✍️ نویسنده: islammoviem
🏷️ دسته: 137
📊 بازدید: 1,086
امام هادی (ع)
 
موسی بن محمد(معروف به مبرقعØŒ برادر امام هادی علیه‌السلام که قبر شریفش در قم می‌باشد) می‌گوید: در سرای عمومیØŒ یحیی بن اکثم را دیدم و سؤالاتی از من پرسید. من نزد برادرم علÙ‰ بن محمÙ‘د علیهما‌السÙ‘لام آمدم و میان من و ایشان گفت و شنودهایÙ‰ انجام پذیرفت که به من پندهایÙ‰ داد و مرا نسبت به اطاعتش بصیر و آگاه کرد. به ایشان عرض کردم: فدایت گردم! ابن اکثم نامه‏اÙ‰ به من داده و از من سؤالاتÙ‰ کرده و درخواست نموده پاسخش را بدهم. امام هادÙ‰ علیه‌السلام تبسÙ‘مÙ‰ کرد و سپس فرمود: آیا تو نیز پاسخش را دادى؟
 
مشروح پاسخ های امام در ادامه

گفتم: نه پاسخ آنها را نمÙ‰‏دانستم. امام هادÙ‰ علیه‌السلام فرمود: آن سؤالات چیستØŸ گفتم: در آن نامه این سؤالات را مطرح کرده است:

 
 
سؤالات یحیی بن اکثم
 
1- درباره فرمایش خداوند متعال که: «قالÙŽ الÙ‘ÙŽذِی عِنÙ’دÙŽهُ عِلÙ’مÙŒ مِنÙŽ الÙ’کِتابِ Ø£ÙŽنÙŽا آتِیکÙŽ بِهِ قÙŽبÙ’لÙŽ Ø£ÙŽنÙ’ یÙŽرÙ’تÙŽدÙ‘ÙŽ إِلÙŽیÙ’کÙŽ طÙŽرÙ’فُکÙŽ‏Ø› کسÙ‰ که نزد او "علم کتاب" بودØŒ گفت: من آن را پیش از آن‌که چشمت را بر هم زنÙ‰ برایت مÙ‰‏آورم». سوره نمل/آیه 40
ابن اکثم سؤال کرده که‏ آیا سلیمانØŒ پیامبر خداØŒ به دانش آصف که "علم کتاب" داشت‏ نیازمند بودØŸ
2- درباره فرمایش خداوند متعال که: «وÙŽ رÙŽفÙŽعÙŽ Ø£ÙŽبÙŽوÙŽیÙ’هِ عÙŽلÙŽÙ‰ الÙ’عÙŽرÙ’شِ وÙŽ خÙŽرُّوا لÙŽهُ سُجÙ‘ÙŽداÙ‹Ø› و پدر و مادرش را بر تخت نشانید و همه آنان پیش او به سجده افتادند». سوره یوسف/ آیه 100
آیا یعقوب و فرزندانش که پیامبر بودند براÙ‰ یوسف سجده کردندØŸ
3- درباره این فرمایش خداوند متعال که: «فَإِنÙ’ کُنÙ’تÙŽ فِی شÙŽکٍّ مِمÙ‘ÙŽا Ø£ÙŽنÙ’زÙŽلÙ’نا إِلÙŽیÙ’کÙŽ فÙŽسÙ’ئÙŽلِ الÙ‘ÙŽذِینÙŽ یÙŽقÙ’رَؤُنÙŽ الÙ’کِتابÙŽØ› اگر از آن‌چه به سوÙ‰ تو نازل کردیم در تردیدى، از کسانÙ‰ که پیش از تو کتاب آسمانÙ‰ مÙ‰‏خواندند بپرس». سوره یونس/ آیه 94
مخاطب این آیه کیستØŸ اگر خود پیامبر صلّى اللÙ‘ÙŽه علیه و آله استØŒ پس او در شک بوده و اگر دیگرÙ‰ استØŒ قرآن بر چه کسÙ‰ نازل شده بودØŸ!
4- درمورد این فرمایش خداوند متعال که: «وÙŽ لÙŽوÙ’ Ø£ÙŽنÙ‘ÙŽ ما فِی الْأَرÙ’ضِ مِنÙ’ شÙŽجÙŽرَةٍ Ø£ÙŽقÙ’لامÙŒ وÙŽ الÙ’بÙŽحÙ’رُ یÙŽمُدُّهُ مِنÙ’ بÙŽعÙ’دِهِ سÙŽبÙ’عَةُ Ø£ÙŽبÙ’حُرٍ ما نÙŽفِدÙŽتÙ’ کÙŽلِماتُ اللÙ‘ÙŽهِ؛ و اگر آن‌چه درخت در زمین است قلم باشد و هفت دریا به کمک دریا بیایند مرکÙ‘ب شوندØŒ سخنان خدا پایان نمی‌پذیرد». سوره لقمان/آیه 27
این دریاها کدامند و کجایندØŸ
5- در باره این فرمایش خداوند متعال که: «وÙŽ فِیها ما تÙŽشÙ’تÙŽهِیهِ الْأَنÙ’فُسُ وÙŽ تÙŽلÙŽذُّ الْأَعÙ’یُنُ؛ و در آن‌جا آن‌چه دل‌ها آن را بخواهند و دیدگان را خوش آیدØŒ هست». سوره زخرف/ آیه 71
  آدم علیه‌السلام خواست گندم بخورد و آن را خوردØŒ پس چرا توبیخ شدØŸ
6- درباره این فرمایش خداوند متعال که: «Ø£ÙŽوÙ’ یُزÙŽوِّجُهُمÙ’ ذُکÙ’راناÙ‹ وÙŽ إِناثاØ› یا به آنان هم پسر و هم دختر تزویج می‌کند». سوره شورÙ‰/آیه 50
پس چگونه است که خداوند مردان را به بندگانش تزویج مÙ‰‏کندØŒ در حالÙ‰ که گروهÙ‰ که چنین عملÙ‰ انجام دادند مجازات کرده استØŸ
7 - درباره شهادت دادن یک زن که به تنهایÙ‰ جایز استØŒ با این‌که خداوند فرموده: «وÙŽ Ø£ÙŽشÙ’هِدُوا ذÙŽوÙŽیÙ’ عÙŽدÙ’لٍ مِنÙ’کُمÙ’‏Ø› و دو تن مرد عادل را از میان خود گواه گیرید». سوره طلاق/ آیه 2
8- درباره خنثÙ‰(کسÙ‰ که مرد یا زن بودنش مشخص نیست‏) و فرمایش علÙ‰ علیه‌السلام در این خصوص که: «به نشانه عضوÙ‰ که ادرار مÙ‰‏کند ارث مÙ‰‏برد»ØŒ چه کسÙ‰ موقع ادرار کردن به او نگاه ‏کندØŸ اگر مردان نگاه کنندØŒ چه بسا او زن باشد و اگر زنان نگاه نمایندØŒ چه بسا او مرد باشد و این نگاه کردن‌ها هر دو حرام است و گواهÙ‰ خود خنثÙ‰ نیز به خاطر جلب نفع براÙ‰ خودØŒ پذیرفته نمÙ‰‏شودØŸ
 9- مردى، بر سر گله گوسفندÙ‰ آمده و دیده است چوپان با گوسفندÙ‰ نزدیکÙ‰ مÙ‰‏کند و چون چشم چوپان به صاحب گله مÙ‰‏افتدØŒ آن گوسفند را رها مÙ‰‏سازد و گوسفند به میان گلÙ‘ه مÙ‰‏رودØŒ چگونه این گوسفند ذبح شود و آیا خوردن گوشت آن جایز است یا نهØŸ
10- چرا قرائت حمد و سوره‏ نماز صبح باید با صداÙ‰ بلند خوانده شودØŒ در حالÙ‰‌که نماز صبح از نمازهاÙ‰ روز است و نمازهاÙ‰ شب باید به صداÙ‰ بلند باشدØŸ
 11- و درباره این سخن علÙ‰ علیه‌السلام به ابن جرموز(قاتل زبیر) که فرمود: قاتل ابن صفیÙ‘ه(زبیر) را به دوزخ بشارت ده! با این‌که امام بودØŒ ولÙ‰ در بصره‏ ابن جرموز را نکشتØŸ
12- و به من بگوØŒ چگونه علÙ‰ علیه‌السلام در صفینØŒ دشمنان را کشت و فرمود: در حال هجوم و فرار آنان را بکشند و مجروحان را نیز تماما کشتØ› حال آن‌که در جنگ جمل حکمش از این قرار بود که نه خودØŒ فرارÙ‰ و مجروحی را کشت و نه به کسÙ‰ چنین حکمÙ‰ داد که فرارÙ‰ و مجروحی را بکشد و فرمود: هر که به خانه خود رود در امان است و هر که سلاحش را بر زمین گذارد در امان است! چرا چنین کردØŸ پس اگر حکم اوÙ‘ل درست استØŒ حکم دومÙ‰ نادرست می‌باشد!
13- و به من بگوØŒ آیا مردÙ‰ که به همجنس بازÙ‰(لواط) خود اقرار نمایدØŒ حدÙ‘ بر او جارÙ‰ مÙ‰‏شود یا نهØŸ
 
 
پاسخ‌های امام علیه‌السلام
 
امام هادÙ‰ علیه السÙ‘لام فرمود: به او بنویس. عرض کردم: چه بنویسمØŸ فرمود: بنویس:
بِسÙ’مِ اللÙ‘ÙŽهِ الرÙ‘ÙŽحÙ’منِ الرÙ‘ÙŽحِیمِ‏Ø› نامه توØŒ که خداوند تو را به راه حقÙ‘ هدایت فرمایدØŒ به من رسید و هدف تو از این سؤالات آزمایش کردن و رنجانیدن ما بوده تا اگر پاسخ ما نارسا باشدØŒ راهÙ‰ براÙ‰ عیب‌جویÙ‰ از ما به دست آورÙ‰! خدا تو را بر اساس نیÙ‘تÙ‰ که دارÙ‰ سزا دهد! ما به سؤالات تو به تفصیل پاسخ گفته‏ایمØŒ اینک خوب گوش بده و فهم و درک خود را براÙ‰ دریافت آن آماده کن و بدانØŒ دل بسپار که حجÙ‘ت بر تو تمام است. و السÙ‘لام.
1- در باره این فرمایش خدا که: «کسÙ‰ که نزد او "علم کتاب" بود...» او آصف بن برخیا بود و سلیمان علیه السلام از شناخت آن‌چه آصف مÙ‰‏شناخت ناتوان نبودØ› ولÙ‰ سلیمان علیه‌السلام با این کارش مÙ‰‏خواست به امÙ‘ت خود از جن و انس بفهماند که آصف بعد از او حجÙ‘ت خدا است و دانش او از نوع همان علم سلیمان علیه‌السلام مÙ‰‏باشد که به امر الهÙ‰ نزد آصف به امانت گذارده بود و آن را به او فهمانده بود تا در امامت و راهنمایÙ‰ او اختلافÙ‰ نباشدØ› چنان که به خود سلیمان نیز در زمان زندگانÙ‰ داود علیه‌السلام فهمانده شده بود تا نبوÙ‘ت او معرفÙ‰ شود و حجÙ‘ت بر خلق تمام شده باشد.
2- امÙ‘ا سجده یعقوب علیه‌السلام و فرزندانشØŒ براÙ‰ اطاعت خدا و ابراز محبÙ‘ت به یوسف علیه‌السلام بودØ› همان طور که سجده فرشتگان بر آدم علیه‌السلام براÙ‰ خود آدم نبودØ› بلکه به طور یقینØŒ آن سجده براÙ‰ اطاعت خدا و ابراز محبÙ‘ت به آدم علیه‌السلام بود و سجده یعقوب علیه‌السلام و فرزندانش با همراهÙ‰ یوسف علیه‌السلام به شکرانه رفع پراکندگÙ‰ آنان و دوباره دور هم جمع شدن بود. آیا نمÙ‰‏بینÙ‰ که یوسف علیه‌السلام‏ در آن هنگام به عنوان شکر و سپاس چنین گفت: «رÙŽبِّ قÙŽدÙ’ آتÙŽیÙ’تÙŽنِی مِنÙŽ الÙ’مُلÙ’کِ وÙŽ عÙŽلÙ‘ÙŽمÙ’تÙŽنِی مِنÙ’ تَأْوِیلِ الْأَحادِیث‏Ø› پروردگاراØŒ تو به من دولت دادÙ‰ و از تعبیر خواب‌ها به من آموختÙ‰...ØŸ!» سوره یوسف/آیه 102
3- امÙ‘ا درباره این فرمایش خداوند متعال که: «و اگر از آن‌چه به سوÙ‰ تو نازل کردیم در تردیدى، از کسانÙ‰ که پیش از تو کتاب آسمانÙ‰ مÙ‰‏خواندند بپرس». مخاطبØŒ همان پیامبر خدا صلّى اللÙ‘ÙŽه علیه و آله است که البتÙ‘ه خودش درباره آن‌چه بر او نازل مÙ‰‏شد تردیدÙ‰ نداشتØ› ولÙ‰ نادانان مÙ‰‏گفتند: چگونه است که خدا پیامبرÙ‰ از فرشتگان مبعوث نکردهØŸ و چرا پیامبر خدا مثل ما به خوردن و نوشیدن و بازار رفتن نیاز دارد و هیچ فرقÙ‰ بین ما و او نیستØŸ پس خداوند به پیامبرش وحÙ‰ فرستاد -در حضور این نادانان- «از کسانÙ‰ که کتاب مÙ‰‏خوانند بپرس» که آیا خداوند پیش از تو پیامبرÙ‰ مبعوث کرده استØŸ جز این‌که او نیز غذا مÙ‰‏خورده و به بازار مÙ‰‏رفته و تو هم نظیر آنان هستی و این‌که فرمود: «اگر تو در تردیدÙ‰...» البته او خود هیچ شک و تردیدÙ‰ نداشته استØ› ولÙ‰ براÙ‰ رعایت انصاف در گفتارØŒ چنین فرموده استØŒ همان‌طور که فرموده: «تÙŽعالÙŽوÙ’ا نÙŽدÙ’عُ Ø£ÙŽبÙ’ناØ¡ÙŽنا وÙŽ Ø£ÙŽبÙ’ناØ¡ÙŽکُمÙ’ وÙŽ نِساØ¡ÙŽنا وÙŽ نِساØ¡ÙŽکُمÙ’ وÙŽ Ø£ÙŽنÙ’فُسÙŽنا وÙŽ Ø£ÙŽنÙ’فُسÙŽکُمÙ’ ثُمÙ‘ÙŽ نÙŽبÙ’تÙŽهِلÙ’ فÙŽنÙŽجÙ’عÙŽلÙ’ لÙŽعÙ’نÙŽتÙŽ اللÙ‘ÙŽهِ عÙŽلÙŽÙ‰ الÙ’کاذِبِینÙŽ‏Ø› بیایید پسرانمان و پسرانتانØŒ زنانمان و زنانتانØŒ خویشانمان و خویشانتان را فراخوانیمØŒ سپس مباهله کنیم و لعنت خدا را بر دروغگویان قرار دهیم». سوره آل عمران/آیه 61  و اگر مÙ‰‏گفت: لعنت خدا را بر شما قرار دهیمØŒ آن‌ها پیشنهاد مباهله را قبول نمÙ‰‏کردند! با آن‌که خدا مÙ‰‏دانست که پیامبرش همه پیام‌هاÙ‰ او را ابلاغ مÙ‰‏کند و از دروغگویان نیست و هم‌چنین پیامبر صوات الله علیه و آله خودش نیز مÙ‰‏دانست که در آن‌چه مÙ‰‏گوید راستگو استØ› ولÙ‰ دوست داشت که منصفانه باشد.
4- امÙ‘ا درباره فرمایش خداوند متعال که: «و اگر آن‌چه درخت در زمین است قلم باشد و هفت دریاÙ‰ دیگر به یارÙ‰ دریا بیایندØŒ سخنان خدا پایان نمی‌پذیرد!» به طور یقین چنین استØ› اگر همه درختان دنیا قلم شوند و هفت دریا به یاری دریا بیایند و زمین تمام چشمه‏هاÙ‰ خود را بیرون ریزدØŒ پیش از آن‌که نگارش کلمات خداوند پایان پذیردØŒ همه دریاها تمام می‌شوند! آن دریاها عبارتند از: چشمه "گوگرد"ØŒ چشمه "نمر"ØŒ چشمه "برهوت"ØŒ چشمه "طبریÙ‘ه" و آب گرم "ماسبذان"ØŒ آب گرم آفریقا که به "لسنان" معروف است و چشمه "بحرون" و ماییم آن کلمات خدا که پایان نمی‌پذیرد و فضایل ما درک نمی‌شود.
5- امÙ‘ا بهشتØŒ در آنØŒ انواع خوردنی‌ها و آشامیدنی‌ها و سرگرمی‌ها وجود دارد که دلØŒ خواهان آن‌ها باشد و دیده را خوش آید و خداوند نیز همه آن‌ها را بر آدم علیه‌السلام روا داشته بود و آن درختÙ‰ که آدم علیه‌السلام و همسرش را از آن منع کرده بودØŒ درخت حسد بود که با آن دو قرار گذاشته بود تا به هیچ یک از آفریدگانش که خدا او را از فضیلتÙ‰ برخوردار ساختهØŒ به دیده حسد ننگرند و آدم آن را فراموش کرد و به دیده حسد نگریست و تصمیمÙ‰ در خود نیافت.
6- امÙ‘ا درباره این فرمایش خداوند متعال که: «یا به آنان هم پسر و هم دختر تزویج نماید»ØŒ یعنÙ‰ براÙ‰ او پسر و دختر با هم متولÙ‘د سازدØŒ چون به هر دوتایÙ‰ که با هم باشندØŒ زوج اطلاق مÙ‰‏شود و هر یک از آن دو زوج دیگرÙ‰ است. معاذ اللÙ‘ÙŽه! که مقصود خداوند جلیل همان چیزÙ‰ باشد که تو با برداشت غلطØŒ خود را بدان فریفتÙ‰ و مÙ‰‏خواهÙ‰ براÙ‰ ارتکاب گناه همجنس بازÙ‰‏ خود رخصت‏جویÙ‰. «وÙŽ مÙŽنÙ’ یÙŽفÙ’عÙŽلÙ’ ذلِکÙŽ یÙŽلÙ’قÙŽ Ø£ÙŽثاماÙ‹. یُضاعÙŽفÙ’ لÙŽهُ الÙ’عÙŽذابُ یÙŽوÙ’مÙŽ الÙ’قِیامَةِ وÙŽ یÙŽخÙ’لُدÙ’ فِیهِ مُهاناÙ‹Ø› و هر کس چنین کند سزایش را دریافت خواهد کرد. براÙ‰ او در روز قیامت عذاب دو چندان مÙ‰‏شود و پیوسته در آن خوار مÙ‰‏ماند»Ø› سوره فرقان/آیه 68 و 69 البته اگر توبه نکند.
7- امÙ‘ا شهادت دادن زن که به تنهایÙ‰ جایز استØŒ درباره "قابله و ماما" است که در صورت رضایتØŒ پذیرفته می‌شود و اگر رضایت نباشد دستِ کم باید دو زن شهادت دهند که در این‌جا به خاطر ضرورتØŒ دو زن به جاÙ‰ یک مرد پذیرفته مÙ‰‏باشدØ› زیرا مرد در این مورد خاص نمÙ‰‏تواند کار زن را انجام دهد و اگر زن تنها باشدØŒ شهادت او را با سوگندش قبول مÙ‰‏کنند.
8- امÙ‘ا گفته علÙ‰ علیه‌السلام در باره آزمایش خنثى، همان طور است که فرمودهØ› گروهÙ‰ عادل هر کدام آینه‏اÙ‰ به دست می‌گیرند و آن خنثÙ‰ پشت سر آنان عریان مÙ‰‏شود و آن گروه بر اساس تصویری که از او در آینه منعکس شده حکم را تعیین مÙ‰‏کنند.
9- امÙ‘ا مردÙ‰ که چوپانÙ‰ را مشاهده کرده که به گوسفندÙ‰ تجاوز نمودهØŒ اگر آن گوسفند را توانست شناسایÙ‰ کندØŒ ذبحش کند و آن را بسوزاند و اگر نتوانست شناسایÙ‰ نمایدØŒ آن گله را دو قسمت کند و میان آن دو قسمت قرعه بکشدØŒ چون قرعه به نام یکÙ‰ از آن دو افتادØŒ قسمت دیگر رهایÙ‰ می‌یابدØŒ سپس قسمت باقÙ‰ مانده را دو دسته نماید و میان آن دو نیز قرعه کشد و همین طور قرعه کشÙ‰ را ادامه بدهد تا این‌که فقط دو گوسفند بماندØ› در این هنگام بین آن دو قرعه بکشد و قرعه به نام هر کدام درآمدØŒ آن را ذبح کند و بسوزاند و بقیÙ‘ه گله رهایÙ‰ می‌یابند.
10- امÙ‘ا قرائت حمد و سوره‏ با صداÙ‰ بلند در نماز صبحØŒ به این دلیل است که پیامبر صلّى اللÙ‘ÙŽه علیه و آله آن را در تاریکÙ‰ شب اول وقت نماز صبح‏ مÙ‰‏خواندند و قرائتش از نمازهاÙ‰ شبانه به شمار آمده است.
11- امÙ‘ا درباره سخن علÙ‰ علیه السÙ‘لام که فرمود: "قاتل ابن صفیÙ‘ه را به دوزخ بشارت ده" بر اساس فرمایش پیامبر صلّى اللÙ‘ÙŽه علیه و آله بوده است و ابن جرموز(قاتل زبیر) جزØ¡ خوارج بود که در جنگ نهروان خروج کردند. برای همینØŒ علÙ‰ علیه‌السلام او را در بصره نکشتØ› چون مÙ‰‏دانست او در شورش فتنه انگیز خوارج در نهروان کشته خواهد شد.
12- اما این‌که گفتÙ‰: علÙ‰ علیه‌السلام اهل صفÙ‘ین را چه در حال هجوم و چه در حال فرارشان مÙ‰‏کشت و اجازه داد مجروحان را نیز بکشندØŒ ولÙ‰ در جنگ جملØŒ فرارÙ‰ را تعقیب نمÙ‰‏کرد و اجازه کشتن مجروحان را نمÙ‰‏داد و هر کس اسلحه خود را بر زمین مÙ‰‏نهاد در امان بود و هر کس درون خانه خود مÙ‰‏رفت باز در امان بودØ› در پاسخ باید گفت‏ این حکم از آن جهت بود که رهبر و فرمانده اهل جمل کشته شده بود و پشتیبانÙ‰ نداشتند که به سوی آن باز گردند و طبق دستور او جنگ را ادامه دهند و در واقع مردم بدون آن‌که قصد ادامه جنگ را داشته باشندØŒ یا مخالفتÙ‰ ورزند و یا اختلافÙ‰ ایجاد نمایندØŒ به خانه‏هایشان بازگشتند و همین قدر راضÙ‰ بودند که شمشیر از آنها برداشته شود. در این شرایط حکمِ برداشتن شمشیر از آنان برای خوددارÙ‰ از آزارشان بودØ› زیرا آنها هیچ گونه کمکÙ‰ براÙ‰ ادامه جنگ درخواست نکردندØŒ ولÙ‰ اهل صفÙ‘ین به وسیله یک ستاد آماده و رهبرÙ‰ که براÙ‰ آنها سلاح و زره و نیزه و شمشیر مهیÙ‘ا مÙ‰‏کردØŒ پشتیبانÙ‰ مÙ‰‏شدند و مالÙ‰ فراوان به آنها مÙ‰‏بخشید و از آنها پذیرایÙ‰ مÙ‰‏نمود و از بیمارانشان عیادت به عمل مÙ‰‏آورد و استخوان شکسته آنان را شکسته‏بندÙ‰ مÙ‰‏کرد و مجروحان را درمان مÙ‰‏نمود و مرکب سوارÙ‰ در اختیار پیادگانشان مÙ‰‏گذاشت و لباس براÙ‰ برهنگانشان مÙ‰‏داد و آنها را دوباره به جنگ و کشتار برمÙ‰‏گردانید. پس بین این دو واقعه مساوات در حکم برقرار نیستØ› چون علÙ‰ علیه السلام عارف به حکم جنگ‏ با اهل توحید بودØ› لکنØŒ این را براÙ‰ ایشان توضیح مÙ‰‏داد و هر که آن را نمÙ‰‏پذیرفت کشته مÙ‰‏شد یا این‌که باید توبه مÙ‰‏کرد تا کشته نشود.
13- امÙ‘ا آن مردÙ‰ که به  لواط  اقرار کرده و بیÙ‘نه بر او اقامه نشدهØŒ بلکه داوطلبانه اقرار نمودهØŒ امام مÙ‰‏تواند هم از جانب خدا او را کیفر دهد و هم مÙ‰‏تواند از جانب خدا بر او منÙ‘ت نهد و عفوش نماید.
آیا این فرمایش خدا را نشنیده‏اÙ‰ که: «هذا عÙŽطاؤُنا فÙŽامÙ’نُنÙ’ Ø£ÙŽوÙ’ Ø£ÙŽمÙ’سِکÙ’ بِغÙŽیÙ’رِ حِسابٍ؛ این بخشش ماستØŒ آن را بÙ‰‏حساب ببخش یا نگاهدار!»سوره ص/ آیه 39                                   
ما تو را از همه چیزهایÙ‰ که سؤال نموده بودÙ‰ آگاه ساختیمØ› پس آن را بدان.
 
 
تحف العقول/ابن شعبه حرÙ‘انی/انتشارات جامعه مدرسین/1363ش/ص476 الی481