با رشد شبکه های اجتماعی هم این باور در فضای مجازی به شدت افزایش پیدا کرده است.

پشتوانه این عده از مردم حدیثی منتسب به پیامبراکرم(ص) با این مضمون است: «هرکس مردم را از این دعا(سبحان الله یافارج الهمÙ‘ ویاکاشف الغم) باخبر کندØŒ گرفتاریش گشایش میابد.»

و یا حدیث دیگری که آمده پیامبر فرموده‌اند: «هر کس پایان ماه صفر را خبر دهد بهشت بر او واجب میشود.»

اما کارشناس دینی و روایات در این باره چه می‌گویندØŸ

حجت‌الاسلام علی مخدوم رئیس مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی در این باره می گوید: متØ£سفانه این رسمی که در برخی از مناطق جا افتاده که با رفتن به در مساجد تا قبل از اذان صبح در اولین روز ماه ربیع الØ£ول ادامه داردØŒ فاقد هر گونه مبنای دینیØŒ عقلانی و روایی است.

حجت‌الاسلام سیدعلیمراد کاظمی از کارشناسان مرکز ملی پاسخگویی به سئوالات دینی درخصوص برخی سنت‌های رایج شده در سال‌های اخیر از جمله «دق‌الباب کردن Û· مسجد» و «روشن کردن شمع پشت در Û· مسجد» می گوید: این مواردØŒ پیشینه روایی ندارد و بیشتر آداب و رسومی قومی و بومی است. به عنوان مثال در برخی مناطق استان بوشهر دیده‌ام که مردم به نشانه پایان نحسی ماه صفرØŒ قلیان می‌شکنند

حجت‌الاسلام محسن جنتی‌منش یکی دیگر از کارشناسان مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی درباره روایت «فÙŽمÙŽنÙ’ بÙŽشÙ‘ÙŽرÙŽنِی بِخُرُوجِ آذÙŽارÙŽ فÙŽلÙŽهُ الÙ’جÙŽنÙ‘ÙŽه» چنین اظهار می‌دارد: به اعتقاد ما این روایت از سندیت متقنی برخوردار نیست. دق‌الباب کردن مساجد سند تاریخی ندارد و از سیره علما نبوده است.

حجت‌الاسلام حسین هاشمی از محققان حوزه علمیه قم درباره سندیت کوبیدن درب مساجد و روشن کردن شمع مقابل مسجد در پایان ماه صفر می‌گوید: اعمالی پس از پایان ماه صفر که میان مردم رایج است از نظر تاریخی هیچ‌ گونه سندیتی نداشته و از سیره بزرگان و علما نیست.

* نظر رهبر انقلاب

همچنین در استفتایی از رهبر معظم انقلاب در این خصوص سوال کردند که ایشان پاسخ دادند: جواب عمل مذکور مستند روایÙ‰ ندارد و شیوه‌اÙ‰ قابل تØ£یید نیست. عمل مذکور مستند روایÙ‰ ندارد و شیوه‌اÙ‰ قابل تØ£یید نیست. اگر چه اصل اذکار و ادعیه و طلب حاجات از خداوند متعال عمل پسندیده‌اÙ‰ استØŒ لکن اشکال در شیوه عمل به نحو یاد شده استØŒ آقایان علماÙ‰ اعلام (دامت افاضاتهم) و مؤمنین (ایدهم الله تعالÙ‰) با پند و اندرز و موعظه و نصیحت از رواج چنین رفتارهایÙ‰ که چه بسا ممکن است منتهÙ‰ به وÙŽهÙ’ن مذهب گرددØŒ جلوگیرÙ‰ نمایند.

* نظر آیت‌الله مکارم شیرازی

همچنین آیت الله العظمی مکارم شیرازی نیز در پاسخ به استفتایی با چنین موضوعی اعلام کرد: این مطلب از خرافات است که در میان عده ای ترویج شده و اول ماه ربیع الاول در مساجد را می زنند تا با این کار به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم پایان ماه صفر را بشارت دهندØ› این خرافات است و مومنین و مومنات از این کار باید پرهیز کنند

گفتنی است مرحوم میرزا جوادآقا ملکی تبریزی رحمهالله‌علیه در کتاب المراقباتØŒ به مناسبت ماه صفرØŒ به این نقل اشاره و آن را دور از عقل معرفی کردند. (المراقباتØ› میرزاجواد ملکی تبریزیØŒ صÛ³Û¶.)

مرحوم علامه محمدتقی جعفری نیز در شرح بر مثنوی معنوی آنجایی که مولوی به این مضمون اشاره داردØŒ نوشت: «روایت فوق مØ£خذ معتبری نداردØŒ از میرداماد نقل شده است که روایت مجعول است. همچنین با نظر به اینکه بشارت به پایان یافتن یک ماهØŒ مانند پایان یافتن روز برای همه معلوم می‌شودØŒ پاداش بشارت پایان یافتن یک ماه را بهشت قرار دادن فوق‌العاده بعید به نظر می‌رسد».(تفسیر و نقد و تحلیل مثنوی جلال‌الدین محمد مولویØ› محمدتقی جعفریØŒ جÛ±Û°ØŒ صÛ´ÛµÛµ - Û´ÛµÛ·.)

* ریشه این شبهه از کجا آمدØŸ

هدف از روایتØŒ تضمین یا بشارت بر بهشت در مقابل خبر خروج از ماه نیستØŒ بلکه این گفت‌وگو نشانه‌ای برای معرفی شخصیت صحابی ارجمند رسول‌خدا(ص)ØŒ ابوذر غفاری است.

 «از ابن عباس نقل شده که گفت روزی پیامبر (ص) به همراه تعدادی از اصحاب‌شان در مسجد قبا نشسته بودندØŒرسول خدا (ص) فرمود: اولین کسی که الان بر شما وارد می‌شودØŒ مردی از اهالی بهشت استØŒبرخی از اصحاب تا این سخن را شنیدندØŒ برخاسته و از مسجد خارج شدندØŒ تا دوباره وارد شده و اولین کسی باشند که بهشت بر او واجب می‌شودØŒپیامبر (ص) متوجه شدهØŒ و به بقیه اصحاب که نزد ایشان بودندØŒ فرمودند: اکنون جماعتی در حال سبقت گرفتن از یکدیگرØŒ بر شما وارد می‌شوندØŒ (ولی از میان آنها) کسی که پایان یافتن ماه آذار (نام یکی از ماه‌های رومی معادل ماه خرداد و در آن زمان معادل ماه صفر) را بر من بشارت بدهدØŒ اهل بهشت استØŒ آن جماعت برگشتند و وارد شدند و ابوذر رضی الله عنه نیز همراه‌شان بودØŒ پیامبر به آنها فرمود: ما در کدام‌یک از ماه‌های رومی هستیمØŸابوذر گفت: یا رسول الله! ماه آذار به پایان رسیده است. پیامبر فرمود: ای اباذر! من این مسØ£له را می‌دانستم ولی دوست داشتم قوم من بدانند که تو مردی از اهالی بهشتیØŒ و چطور این‌گونه نباشدØŒ در حالی که تو بعد از من به دلیل محبتت به اهل بیتمØŒ از حرم من طرد (تبعید) می‌شویØŒ تنها زندگی می‌کنی و تنها می‌میریØŒ و قومی که امر کفن و دفن تو را انجام می‌دهندØŒ به واسطه‌ی تو خوشبخت می‌شوندØŒ آنها دوستان من در بهشتی هستند که به پرهیزگاران وعده داده شده است.»

چنانچه ملاحظه کردیدØŒ این روایت در مقام بیان جایگاه و منزلت این صحابی خستگی‌ناپذیر است و خبردادن از پایان یک ماه فقط نشانه‌ای است تا دیگران بفهمند او اهل بهشت استØŒ نه به سبب یک بشارت سادهØŒ بلکه به خاطر ایستادگی بر مودت اهل‌ بیت پیامبر(ص).

همچنین در «مفاتیح‌الجنان» شیخ عباس قمی آداب خاصی برای پایان ماه صفر ذکر نشده و تنها به ذکر اعمال شب اول ماه بسنده شده است. البته در برخی روایاتØŒ اقامه نماز شکر به شکرانه اقامه دو ماه عزاداری و عبادت توصیه شده است.