به گزارش گروه دیگر رسانه‌های خبرگزاری فارسØŒ روزنامه همشهری به گزارشی به حضور Û³ تا Û´ برابری نوجوانان در شبکه‌های اجتماعی در دو الی سه سال اخیر پرداخته است که بخش‌های مهم آن در ادامه می‌آید.

میزان حضور نوجوانان در شبکه‌های اجتماعی Û³تا Û´برابر شده است مشاهدات میدانی می‌گویدØŒ در Û²سال گذشته به‌دلیل مجازی شدن آموزش‌هاØŒ میزان دسترسی و استفاده کودکان و نوجوانان از اینترنتØŒ موبایل و تبلت و به‌تبع آن استفاده این قشر از شبکه‌های اجتماعی بیشتر شده است. این مشاهدات را اطلاعات تازه مرکز آمار ایران هم تØ£یید می‌کند. براساس گزارش مرکز آمار ایرانØŒ میزان عضویت در شبکه‌های اجتماعی برای افراد Û±Ûµساله و بیشتر در کشور که در سال Û±Û³Û¹Û¶برابر ÛµÛ³درصد بودهØŒ در سال Û±Û³Û¹Û¹به Û¶Ûµدرصد رسیده و متوسط حضور روزانه در شبکه‌های اجتماعی از یک ساعت و Û´دقیقه در سال Û¹Û¶به یک ساعت و Û³Û²دقیقه در سال Û±Û³Û¹Û¹رسیده است.    

همچنین میزان عضویت در پیام‌رسان واتساپ در این بازه زمانی Û³ساله که شامل برش‌های زمانی قبل و بعد از پاندمی کرونا است از Û²Û´درصد به Û¸Û¸.Ûµدرصد رسیده و در اینستاگرام از Û´Û³.Û±درصد به Û¶Û¸درصد افزایش یافته است.

هر چند این آمارهای مقایسه‌ای مربوط به تمامی گروه‌های سنی بالاتر از Û±Ûµسال استØŒ اما حتی اگر با وجود شکاف دیجیتال در سنین بالاØŒ توزیع یکنواختی را برای گروه‌های سنی مختلف تصور کنیمØŒ نشان می‌دهد که میزان حضور نوجوانان در شبکه‌های اجتماعی Û³تا Û´برابر شده است. رشد ÛµÛ²درصدی اعتیاد به اینترنت پس از شروع دوران کرونا بهروز بیرشکØŒ روانشناس اجتماعی می‌گوید: «در یک تحقیق از رشد ÛµÛ²درصدی اعتیاد به اینترنت در دنیا به‌خصوص از زمان شروع کوویدÙ€Û±Û¹صحبت شده و یکی از توصیه‌هایی که در این پژوهش اعلام شدهØŒ ضرورت اعمال مداخلات مؤثر برای پیشگیری و کاهش رفتارهای اعتیادآور آنلاین و همچنین در دسترس قرار دادن دستورالعمل‌ها در این‌باره به‌ویژه برای نوجوانان است.» بیرشک آسیب‌هایی نظیر طردشدگیØŒ انزوا و کاهش حس اعتماد را ازجمله عواقب استفاده افراطی از اینترنت و فضای مجازی می‌داند.    

اولین علامت پاندمی روانی جوانان چیستØŸ

در کنار این آمارØŒ حسن عشایریØŒ رئیس انجمن عصب روانشناسی نیز ضمن ارائه نتایج مطالعات دانشگاهیØŒ درباره پیامدهای تشدید استفاده از فضای مجازی در دوران کرونا روی نوجوانان و جوانانØŒ می‌گوید: «پس از آنکه از پاندمی کرونا خلاص شویمØŒ با یک پاندمی روانی میان نوجوانان و جوانان سر و کار خواهیم داشت. علامت ورود به این پاندمی در درجه اولØŒ نفی استØ› یعنی ‌نوجوانان و جوانان در این پاندمی حتی الگوهای جاافتاده مثبتی که در خانواده‌ها و ارتباطات‌شان داشته‌اند را نفی می‌کنند و شاهد نوعی عصیانگری خواهیم بود. همین الان بین Û³Û°تا Û´Û°درصد جوانان دچار این تعارض هستند و وقتی ذهن‌ها دیگر درگیر کرونا نباشد و به جوانان‌مان بیشتر توجه کنیمØŒ می‌بینیم که این میزان به‌عنوان یک عارضه دوران کرونا بیشتر هم شده است.» به‌زودی سرماخوردگی روانی در ایران «سرماخوردگی روانی» عنوان تازه‌ دیگری است که در توصیف پیامدهای کرونا و تشدید استفاده از فضای مجازی از سوی نوجوانان و جوانانØŒ توسط این استاد دانشگاه بیان می‌شود. عشایری معتقد است: «از خودبیگانگی جدیدی به دلیل فضای مجازی ایجاد می‌شود. آستانه تحریک‌پذیری پایین می‌آید و با افرادی زودرنجØŒ درونگراØŒ روان رنجورØŒ کم‌تحمل و واقعیت‌گریز مواجه می‌شویم.» عشایری درباره اثرات جایگزینی فضای مجازی به جای فضاهای واقعی آموزشی نیز چنین می‌گوید: «مدرسه فقط جای ادبیات و هندسه نیستØŒ بلکه جای ارتباط با دیگران و رشد مغز اجتماعیØŒ مغز خلاق و مغز حل مسئله استØŒ اما در دوران کرونا به‌خاطر محدود شدن همه ارتباطات به فضای مجازیØŒ این مغز اجتماعی دیگر به خوبی رشد نمی‌کند. در Û±Û¶و Û±Û·ساله‌ها می‌بینیم که فرق بین فضای مجازی و واقعیت خیلی درخشان نیست و آلودگی و انفجار اطلاعات مجازی غلبه می‌کند.»     مسمومیت هیجانی نوجوانان در پی استفاده افراطی رئیس انجمن عصب‌ روانشناسی در ادامه به تحلیل تØ£ثیرات تمرکز نوجوانان و جوانان بر فضای مجازی در دوران کرونا پرداخت و گفت: «در ارتباطات به نوعی شناخت اجتماعی و شناخت از خود می‌رسیمØŒ اما این ارتباطات امروز به‌دلیل کرونا برای کودکان و نوجوانان که در سن رشد هستند محدود شده و آنها چاره‌ای جز گذراندن وقت خود در فضای مجازی و اینترنت ندارند. در استفاده افراطی از فضای مجازیØŒ ارتباطات با مشکل مواجه و به نوعی مسموم می‌شود. نتیجه این مسمومیتØŒ افسردگی و درون‌گرایی کودکان و نوجوانان خواهد بود. عامل افسردگیØŒ با فشارهای بیرونی قابل تشدید بوده و ممکن است به‌خودآزاری و حتی اتفاقات بدتری چون خودکشی منجر شود.»    

نتیجه یک مطالعه درباره دیرخوابی نوجوانان

عشایری می‌گوید: «براساس مطالعاتی که در شهرهای مختلف انجام داده‌ایم (اما هنوز قابل تعمیم به کل ایران نیست) تقریبا بالای ÛµÛ°درصد نوجوانان و جوانان دارای خواب فیزیولوژیک طبیعی نیستند و دیرتر از والدین خود می‌خوابند و حتی اگر به رختخواب هم بروندØŒ موبایل و تبلت به‌دست هستند و نمی‌خوابند. این را قبل از کرونا هم داشته‌ایمØŒ اما حالا با یک فاجعه در این زمینه مواجه هستیم.» فارس