیست. نمی‌گویم ازدواج را باطل می‌کندØŒ نه! ازدواج درست است. اما اینها محیط جامعه و محیط زندگی را تلخ می‌کند.
خطبه‌ی عقد Û±Û³Û·Û·/Û¹/Û±Û²
 
مگر سابق که این سالن‌ها نبودØŒ این چیزها نبودØŒ توی دو تا اتاق کوچک جشن می‌گرفتندØŒ مهمان‌ها می‌آمدند شیرینی می‌خوردندØŒ ازدواج‌ها بی‌برکت‌تر از امروز بودØŸ عزت دخترها مگر کمتر از امروز بودØŒ حالا باید حتماÙ‹ بروند توی این سالن‌های بزرگ. عیبی نداردØŒ من مخالفتی نمی‌کنم با این سالن‌ها. من با «تشریفات» مخالفم. حالا بعضی می‌روند توی هتلØŒ از آن کارهای غلط است که لزومی ندارد.
خطبه‌ی عقد Û±Û³Û·Û¶/Û·/Û³Û°
 
بعضی خیال می‌کنند که تشریفات و تویِ هتلِ چنین و چنان رفتنØŒ سالن‌های گران گرفتنØŒ خرج‌های زیادی کردنØŒ ‌ عزت و شرف و سربلندیِ دختر و پسر را زیاد می‌کند. نخیر عزت و شرف و سربلندی دختر و پسر به انسانیت و تقوی و پاکدامنی و بلندنظری آن‌هاستØŒ نه به این چیزها...
خطبه‌ی عقد Û±Û³Û·Ûµ/Ûµ/Û±Û±
 
Û·. لباس عروس گران‌قیمت
بعضی‌ها لباس عروس گران‌قیمت می‌خرند. نه! چه لزومی دارد. حالا لباس عروس می‌خواهندØŒ بعضی‌ها لباس عروس را می‌روند کرایه می‌کنند. چه مانعی داردØŸ ننگ داردØŸ نه! چه ننگیØŸ چه مانعی داردØŸ بعضی‌ها این را ننگ می‌دانند. ننگ این است که انسان یک پول گزافی بدهدØŒ یک چیزی بخرد که یک بار آن را مصرف کندØŒ بعد بیندازد دور. یک بار مصرف! آن هم با این وضعی که بعضی مردم دارند.
خطبه‌ی عقد Û±Û³Û·Û´/Û±Û°/Û´
 
Û¸. به رخ کشیدن ثروت‌ها
اگر چنان‌چه در ازدواج بحث مادیات عمده شدØŒ این معامله‌ی عاطفی و روحی و انسانی تبدیل خواهد شد به معامله‌ی مادی. این معامله‌های گرانØŒ این جهیزیه‌های سنگینØŒ این چشم و هم‌چشمی‌ها و این به رخ کشیدن ثروت‌ها و پول‌ها – که برخی از افراد غافل و بی‌خبر می‌کنند – ازدواج را در واقع خراب می‌کنند. لذاست که در شرع مقدس مستحب است مهریه کم گرفته شود که «مÙŽهرُ السÙ‘نّة» مورد نظر است.
خطبه‌ی عقد Û±Û³Û·Û·/Û±Û²/Û±Û³
 
ازدواج را آسان کنید
من به همه‌ی مردم در سراسر کشور توصیه می‌کنم که ازدواج‌ها را آسان کنند. بعضی‌ها ازدواج را مشکل می‌کنند. مهریه‌های گران و جهیزیه‌های سنگین ازدواج را مشکل می‌کند... خانواده‌ی پسرها توقع جهیزیه‌های سنگین بکنند. خانواده‌ی دخترها برای چشم هم‌چشمی دیگران جهیزیه‌ها را و تشریفات را و مجالس عقد و عروسی را رنگین‌تر بکنند. چراØŸ اثر این را می‌دانید چیستØŸ اثر این کارها این است که دخترها و پسرها بدون ازدواج در خانه‌ها می‌مانندØŒ کسی جرئت نمی‌کند به ازدواج نزدیک شود.
خطبه‌ی عقد Û±Û³Û·Û³/Û¹/Û²