نودیها:خاموشی‌های اخیر در کشور و معضلی به نام «نبود برق» ذهن بسیاری از مردم و فعالان کشور را به خود مشغول کرده است. چرا کشوری که در ریل پیشرفت و صنعتی شدن قرار داشت و سال‌های متمادی چیزی به نام معضل خاموشی را از یاد برده بودØŒ به یکباره باز هم شاهد آن شدØŸ! آگاهان و فعالان مسائل صنعتی و اقتصادی در این باره گمانه‌های مختلفی را مطرح کرده‌اندØ› از اینکه بی‌برقی‌ها به دلیل کم‌بارشی و کاهش توان نیروگاه‌های برق‌آبی است تا تعلل دولت در توسعه زیرساخت‌های صنعت برق و ساخت نیروگاه‌ها. آنچه مسلم استØŒ ایران کشوری است که همواره با معضل کم‌بارشی و دوره‌های متناوب خشکسالی مواجه بوده و این مسالهØŒ به موقعیت جغرافیایی آن برمی‌گردد. با این حالØŒ مواجهه با بی‌برقی برای ایرانی‌ها بیشتر به خاطرات سال‌های جنگ و اندک‌زمانی پس از آن برمی‌گردد. ایران سال‌هاست که با برنامه‌ریزی و مدیریت نسبتا مناسبØŒ با بی‌برقی جدی مواجه نشده است. هرچند که با رشد روزافزون مصرف برق و الکترونیکی شدن بسیاری از ابزارهای روزمره زندگیØŒ در کنار رشد سریع صنایع به‌عنوان مراکز پرمصرف انرژیØŒ لزوم تامین زیرساخت‌های تولید برقØŒ بیش از پیش احساس می‌شود. ازطرفیØŒ تولید برق از سوخت‌های فسیلی (پایه نفت و گاز) هرچند به دلیل دسترسی ایران به ذخایر هیدروکربنیØŒ در شرایط فعلی نیازمند سرمایه‌گذاری کمتری است اما اغلب نیروگاه‌های سوخت فسیلی دارای آلایندگی بالا هستند. ضمن آنکه ذخایر نفت و گاز ایران نیز از ذخایر ارزشمندی محسوب می‌شوند که به سرعت رو به اتمام می‌روند و سوزاندن بی‌رویه این سرمایه ارزشمندØŒ کار عاقلانه‌ای به‌شمار نمی‌آید. باتوجه به کاربردهای متعدد نفت و مشتقات آن در صنایع مختلفØŒ این شیوه استفاده در بلندمدت به‌هیچ عنوان صرفه اقتصادی نخواهد داشت. به همین دلیلØŒ سیاست‌گذاران انرژیØŒ بر لزوم دست‌یابی به فناوری‌های نوینی جهت تولید انرژی تاکید دارند که هم آلایندگی کمتری دارند و هم منابع نامحدودتری محسوب می‌شوند. یکی از این منابع انرژی که فناوری آن سالهاست به تولیدات اقتصادی نیز تبدیل شده و در کشورهای مختلف مورد استفاده قرار می‌گیردØŒ انرژی هسته‌ای است. استفاده از انرژی هسته‌ای جهت تامین برقØŒ چنان بدیهی و به‌صرفه است که طرح راه‌اندازی ده‌ها نیروگاه هسته‌ایØŒ بیش از نیم‌قرن قبل و در دوره حکومت پهلوی از سوی کشورهای غربی به‌عنوان راه اصلی تامین برق ایران پیشنهاد شد و در دستور کار اجرا نیز قرار گرفت. هرچند با پیروزی انقلاب اسلامیØŒ این صنعت دچار وقفه شد و حتی همان کشورهای پیشنهاددهندهØŒ سعی در هزینه‌تراشی برای ایران در مسیر دست‌یابی به این صنعت پاک و ارزان برآمدند. اما خوشبختانه بلافاصله پس از پایان جنگØŒ بهره‌برداری از این فناوری در دستور کار ایران قرار گرفت و علیرغم سرپیچی کشورهای غربی در عمل به تعهدات‌شان در این زمینه و سنگ‌اندازی‌های متعدد در این مسیرØŒ صنعت هسته‌ای با اتکا به متخصصان داخلی در مسیر پیشرفت قرار گرفت. پیشرفتی که البته در دولت رئیس‌جمهور روحانی به دلائل مختلف بی‌رمق شد و آثار عملی خود را در خاموشی‌های اخیر  نشان داد. بی‌برقی‌هایی که امروز دامن مردم ایران را گرفته استØŒ زنده‌کننده همین مرثیه بزرگ در  اذهان عمومی است. مرثیه‌ای به نام «مخالفت با انرژی هسته‌ای» و محروم‌سازی کشور از صنعتی پیشرو که نه‌تنها می‌توانست روشنایی چراغ خانه‌های ایرانی را تا همیشه تضمین کندØŒ بلکه می‌توانست موتور محرکه بسیاری از صنایع دیگر شده و رشد اقتصادی چشمگیری را برای کشور به ارمغان بیاورد. *زیباکلام: انرژی هسته‌ای شیره گلوسوزی نیست!/ شیرزاد: از این چاه (صنعت هسته‌ای) آبی در نمی‌آید اوایل سال Û¹Û² و پس از پیروزی حسن روحانی در انتخابات ریاست‌جمهوری بود که زمزمه‌های توقف صنعت هسته‌ای و رسیدن به توافق باغربØŒ آن هم به هر قیمتی شروع شد. صاحبان این زمزمه‌ها البته برای موجÙ‘ه جلوه‌دادن تصمیمات خود مجبور به القائاتی هم بودند تا افکار عمومی مخالفت چندانی با کم شدن سرعت پیشرفت در صنعت هسته‌ای نداشته باشد. و یکی از این القائات «بی‌خاصیتی انرژی هسته‌ای» بود... اینجا بود که باید تعدادی  از نظریه‌سازان وارد عمل می‌شدند تا بتوانند بسیاری از بدیهیات اقتصادی و صنعتی را نیز در ذهن مردم با چالش مواجه کنند. صادق زیباکلام آن روزها طی اظهاراتی از این گفته بود که انرژی هسته‌ای شیره گلوسوزی نیست! او در مقابل چشم مردم و رسانه‌ها گفته بود: «‌فعالیت‌های هسته‌ای دست کم از سال Û¸Û² به این سو خیلی شیره گلوسوزی برای مملکت نبوده استØŒ نه از نظر پیشرفت علمی خیلی خبری بوده و نه از لحاظ اقتصادی. و چه‌بسا با مطالبی که مطرح شد به ضرر ما بوده است.» Û± احمد شیرزادØŒ نماینده اصلاح‌طلب مجلس ششم هم فرد دیگری بود که در یک همایش در سال Û¹Û³ پیرامون انرژی هسته‌ای با بیان اینکه از این چاه (صنعت هسته‌ای) آبی در نمی‌آیدØŒ مگر اینکه برای برخی افراد نانی درآیدØŒ افزود: «از سال Û¸Û² تاکنون دریغ از یک لیوان آب برای کشور.»۲ احمد شیرزاد البته همان کسی است که آذر Û¸Û² در مجلس ششم  نیز علیه دستاوردهای ایران در زمینه صنعت هسته‌ای صحبت‌های تندی داشت و اتهامات عجیبی به ایران زد که همان زمان توسط رئیس وقت مجلس محکوم شده بود. کروبی گفته بود صحبت‌های شیرزادØŒ همان چیزی است که انسان انتظار دارد از رادیواسرائیل بشنود.Û³ البته پیش‌بینی کروبی درست از آب درآمد و همان صحبت‌ها دستاویزی شد برای متهم شدن ایران به ساخت بمب اتمی. اتهامی که حدود Û±Ûµ سال است بهانه غربی‌ها برای تحریم ایران و ممانعت از پیشرفت علمی واقتصادی کشور شده است. حمایت خارجی از خیانت  داخلی رسانه‌های خارجی هم در این میان بیکار نبودند. دویچه‌وله آلمان همان روزها در گزارشی اینطور ادعا کرده بود که طرح ایران برای تولید برق از انرژی هسته‌ای یک طرح مقرون به صرفه نیست و ایران از طرق دیگری می‌تواند به انتظارات خود از صنعت برق دست یابد. این رسانه آلمانی اما نگفته بود که چرا کشورش یکی از طراحان هسته‌ای شدن ایران در نیم قرن پیش بود. بی‌بی‌سی فارسی هم در ابتدای آغاز مسیر برجام با کنایه به صحبت‌های رهبر معظم انقلاب در تØ£کید بر استفاده ایران از انرژی هسته‌ایØŒ از این می‌نوشت که رهبر ایران معتقد به پرداخت «هزینه‌های سنگین» برای انرژی هسته‌ای است. درست نظیر کارهایی که خبرگزاری الجزیره برای کشورهای عربی انجام می‌داد و هرگاه اندک‌صدایی مبنی بر استفاده این کشورها از انرژی هسته‌ای برای تØ£مین نیاز به برق مطرح می‌شدØŒ صدایی هم از الجزیره برمی‌خاست که با مغالطه میگفت مادام که اعراب از انرژی خورشیدی و «باد» بهره دارندØŒ نیازی به انرژی اتمی ندارند. همین اظهارات و فضاسازی‌ها از دلایلی است که امروز نه‌تنها ایران بهره چندانی از انرژی هسته‌ای نداردØŒ بلکه با تصویب برجام حتی دورنمای روشنی نیز در این حوزه مورد انتظار نخواهد بود. و اینچنین است که باید در روزهای گرمای تابستانØŒ خانه‌های مردم ایران در ساعاتی از روز از انرژی برق بی‌بهره باشد و در خاموشی به سر ببرد. وضعیتی که با ادامه روند فعلیØŒ روزبهروز بغرنج‌تر نیز خواهدشد. Û±Û± سال قبل چه کسی خاموشی‌های امروز را در خشت خام می‌دیدØŸ! این تراژدی اما یک اپیزود دیگر هم دارد... مقام معظم رهبری Û±Û± سال قبلØŒ در یک سخنرانی بر این نکته تØ£کید کردند که اگر ایران به بدگویی برخی عوامل داخلی درباره بی‌خاصیتی صنعت هسته‌ای توجه کند و برق هسته‌ای تولید نکندØŒ مجبور به «گدایی برق» خواهد شد. معظم‌له سال Û¸Û¶ در جمع دانشجویان استان یزد فرموده بودند: «در داخل کشور خودمان جنجال راه انداختند که آقا انرژی هسته‌ای هزینه بدون سود استØ› چرا دارید این کار را می‌کنیدØŸ حالا تبلیغات جهانی که این مسئله را کاملاÙ‹ دنبال می‌کرد و هنوز هم می‌کندØ› اما در داخل کشور خودمان از اولی که این مسئله‌ هسته‌ای مطرح شدØŒ از پنج شش سال قبل از این تا حالا مرتباÙ‹ این مطلب را گفته‌اند و تکرار کرده‌اند. حتÙ‘ی عده‌ای نامه نوشتند و گفتند آقا ما فیزیکدانیم. اینکه می‌گویند ما توانسته‌ایم دستگاه‌های سانتریفیوژ را راه بیندازیمØŒ اصلاÙ‹ واقعیت ندارد! به قدری قرص این را گفتند که ما مجبور شدیم افرادی را بفرستیم و بگوئیم بروند بازرسی کنندØŒ درست ببینندØ› نکند که همینی که اینها می‌گویندØŒ باشد. اینØŒ مال پنج شش سال قبل است. رفتندØŒ آمدند گفتند نه آقا! کارØŒ بسیار خوبØŒ صحیحØŒ علمی و محکم دارد انجام می‌گیرد. اول گفتند نمی‌شودØŒ نمی‌توانیمØ› بعد که دیدند توانستیمØŒ گفتند آقا این هزینه‌ای است که سود نداردØŒ فایده‌ای ندارد. بنده در سخنرانی عمومی عید نوروز سال گذشته مفصل درباره این صحبت کردم و نمی‌خواهم تکرار کنم. چطور فایده‌ای نداردØŸ ما برای بیست سال دیگر حداقل بایستی بیست هزار مگاوات برق از انرژی هسته‌ای به دست بیاوریم. برآوردی که برای مصرف انرژی در کشور و تولید برقِ مورد نیاز کرده‌اندØŒ حداقل بیست هزار مگاوات باید از طریق انرژی هسته‌ای باشدØ› والÙ‘ا ما باید برق را از دیگران گدایی کنیمØ› یا اگر نتوانستیم گدایی کنیمØŒ یا ننگمان آمدØŒ یا به ما ندادندØŒ از خیر چیزهایی که با نیروی برق می‌چرخدØŒ باید بگذریمØ› از کارخانهØŒ از تولیدØŒ از بسیاری از ابزارهای پیشرفت. خبØŒ ما کِی شروع کنیم تا بتوانیم بیست هزار مگاوات را بیست سال دیگر به دست بیاوریمØŸ الان اگر دیر هم نشده باشدØŒ قطعاÙ‹ زود نیست. ممکن است دیر هم شده باشد. ببینید چه مغالطه‌ عجیبی است که "آقا احتیاج نداریم"! یا می‌گویند: شما نیروگاه هسته‌ای که نمی‌توانید بسازیدØ› این اورانیوم‌های غنی‌شده‌ سه چهار درصد را برای چه می‌خواهیدØŸ باز بحث "نمی‌توانید" است. چرا نمی‌توانیمØŸ ملتی که بدون کمک و بدون استاد توانست یک چنین مراکز عظیم غنی‌سازی را به وجود بیاوردØŒ چرا نتواند نیروگاه بسازد؟»۴ با اینهمه اما آنچه که نمی‌بایستØŒ رخ داد... طبق اعلام مسئولان هسته‌ای کشورØŒ در حوالی سال‌های Û¹Û± و ۹۲، بخشی از برق هسته‌ای ایران وارد مدار شد و تعدادی از چراغ خانه‌ها در ایران با برق هسته‌ای روشن هم شدند. اما این فرایند به دلایلی که یک روز باید مشخص شود،‌ با سرعت لازم ادامه نیافت تا به خاموشی‌های امروز رسیدیم. مشرق