✍️ نویسنده: meisamabolhasani
🏷️ دسته: 137
📊 بازدید: 1,257

 

زندگینامه کامل امام هادی (علیه السلام) را در ادامه بخوانید
امام علی بن محمد الهادی علیه السلام در نیمØ© ذی الحجه سال 212ق نزدیک شهر مدینه در روستای صریاØŒ چشم به دنیا گشود و در ماه رجب سال 254ق در سرÙ‘ من رØ£ی (سامرا) توسط معتز عباسی به شهادت رسید. ایشان پس از پدر بزرگوارش 33 سال امامت شیعیان را بر عهده داشتند.1
نام مادر آن حضرت سمانه مغربیه بود2Ø› البته مدنبØŒ حدیث و غزال هم گفته اند.3
لقب های آن حضرت را نقیØŒ هادیØŒ امینØŒ طیبØŒ ناصحØŒ مرتضی و... ذکر کرده اند. کنیه اش ابوالحسن است و به ایشان ابوالحسن ثالث می گویند.4
امام هادی علیه السلام از آغاز امامت در مدینه حضور داشتند و در مدت اقامت در این شهر نقش بسیار مهمی در رهبری شیعیان ایفا کردندØ› به طوری که حکومت عباسی از موقعیت ممتاز امام احساس خطر کرده و حضور ایشان در مدینه را به صلاح ندانستØŒ متوکل برای کنترل بیشتر امام علیه السلام تصمیم گرفت ایشان علیه السلام را از مدینه به سامرا منتقل کند. در سال 233 ق بنابه گزارش هایی که جاسوسان از فعالیت های امام علیه السلام داده بودندØŒ متوکل به یحیی بن هرثمه مØ£موریت داد تا این انتقال را انجام دهد. با ورود یحیی بن هرثمه به مدینهØŒ مردم که سخت مشتاق و شیفتØ© امام خود بودندØŒ اعتراض خود را علنی کردندØ› به طوری که یحیی بن هرثمه اعلام کرد که کاری به امام علیه السلام ندارد و هیچ خطری امام علیه السلام را تهدید نمی کند. پس از مدتی به بهانه این که در منزل امام بر علیه حاکم عباسی سلاح جمع آوری می شود به خانه امام علیه السلام حمله بردندØŒ ولی چیزی جز قرآن و ادعیه نیافتند. جالب اینکه خود یحیی بن هرثمه پس از بازگشت می گوید: «چیزی جز بزرگواریØŒ ورعØŒ زهد و شجاعت در او نیافتم».5
متوکل در ساعات اولیه ورود امام به سامرا به شکلی اهانت آمیز با امام برخورد کرد و نه تنها به استقبال حضرت نیامدØŒ بلکه دستور داد ایشان را در محلی که مخصوص گداها بود و به «خان الصعالیک» شهرت داشتØŒ وارد کنند. بعد از استقرار امام هادی علیه السلام در سامرا تمامی رفت و آمدها و ارتباطات امام تحت کنترل بود و به محض شنیدن اینکه امام علیه السلام از اموال و سلاح شیعیان نگهداری می کندØŒ نظامیان شبانه به خانØ© امام علیه السلام هجوم می بردندØ› ولی چیزی به دست نمی آوردند.
در طول مدت حضور امام علیه السلام در سامرا هر روز بر عظمت و محبوبیت آن حضرت افزوده می گشت و همه ناخواسته در برابر امام علیه السلام متواضع و خاشع بودند و سخت محترمش می داشتند.6 البته نفوذ امام منحصر به شیعیان نبود و شامل درباریان عباسی هم می شد. حتی اهل کتاب هم به امام علیه السلام احترام می گذاشتند.
متوکل وقتی در اقدامات خود علیه امام علیه السلام ناکام ماندØŒ به نزدیکان خود اعلام کرد که در کار امام هادی علیه السلام درمانده شده استØ› از این رو به محدودیت و فشار اکتفا نکرد و تصمیم به کشتن امام علیه السلام گرفت و حتی اقداماتی هم انجام دادØ› اما پیش از آنکه موفق شودØŒ خود به هلاکت رسید.7
برخی از اقدامات امام هادی علیه السلام
1. ایجاد آمادگی فکری شیعیان جهت ورود به عصر غیبت
فراهم کردن زمینØ© ورود شیعه به عصر غیبتØŒ از اقدامات اساسی امامان شیعه علیه السلام بودØŒ که همواره شیعیان را متوجه این امر می کردند. در این راستا امام هادی علیه السلام هم اقداماتی انجام داده اند:
الف) بیان روایات فراوان در مورد فرا رسیدن و نزدیک بودن عصر غیبتØ›
ب) بشارت به ولادت حضرت حجت ومخفی بودن ولادت و هشدار این که مبادا مخفی بودن باعث تردید شما شیعیان گرددØ›
ج) کم کردن تماس مستقیم شیعیان با حضرتØ› به طوری که در سامرا مسائل شیعیان از طریق نامه یا نمایندگان حضرت پاسخ داده می شدØ› تا از قبل برای شرایط و تکالیف عصر غیبت و ارتباط غیر مستقیم با امام آمادگی داشته باشندØ›8
د) تØ£یید برخی از کتب فقهی و اصول روایی شیعه
و) ارجاع سؤالات شیعیان به وکلا و توجیه وکلا نسبت به پرسش های شیعیانØ› با توجه به انحرافات و شبهات آن روز.
2. مبارزه با انحرافات
غالیان کسانی بودند که بر مبنایی نادرستØŒ امامان معصوم علیه السلام را تا مقام خدایی (نعوذبالله) بالا می بردند. امام هادی علیه السلام Ù€ همانند امامان قبلی Ù€ موضع خویش را در قبال آنان روشن می ساخت و آنان را از گروه شیعه نمی دانست و حتی در نامه های مختلفØŒ غالیان را افرادی مشرک و کافر معرفی می فرمود و بیزاری خویش را از آنان به صورت آشکار اعلام می نمود.9
گروه دیگری از منحرفانØŒ صوفیان بودند که معمولاÙ‹ با کناره گیری از دنیاØŒ به شکل ریاکارانه در مقابل امام هادی علیه السلام می ایستادند. امام هادی علیه السلام شیعیان را از نزدیک شدن و هم نشینی با آنان و ورود به جلسه هایشان به شدت برحذر می داشت و آنان را هم نشینان شیطان و نابود کنندØ© پایه های دین و پیروان این گروه را نادانان می دانست و کسانی را که به آنها گرایش پیدا می کردندØŒ احمق معرفی می فرمود.10
3. تربیت نیرو و افراد شایسته
یکی از اقدامات و فعالیت های ائمه علیه السلام پرورش شاگردان و افراد شایسته بوده است. امام هادی علیه السلام نیز با توجه به پراکندگی شیعیان در مناطق مختلف و وجود شبهات و انحرافاتØŒ نیروهایی را که استعدادهای لازم را داشتند شناسایی کرده و آنان را جهت پیش برد اهداف اسلامی تربیت می فرمودند. این افراد افزون بر راویانی هستند که سخنان و روایات امام هادی علیه السلام را نقل می نمودند. برخی از این افراد همان کسانی هستند که وکالت آن حضرت را عهده دار بودند. برجسته ترین این افراد عبارتند از:
1. عبدالعظیم حسنی (ره)ØŒ که مرقد وی در شهر ری می باشد و از یاران امام عسکری علیه السلام بوده است.
2. حسن بن راشدØŒ مشهور به ابوعلی و وکیل امام هادی علیه السلام بوده است.
3. عثمان بن سعید عمریØŒ که از یازده سالگی در محضر امام هادی علیه السلام بود و بعدها یکی از نایبان خاص امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف شده است.
4. تقویت سازمان وکالت
با توجه به لزوم ارتباط بین رهبری و پیروان و پراکندگی شیعیان در اقصی نقاط بلاد اسلامی و با وجود خفقان عباسی و لزوم حفظ شیعیان و از همه مهمتر با توجه به اینکه امام علیه السلام در حصر و تحت نظارت و کنترل بوده اندØŒ خیلی از شیعیان در بلا تکلیفی به سر می بردند. به همین علت سازمان وکالت که به صورت مخفی شکل گرفته بود و از زمان امام صادق علیه السلام فعالیت خود را آغاز نمودØŒ در دوران امام هادی علیه السلام نیاز به تمهیدات بیشتری داشت.
در زمان امام هادی علیه السلام شیعیان ایرانØŒ عراقØŒ یمن ومصر ارتباط مستمر و خوبی با حضرت داشتند. وکلای امام علیه السلام علاوه بر جمع آوری خمس و ارسال آن به امام علیه السلام ØŒ در مسائل کلامی و فقهی نیز نقش سازنده ای داشته اند و در جا انداختن امامت امام بعدی و ورود شیعه به عصر غیبتØŒ تلاش خستگی ناپذیری از خود به نمایش گذاشتند. (البته گاهی افرادی از این وکلا دستخوش انحراف از خط امام علیه السلام شده و مورد تکذیب آن حضرت هم واقع می شدند. در این شرایط کسان دیگری جایگزین آنها می شدند.11)
این شبکه ارتباطی چنان اهمیت داشت که متوکل را به فکر کنترل و نابودی آن انداخت و با تشکیل نیروهایی ویژه به دستگیریØŒ شکنجهØŒ حبس و شهادت برخی از وکلای امام علیه السلام در نقاط مختلف اقدام کردØ› اما موفق نشد این شبکه گسترده را از میان بردارد.
5. تبیین مقام شامخ امامت از طریق زیارت غدیریه و زیارت جامعه
در زمان امام هادی علیه السلام اصل امامت باید معرفی می گردیدØ› چون ائمه علیهم السلام و فضائل و جایگاه ایشان رو به فراموشی می رفت. امام هادی علیه السلام پدران و اجداد گرامی خود را با بیان زیارات معرفی می کردند. مجموعه این زیارات و ادعیه به عنوان یک دائرØ© المعارف شیعه به حساب می آید و در بردارنده دلایل بسیار استوار در حقانیت ائمه اطهار و اهل بیت علیهم السلام می باشد.
الف) زیارت جامعه کبیره
این زیارت از مشهورترین ØŒ برترین و شناخته شده ترین زیارات ائمه علیهم السلام است. شیعیان نسبت به خواندن آن بخصوص روزهای جمعه توجه خاصی دارند. شیخ طوسی (ره) در التهذیب و شیخ صدوق (ره) در الفقیه آن نقل کرده اند. علامه مجلسی (ره) در مورد صحت سند آن Ù€ که به درجه قطع رسیده Ù€ می گوید: «این زیارت دارای بهترین سندØŒ عمیق ترین مفهومØŒ فصیح ترین الفاظØŒ بلیغ ترین معناو عالی ترین شØ£ن است.12 امام هادی علیه السلام در این زیارت شاخصه ها و پایه های اصلی شیعه را بیان فرمودند.
ب) زیارت غدیریه
این زیارت به زیارت امیرالمؤمنین در عید غدیر خم معروف است. در سالی که معتصم امام علیه السلام را از مدینه به سامرا فراخواندØŒ ایشان به زیارت امام علی علیه السلام در نجف اشرف رفته و این زیارت را قرائت کردند که در ضمن آن یکصد و پنجاه منقبت از مناقب امام علی علیه السلام بیان فرموده و از برخی مشکلات سیاسی و اجتماعی که ایشان را آزرده کرده بودØŒ سخن گفتند.
این زیارت از زیباترینØŒ اصیل ترینØŒ بدیع ترین و پربارترین زیارت هاست. در زمانی این زیارت توسط امام هادی علیه السلام قرائت شد که امامت به فراموشی سپرده شده بود. امام هادی علیه السلام در ضمن زیارت با ترسیم مظلومیت امام علی علیه السلام و هشدار به مردمØŒ آنان را از خواب غفلت بیدار می کند.
--------------------------------------------------------------------------------
*. کارشناس تاریخ و مهدویت
1 . شیخ مفیدØŒ ارشادØŒ ص327.
2 . همانØŒ ص307.
3 . حسینیØŒ محمدرضاØŒ تاریخ اهل البیت علیه السلام ØŒ ص123.
4 . مناقب آل ابی طالب علیه السلام ØŒ ج4ØŒ ص401ØŒ به کوشش محمدحسین دانش آشتیانی و سید هاشم رسولی محلاتی.
5 . ابن جوزیØŒ تذکرØ© الخواصØŒ ص359.
6 . اربلیØŒ کشف الغمØ©ØŒ ج2ØŒ ص398Ø› تحقیق سید هاشم رسولی.
7 . ابن طاووسØŒ جمال الاسبوع بکمال العمل المشروعØŒ ص27 (به نقل از تاریخ تشیعØŒ ج1ØŒ ص292).
8 . محمد جواد طبسیØŒحیاØ© الامام العسکری علیه السلام ØŒ صص325-316 (با اندکی تصرف و تلخیص).
9 . اختیار معرفØ© الرجالØŒ ص519ØŒ (به نقل از تاریخ تشیعØŒ ج1ØŒ ص 294).
10 . خوانساریØŒ محمد باقرØŒ روضات الجناتØŒ صص 135 Ù€ 134ØŒ (به نقل از تاریخ تشیعØŒ ج1ØŒ ص 294).
11 . رسول جعفریانØŒ حیات فکری و سیاسی امامان شیعهØŒ ص513.
12 . مزارالبحارØŒ به نقل از باقر شریف قرشیØŒ زندگانی امام علی الهادی علیه السلام ØŒ ص168.