به گزارش خبرنگار حوزه قرآن و فعالیت‌های دینی خبرگزاری فارسØŒ حضرت معصومه (س) یکسال پس از ورود برادرش حضرت امام رضا (علیه‌السÙ‘لام) به ایران به همراه عده‌ای از برادران و خواهران و عده دیگری از خویشان به منظور دیدار با حضرت وارد ایران شدند اما در راهØŒ در Û±Û° ماه ربیع الثانیØŒ در سن بیست و هشت سالگیØŒ در شهر قم درگذشت و به خاک سپرده شد. برخی علت درگذشت ایشان را مسمومیت و برخی غم و اندوه ناشی از کشته شدن برادران و برادرزادگان خویش در ساوه توسط ماموران عباسی دانسته‌اند. 

زندگی نامه حضرت معصومه سلام الله علیها

حضرت فاطمه معصومه (س) در سال Û±Û·Û³ هجری در مدینه دیده به جهان گشود و در خانه‌ای بزرگ شد که پدری چون امام کاظم (ع) و برادری چون حضرت رضا (ع) در آن می‌زیست. نام مادر آن حضرت را «خیزران»، یا «نجمه» یا «اروی» گفته‌اند که بانویی لایق و پاک و با ایمان بود و چون حضرت رضا (ع) را به دنیا آوردØŒ به لقب «طاهره» آراسته شد. فاطمه معصومه (س) در دامان ایمان و پاکی رشد کرد و در چشمه عفافØŒ عصمتØŒ علم و حکمت به طهارت روح و جان رسید. نسب و تبارش نبویØŒ فاطمی و علوی بود. جدÙ‘ او از طرف مادر از نسل امام حسن مجتبی (ع) و از طرف پدر از نسل امام حسین (ع) بود. از این رو در زیارت نامه‌اش خطاب به او گفته می‌شود: «السلام علیکِ یا بنتÙŽ الحسنِ و الحسین».عبادت و ادبØŒ شاخ و برگ روییده بر آن «سرو پاک دامنی» بود. ویژگی‌های روحی و خصایص فردی و خلق و خوی والایش سبب شده بود که او را کریمه خاندان رسالت بنامند و با این لقب در زبان عالمان و فقیهان شیعه از او یاد می‌شدØ› لقبی که از میان بانوان اهل بیتØŒ تنها مخصوص او بود. لقب‌های دیگر او هر کدام گویای فضایل اوستØ› همچون: «محدÙ‘ثه»، «عابده»، «مِقدامه» و «معصومه». این القاب پاکØŒ یادآور حضرت زهرا (س) است که حضرت معصومه (س) هم شرافت و نجابت را از آن بانو به ارث برده است.

فضائل حضرت معصومه سلام الله علیها

قال الصادق علیه السلام: «إِنÙ‘ÙŽ لِلÙ‘ÙŽهِ حÙŽرÙŽماÙ‹ وÙŽ هُوÙŽ مÙŽکÙ‘ÙŽهُ وÙŽ إِنÙ‘ÙŽ لِلرÙ‘ÙŽسُولِ حÙŽرÙŽماÙ‹ وÙŽ هُوÙŽ الÙ’مÙŽدِینÙŽهُ وÙŽ إِنÙ‘ÙŽ لِأَمِیرِ الÙ’مُؤْمِنِینÙŽ حÙŽرÙŽماÙ‹ وÙŽ هُوÙŽ الÙ’کُوفÙŽهُ وÙŽ إِنÙ‘ÙŽ لÙŽنÙŽا حÙŽرÙŽماÙ‹ وÙŽ هُوÙŽ بÙŽلÙ’دÙŽهُ قُمÙ‘ÙŽ وÙŽ سÙŽتُدÙ’فÙŽنُ فِیهÙŽا امÙ’رÙŽØ£ÙŽهÙŒ مِنÙ’ Ø£ÙŽوÙ’لÙŽادِی تُسÙŽمÙ‘ÙŽÙ‰ فÙŽاطِمÙŽهÙŽ فÙŽمÙŽنÙ’ زÙŽارÙŽهÙŽا وÙŽجÙŽبÙŽتÙ’ لÙŽهُ الÙ’جÙŽنÙ‘ÙŽهØ› برای خدا حرمی است و آن مکه است و برای رسول خداصلی الله علیه وآله حرمی است و آن مدینه است و برای امیرمؤمنان علیه السلام حرمی است و آن کوفه است و برای ما حرمی است و آن قم است و به زودی زنی از فرزندان من در آنجا دفن می‌شود که نامش فاطمه استØ› هر کس او را زیارت کند بهشت بر او واجب خواهد شد.» (بحار الØ£نوار (ط - بیروت)ØŒ ج‏۵۷، ص: Û²Û±Û¶)

بعد از فاطمه زهرا سلام الله علیها از جهت گستردگی شفاعتØŒ هیچ کس و حداقل هیچ بانویی به شفیعه محشرØŒ حضرت معصومه دخت موسی بن جعفر سلام الله علیها نمی‌رسدØŒ که امام به حق ناطقØŒ حضرت جعفر صادق(ع) در این رابطه می‌فرماید: «تُدÙ’خÙŽلُ بِشÙŽفÙŽاعÙŽتِهÙŽا شِیعÙŽتِی الÙ’جÙŽنÙ‘ÙŽهÙŽ بِأَجÙ’مÙŽعِهِم‏؛ با شفاعت او همه شیعیان من وارد بهشت می‌شوند.» (بحار الØ£نوار (ط -بیروت)ØŒ ج‏۵۷، ص: Û²Û²Û¹) براساس روایتی که مرحوم سپهر در «ناسخ » از امام رضا (ع)روایت کردهØŒ لقب معصومه را به حضرت معصومهØŒ امام هشتم اعطا کرده‌اند. طبق این روایت امام رضا(ع) فرمود: «من زار المعصومه بقم کمن زارنیØ› هرکس حضرت معصومه را درقم زیارت کندØŒ همانند کسی است که مرا زیارت کرده باشد.» این روایت را مرحوم محلاتی نیز به همین تعبیر نقل کرده است. با توجه به این که عصمت به چهارده معصوم (علیهم السلام) منحصر نیستØŒ بلکه همه پیامبرانØŒ امامان و فرشتگان معصوم هستند. و علت اشتهار حضرت رسول اکرمØŒ فاطمه زهرا و امامان(علیهم السلام) به «چهارده معصوم» آن است که آنها علاوه بر مصونیت از گناهان صغیره و کبیرهØŒ از «ترک اولی» نیز که منافات با عصمت نداردØŒ پاک و مبرا بودند.

توصیه امیرالمومنین برای زیارت مزار حضرت زهرا

مرحوم آیت‌اللÙ‘ه مرعشی نجفی بارها برای طلاب می‌فرمودند: علÙ‘ت آمدن من به قم این بودکه پدرمØŒ آقا سید محمود مرعشی نجفی-که از زهÙ‘اد و عبÙ‘اد معروف نجف بود - چهل شب در حرم امیرالمؤمنین (ع) بیتوته کرد که آن حضرت را ببیند. پس شبی در حالت مکاشفهØŒ حضرت علی (ع) را مشاهده کرد که به ایشان فرمود: سید محمود چه می‌خواهیØŸ عرض می‌کند: می‌خواهم بدانم قبر فاطمه زهرا سلام اللÙ‘ه علیها کجاستØŸ تا آن را زیارت کنم.حضرت فرموده بودند: من که نمی‌توانم برخلاف وصیت آن حضرت قبر او را معلوم کنم. عرض می‌کند: پس من هنگام زیارت چه کنمØŸ حضرت فرموده بودند: خداوند متعالØŒ جلال و جبروت حضرت فاطمه را به فاطمه معصومه - سلام اللÙ‘ه علیها- عنایت فرموده‌اندØ› پس هرکس که بخواهد به زیارت حضرت فاطمه زهرا نایل شودØŒ به زیارت حضرت فاطمه معصومه - سلام اللÙ‘ه علیها - برود.

راهگشای مشکلات فلسفی ام

مرحوم صدر المتØ£لهین شیرازی(ملاصدرا)ØŒ فیلسوف بزرگ جهان اسلام و صاحب کتاب گرانسنگ «اسفار اربعه» شاهکار فلسفه اسلامیØŒ در سال‌های اواخر عمر پر برکت خودØŒ تبعید شده و در روستای«کهک» قم مقیم گشته و در آنجا به تحریر مباحث فلسفی مشغول شده بود. ایشان گفته است: هرگاه در زمینه فلسفهØŒ مشکلی برایم پیش می‌آمد که از حلÙ‘ آن عاجز می‌ماندمØŒ با پای پیاده از کهک به قم می رفتم و به کنار قبر حضرت فاطمه معصومه سلام اللÙ‘ه علیها رفتهØŒ از آن حضرت استمداد می‌کردم. با این کارØŒ مسØ£له و مشکل من حل می‌شد و سپس به روستای کهک باز می‌گشتم.

مکاشفه بزرگ صدر المتالهین در حرم فاطمه معصومه

استاد آیت‌الله جوادی آملی: اگر انسان کتابی و یا مطلب علمی را در شهری که از نظر آب و هوا و موقعیت اقلیمی از قم بهتر استØŒ مطالعه کندØ› بعد عین همان کتاب و یا مطلب را در جوار رحمت بارگاه حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها در قم مطالعه کندØŒ می‌بیند که برکات دیگری نصیب انسان می‌شودØŒ و حقایق بالاتری برای انسان کشف می‌گردد. این حقیقت برای جناب صدر المتالهین نیز پیش آمده است. زیرا ایشانØŒ هنگامی که در کهک زندگی می‌کردØŒ برای عرض ادب و توسل به بارگاه کریمه اهل بیت فاطمه معصومه سلام الله علیها مشرف می‌شد. در یکی از این سفرها در جوار قبر فاطمه معصومه یک مساله مهم و پیچیده فلسفی یعنی اتحاد عاقل و معقول در یک مکاشفه عرفانیØŒ برایش حل شد. او خود در این زمینه می‌گوید: مسØ£له اتحاد عاقل و معقول از مشکل‌ترین مسایل فلسفی است که تاکنون هیچ فیلسوف مسلمانی توفیق حل آن را پیدا نکرده است. من با توجه کامل به سوی خدای سبحان از او خواستم که مشکل برایم حل شود. دری از رحمت حق بر من گشوده شد و در این مورد معرفت جدیدی برایم حاصل شد. «کنت حین تسوید هذا المقام بکهک من قری قمØŒ فجئت الی قم زائرا لبنت موسی ابن جعفر مستمدا منها و کان یوم الجمعه فانکشف لی هذا الامر؛» هنگام نوشتن این بحث من درقریه کهک قم بودم. از آنجا رهسپار قم شدمØŒ به زیارت دختر موسی بن جعفر علیهما السلام مشرف گردیدم و از آن حضرت در حل این مسØ£له یاری جستم. به برکت او در روز جمعه این مطلب بر من کشف گردید.»

افطار با بوسه بر ضریح

مرحوم علامه طباطبایی در زمان سکونت در قمØŒ در ماه‌های رمضانØŒ پیش از افطار به حرم ملکوتی کریمه اهل بیتØŒ فاطمه معصومه سلام الله علیها مشرف می‌شدند و با بوسه زدن بر ضریح مطهر آن بانوی بزرگوارØŒ روزه خود را افطار می‌کردند.

علامه شهید مطهÙ‘ریØŒ هرگاه نام مرحوم علامه طباطبایی را به زبان می‌آوردØŒ می‌گفت: روحم به فدای او باد. یکی از دانشمندان از استاد مطهÙ‘ری پرسید: دلیل این همه تجلیل و احترام شما از علاÙ‘مه طباطبایی چیستØŸ استاد مطهÙ‘ری در پاسخ گفت: من فیلسوف و عارف بسیار دیده‌ام و احترام من به علاÙ‘مه طباطبائی به خاطر فیلسوف بودن ایشان نیستØŒ بلکه از این جهت است که او عاشق و دلباخته اهل بیت است. چرا که علاÙ‘مه طباطبایی در ماه رمضان روزه خود را با بوسه بر ضریح مقدÙ‘س حضرت معصومه سلام الله علیها افطار می‌کرد. ابتدا پیاده از منزل تا حرم مطهÙ‘ر (با توجÙ‘ه به آن سنین پیری و دوری راه) مشرف می‌شد. ضریح مقدÙ‘س را می‌بوسیدØŒ سپس به خانه می رفت و غذا می‌خورد.

عنایت حضرت در فهم قرآن

آیت الله العظمی فاضل لنکرانی می‌فرماید: روزی به حرم مطهر حضرت فاطمهمعصومه سلام الله مشرف شدم و پس از این که زیارت را خواندمØŒ خدمت آن حضرت عرض کردم که من امروز آمده‌ام و هیچ حاجت دنیوی ندارم. فقط یک حاجت دارم و آن این است که درفهم آیه «تطهیر» مورد عنایت شما واقع شوم و این آیه را درست بفهمم و مشکلاتم در این زمینه حل گردد. پس به خانه آمدم و مشغول نوشتن مطالبی پیرامون این آیه شریفه شدمØ› پس مسائل و مطالبی به برکت حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها برای من روشن شد که شاید اگر پنجاه سال دیگر درس می خواندم آن مطالب برای ما روشن نمی‌شد!

شفاعت همه شیعیان

آیت اللÙ‘ه حاج سید محمد وحیدی(ره) از یکی از سادات برقعی نقل فرمودند که گفته بود: شبی در عالم رؤیا محضر مقدس حضرت معصومه سلام الله علیها رسیدم. مانع و حجابی در بین نبود. احساس کردم که من محرم ایشان هستم و ایشان عمه سادات برقعی می‌باشند. از محضر مقدسشان سؤال کردم: «آیا شما به اهل قمØŒ شفاعت خواهید فرمود؟» حضرت در پاسخ فرمودند: «میرزای قمی(ره) برای شفاعت اهل قم کافی است. من برای همه شیعه شفاعت می‌کنم.»

این رؤیای صادقهØŒ یادآور حدیثی از امام صادق علیه السلام است که می‌فرماید: «تدخÙŽل بشفاعÙŽتِها شیعÙŽتی الجنÙ‘ه بØ£جمعهمØ› به شفاعت او - حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها - همه شیعیانم وارد بهشت خواهند شد.»

وفات حضرت معصومه (س)

حضرت فاطمه بنت موسی بن جعفر ملقب به فاطمه معصومه از امام‌زادگان مشهور و معروف محسوب می‌شود. در سال Û²Û°Û± (هÙ€. ق) وقتی مØ£مون عباسی حضرت امام رضا (علیه‌السلام) را به عنوان ولیعهد خود تعیین کردØŒ حضرت معصومه (سلام‌الله‌علیها) برای دیدار برادر عازم خراسان شد. حضرت معصومه یکسال پس از ورود برادرش حضرت امام رضا (علیه‌السÙ‘لام) به ایران به همراه عده‌ای از برادران و خواهران و عده دیگری از خویشان به منظور دیدار امام رضا (علیه‌السÙ‘لام) وارد ایران شدند اما در راه بیمار شد و در Û±Û° ماه ربیع الثانیØŒ در سن بیست و هشت سالگیØŒ در شهر قم درگذشت و به خاک سپرده شد. برخی علت درگذشت ایشان را مسمومیت و برخی غم و اندوه ناشی از کشته شدن برادران و برادرزادگان خویش در ساوه توسط ماموران عباسی دانسته‌اند.