نودیها:حتماÙ‹ شما هم با کودکانی روبرو شده‌اید که مرتب کار اشتباهی را انجام می‌دهند و پیوسته عذرخواهی می‌کنندØ› برخی از کودکان هم به هیچ وجه عذرخواهی نمی‌کنند و حتی حاضر هستند که کتک بخورندØŒ اما عذرخواهی نکنند. عذرخواهdØŒ این عادت روبه فراموشی در سنین کودکی،  باید به شکلی باشد که مانع از تکرار اشتباه کودکان شود بنابراین ما در این مطلب قصد داریم که طریق صحیح عذرخواهی کردن را به کودکان یاد بدهیم.

از چه سنی باید عذرخواهی کردن را به کودکان آموزش بدهیمØŸ

زهرا سعید واحد روانشناس کودک  درباره اینکه از چه سنی باید عذرخواهی کردن را به کودکان آموزش بدهیمØŒ اظهار کرد: یادگیری عذرخواهی کردن از همان سنین کودکی در خانه آغاز می‌شودØ› به طور کلی ما نمی‌توانیم سن خاصی را برای یادگیری عذرخواهی کردن در نظر بگیریم.

وقتی عذرخواهی کردن از محیط خانه شروع می‌شود

وی بیان کرد: کودکانی که در خانواده‌هایی با والدین مغرور رشد می‌کنندØ› الگوی سالمی را برای تربیت یاد نمی‌گیرند بنابراین وقتی این کودکان اشتباهی را مرتکب می‌شوند مسئولیت اشتباه خودشان را نمی‌پذیرند و به تبع عذرخواهی هم نمی‌کنند. این روانشناس کودک افزود: خانواده‌ها می‌توانند از طریق بازی و داستان خوانی عذرخواهی کردن را به فرزندانشان یاد بدهندØŒ زیرا کودکان در بازی انگیزه بالایی را برای یادگیری دارندØ› به طور کلی کودکان الگویی از رفتار والدین در خانه هستند البته ممکن است کودکان الگو‌های دیگری را که قوی‌تر از والدین هستند هم داشته باشند اما این الگو‌ها هم  می‌توانند از اعضای فامیل باشند که کودک با آنها ارتباط صمیمانه‌ای دارد. سعید واحد تØ£کید کرد:  باید در سنین کودکی فرزندانمان الگو‌های سالمی را برای آنها فراهم کنیمØŒ زیرا Û¸Û° درصد شخصیت کودکان در سنین زیر Û¶ تا  هفت سال شکل می‌گیرد بنابراین والدین در این دوران باید نسبت به رفتار و تعاملاتشان توجه لازم را داشته باشندØ› والدین در کلام و رفتارشان باید نشان بدهند که عذرخواهی می‌کنندØŒ زیرا والدین برای کودکان شخصیت‌هایی بزرگØŒ شاخص و اعتماد پذیر هستند بنابراین رفتار آنها هم برای کودکان الگو می‌شود. وی تصریح کرد: زن و شوهر وقتی خطایی را مرتکب می‌شوند باید بلافاصله از یکدیگر عذرخواهی کنند و این رفتار را باید در جلوی چشم کودکان انجام دهند تا کودکان یاد بگیرند که بزرگتر‌ها هم ممکن است اشتباه کنندØŒ به طور کلی افراد باید وقتی اشتباهی را انجام می‌دهند مسئولیت آن را بپذیرند و بلافاصله عذرخواهی کنند. این روانشناس کودک درباره کودکانی که با وجود عذرخواهی کردن همچنان کار اشتباهشان را تکرار می‌کنندØŒ گفت: باید به کودک توضیح بدهیم که برای چه منظوری عذرخواهی می‌کندØŒ زیرا اگر کودکان ندانند که چرا عذرخواهی می‌کنندØŒ با وجود ادای آن همچنان کار اشتباهشان را تکرار می‌کنند. سعید واحد اظهار کرد: برخی از افراد تصور می‌کنند که عذرخواهی کردن باعث پایین آمدن شخصیت افراد می‌شود در حالی که این باور اشتباه است و عذرخواهی کردن موجب ارتقای شخصیت افراد می‌شودØ› والدین باید در شرایط آرامØŒ بدون هیاهو و در فضای صمیمی درباره فواید عذرخواهی کردن با کودکان صحبت کنند. وی درباره فواید عذرخواهی کردن یادآور شد: فردی که عذرخواهی می‌کند در واقع مسئولیت اشتباهش را پذیرفته است بنابراین طرف مقابل به او اعتماد بیشتری می‌کندØ› این شخص همچنین در درون خودش احساس خوبی را دارد و به رضایتمندی از خود می‌رسدØ› افراد هم ترجیح می‌دهند که با اشخاصی که عذرخواهی می‌کنند ارتباط صمیمی داشته باشند در واقع وقتی ما اشتباهی را می‌پذیریم و عذرخواهی می‌کنیم این عذرخواهی کردن موجب رشد اجتماعی ما در جامعه می‌شود.  

در چه سنی باید عذرخواهی کردن را به شکل غیر مستقیم به کودکان یاد بدهیمØŸ

در ادامه ماندانا رکنی مشاور کودک و نوجوان با اشاره به اهمیت عذرخواهی کردن در کودکان اظهار کرد: کودکان باید یاد بگیرند که پس از ارتکاب خطا عذرخواهی کنندØ› کودکان کوچک‌تر از هفت سالØŒ تفکر شهودی دارند و در بسیاری از کارهایشان منطق وجود نداردØ› در این سن کودکان خود محور هستند و کار‌هایی را انجام می‌دهند که به نظرشان خطا نیستØ› در این سنین والدین بهتر است عذرخواهی کردن را به شکل غیر مستقیم به کودک بیاموزند.

یادگیری مشاهده‌ای چیستØŸ

وی درباره یادگیری مشاهده‌ای بیان کرد: یکی از روش‌های یادگیری کودکانØŒ یادگیری مشاهده‌ای استØ› افراد در سنین کودکی بیشتر به رفتار والدینشان توجه دارند بنابراین وقتی والدین در برابر کودک از یکدیگر به علت خطاهایشانØŒ عذرخواهی و این رفتار را پیوسته تکرار می‌کنندØŒ کودک هم به شکل غیر مستقیم یاد می‌گیرد که این گونه رفتار کند همچنین زمانی‌که والدین در مقابل کودک مرتکب اشتباه می‌شوندØŒ باید از او عذرخواهی کنند. این مشاور کودک و نوجوان گفت: روش‌های غیرمستقیم دیگر که والدین می‌توانند از آن طریق به کودکشان عذرخواهی‌کردن را بیاموزندØŒ نقاشی کشیدن و نمایش بازی کردن است. در روش نقاشی کردنØŒ اتفاقی را که سبب شده کودک کار زشتی انجام دهدØŒ نقاشی می‌کنیمØ› برای نمونه اگر کودک در بازی با دوستش دعوا کرده و او را کتک زده استØŒ این اتفاق را با کمک کودک نقاشی می‌کشیم و یک کودک گریان را ترسیم می‌کنیم و از کودک می‌پرسیم که برای لبخند زدن دوستش باید چه کار کند و آن زمان عذرخواهی را به او یاد می‌دهیم. رکنی درباره نمایش بازی کردن افزود: در روش نمایش هم از شخصیت‌های داستانی استفاده می‌شودØŒ یک داستان تعریف و از فرزندمان درخواست می‌کنیم که درباره آن کار بد قضاوت کندØ› ممکن است پاسخ کودکØŒ عذرخواهی نباشد. والدین باید به او کمک کنند تا به این نتیجه برسدØ› نمایش بازی کردن همچنین به کودک کمک می‌کند راه‌های جایگزین برای داشتن رفتار‌های بهتر در آینده را بیاموزد. وی تاکید کرد: در قدم بعدی باید به کودک یاد بدهیم که اشتباهش را جبران و از طرف مقابل خود دلجویی کند مثلا اگر کودکی را هل دادØŒ بعد از عذرخواهی او را نوازش کند و از خوراکی‌های خودشØŒ به او بدهد  یا اگر نقاشی اش را خط خطی کردØŒ کمکش کند تا دوباره آن را بکشد. نکته مهم این است که کودک بفهمد اشتباهاتی را که انجام می‌دهد تنها با گفتن کلمه «ببخشید» اصلاح نخواهد شد.

وادار کردن کودکان به «عذرخواهی» ممنوع!

این مشاور کودک و نوجوان تصریح کرد: نباید کودک را به عذرخواهی کردن وادار کنیمØŒ زیرا در این صورت او یاد می‌گیرد با گفتن کلمه ببخشید از مشکلاتی که به وجود آورده استØŒ فرار کندØ› تا زمانی که کودک از کار خود پشیمان نشده استØŒ لازم نیست عذرخواهی کند چرا که علت عذرخواهی کودکØŒ نشان دهنده احساس پشیمانی ناشی از رفتاری بوده که به واسطه آن به شخص دیگری آسیب زده یا او را ناراحت کرده است. پس تا زمانی‎که کودکتان متوجه اشتباهش نشده است و از رفتار خود احساس پشیمانی نمی‌کندØŒ او را وادار به عذرخواهی نکنید. رکنی اظهار کرد: در مواقعی که کودک می‌داند کارش اشتباه است و همچنان آن را تکرار می‌کند بی‌توجهی می‌تواند کارساز باشدØ› اما اگر باز هم اصرار به خطا داشت باید تنبیهات غیر فیزیکی برای او درنظر بگیریم. وی یادآور شد: والدین باید وقتی فرزندشان عذرخواهی می‌کند او را تشویق کنند تا کودک احساس کند که آن‌ها رفتار مثبت او را درک کرده‌اند. باشگاه خبرنگاران