سایت نودیها  - مصطفی امیری*: در ماه مبارک رمضانØŒ علاوه بر داشتن برنامه معنوی برای خودسازیØŒ باید از دستورات تغذیه ای سالمØŒ نیز استفاده کنید تا علاوه بر کمال تقوا در ماه مهمانی خداØŒ به سلامتی جسم نیزØŒ نزدیک تر شویم. از اینروØŒ برنامه غذایی سالم را مطابق "دستورات اسلامی" و توصیه های "طب سنتی ایرانی"ØŒ قبل از آغاز ماه مبارکØŒ برای شماØŒ خوانندگان گرامیØŒ ارائه داده تا در این "ماه خدا"ØŒ طبق حدیث "صوموا تصحوا"ØŒ علاوه بر کسب فضائل معنویØŒ بیماری ها نیزØŒ در پایان ماه مبارک رمضانØŒ از جسم و روح شماØŒ روزه داران گرامیØŒ رخت بربندد.

*****

مهمترین نکتهØŒ همان خوردن سحری است. سحری خوردن را فدای دیر خوابیدن تانØŒ نکنید. زیرا سحری خوردنØŒ برکت است و غذای آن مبارک.

تÙŽسÙŽحÙ‘ÙŽرواØ› فَإِنÙ‘ÙŽ فِی السÙ‘ÙŽحورِ بÙŽرÙŽکÙŽهÙ‹. (الکافی: Û´/ Û¹Ûµ/ Û³)

سحرÙ‰ بخوریدØŒ که در سحرى، برکت است.

شامØŒ جای سحری را نمی گیرد. سحری را حتما میل کنیدØŒ اگرچه چند لقمه باشد. نخوردن سحری باعث تحلیل قوا در طول روزØŒ می شود. نخوردن سحریØŒ ممکن است اثرات مفید روزه را از بین ببردØŒ چون باعث تامین نشدن نیازهای تغذیه‌ ای ضروری روزه ‌دار می ‌شود و در نتیجه بدن به "سوخت ناقص" چربی ‌ها متوسل می ‌شود و سوخت ناقص چربی ‌ها در بدنØŒ "ترکیبات کتونی" را به وجود می آورد که تنها یکی از عوارض آنØŒ "بوی بد" دهان روزه ‌دار است. عوارض دیگر مصرف نکردن سحری شامل: سردردهاØŒ دردهای عضلانیØŒ بی حالی مفرط ناشی از افت قند خونØŒ کاهش یادگیریØŒ بی حوصلگی و خستگی است. بنابراین حتما به روزه داران توصیه می‌ شود که برای خوردن سحریØŒ بیدار شوند. بویژهØŒ "روزه‌اولی ها"ØŒ مطلقاØŒ نباید بدون صرف سحریØŒ روزه بگیرند.

نوشیدنی های سحر

نیم ساعت قبل از غذاØŒ شربت های همچون شربت عسلØŒ شربت گلاب و خاکشیرØŒ شربت سکنجبینØŒ حتما میل شود. تا به اجبار و برای رفع تشنگیØŒ در کنار وعده غذایی سحرØŒ مجبور به نوشیدن آبØŒ نشوید. نوشیدن کمی عرق کاسنی به تنهایی یا همراه با یک قاشق چای‌خوری تخم خرفهØŒ نیم ساعت قبل از وعده سحری هم برای کاهش تشنگی در طول روز به شما کمک می‌کند. همچنین ترکیب شربت "آبØŒ خاکشیرØŒ تخم شربتی با گلاب"ØŒ معجزه میکند. زیراØŒ خاکشیر و مانند آنØŒ آب را در خودشان جمع می‌کنند و در مسیر دستگاه گوارشØŒ حالت "ژله‌ای" به خود می‌گیرند. و در طول روزØŒ به‌تدریجØŒ آب خود را آزاد می‌کنند و نمی‌گذارند که بدنتان بیش از اندازه کم‌آب بشود. گلابØŒ نیز خاصیت سم زدایی و ضدا سوداØ¡ دارد.

اما هرگزØŒ یخ را در آب نیاندازیدØŒ یخ در آبØŒ بیماری "لقوه" می آورد. بلکه با تهیه شربت مورد دلخواهØŒ از شب قبلØŒ در یخچالØŒ قرار دهید تا خنک و سردØŒ شود و برای روز بعدØŒ آماده استفاده باشد.

در سحریØŒ باید وعده غذای سنگینØŒ پرانرژی و "دیر هضم" میل شودØŒ مثل: برنج و خورشت قیمه و سبزیØŒ تخم مرغ آب پزØŒ کوبیده آبگوشتØŒ تمامی خورشتها با گوشت گوسفندیØŒ حلیم با گوشت و تقریبا همان غذاهایی که در وعده ناهارØŒ معمولا میخوردید. چرا که غذاهای "چرب طبیعی" که از روغن های صنعتی "مایع و جامد"ØŒ ترکیب نشده اندØŒ و به علت صرف زمانی طولانی برای هضم آنها در معدهØŒ از احساس گرسنگی مضاعف در طول روزØŒ جلوگیری میشود.

به همراه غذا در سحرØŒ می توانیدØŒ ماست (در صورتیکه غذا در وعده سحرØŒ غذای گوشتی و سالادØŒ نباشد)ØŒ ترشیجات طبیعی مثل آب لیمو (در صورتیکه غذاØŒ برنج نباشد)ØŒ سبزی خوردن تازهØŒ و زیتونØŒ میل نمایید. و نیز اگر قرار است سالاد به همراه وعده سحرØŒ میل شودØŒ حتما سالادی از ترکیب (خیارØŒ گوجهØŒ کاهوØŒ هویج به همراه جوانه گندم و روغن زیتون) در کنار وعده سحرØŒ باشد.

البته کسانی که مبتلا به دیابت هستندØŒ می توانند با مشورت پزشک حاذق و متعهدØŒ شیرینی های مثل عسل یا توت خشک را در سحرØŒ میل کنندØ› در مورد عسل مانند مربا با عسلØŒ کمپوت با عسلØŒ شربت و حلوا با عسل و حتی فسنجان با عسل. در مورد توت مانند توتØŒ شیره توتØŒ حلوای توت و مربای توت.

ممنوعات غذایی سحر

خوردن "آب همراه غذا و نیز بلافاصله بعد از غذا و میوه" مضر و باعث سوØ¡هاضمه و فساد غذا و تولید مواد سمیØŒ است. از امام رضا نقل شده است که فرمودند:

مÙŽن Ø£رادÙŽ Ø£ن لا تُؤذِیهُ مÙŽعِدÙŽتُهُ فÙŽلا یشرÙŽب عÙŽلÙ‰ طÙŽعامِهِ ماءً حÙŽتّى یفرُغÙŽ مِنهُ ØŒ ومÙŽن فÙŽعÙŽلÙŽ ذلِکÙŽ رÙŽطِبÙŽ بÙŽدÙŽنُهُ ØŒ وضÙŽعُفÙŽت مÙŽعِدÙŽتُهُ ØŒ ولÙŽم تÙŽØ£خُذِ العُروقُ قُوÙ‘ÙŽهÙŽ الطÙ‘ÙŽعامِ Ø› لِأنـَّهُ یصیرُ فِی المÙŽعِدÙŽهِ فِجÙ‘ا Ø¥ذا صُبÙ‘ÙŽ الماءُ عÙŽلÙŽÙ‰ الطÙ‘ÙŽعامِ Ø£وÙ‘ÙŽلاÙ‹ فÙŽØ£ÙŽوÙ‘ÙŽلاÙ‹. (دانشنامه احادیث پزشکی : Û± / Û´Û²Û¶)

هر کس مÙ‰ خواهد معده اش او را آزار ندهد ØŒ میان غذا خوردن ØŒ آب ننوشد تا آن را به پایان برساند Ø› زیرا که هر کس چنین کند ØŒ رطوبت در بدنش مÙ‰ نشیند و معده اش ضعیف مÙ‰ شود و رگ ها نمÙ‰ توانند نیروÙ‰ موجود در غذا را بگیرند Ø› چه ØŒ اگر پÙ‰ درپÙ‰ آب به معده ریخته شود ØŒ معده ØŒ فراخ مÙ‰ گردد .

و از دیدگاه طب سنتی و پزشکی جدیدØŒ نیز مصرف آب به مقدار زیاد در وعده سحری و مخصوصاÙ‹ بین غذاØŒ توصیه نمی‌شودØŒ چون موجب رقیق شدن شیره معده و آنزیم‌های گوارشی شده و روند هضم غذا مختل می شود. همچنین "آب یخ" در هنگام ناشتاØŒ باعث ضعف معده شده و از طرفی حرارات و گرمی معده را از بین می برد. بنابراینØŒ نیم ساعت قبل از وعده سحرØŒ بهترین زمان نوشیدن آبØŒ می باشد.

چای در وعده سحرØŒ تشنگی را تشدید می کند

چایØŒ قهوه و کاکائو هم به دلیل خاصیت ادرارآوریØŒ خود می توانند با کاهش مایعات بدنØŒ تشنگی را تشدید کنند. پس از نوشیدن چای بلافاصله بعد از اتمام سحری اجتناب کنیدØŒ زیرا باعث افزایش دفع ادرار و از دست رفتن "نمک‌های معدنی" مورد نیاز بدن در طول روز و "کاهش جذب آهن" غذاØŒ می‌شود .بهتر است از میوه های آبدر مثل هلوØŒ شربت آبلیمو عسلØŒ بیشتر بهره ببرید تا خوردن چای.

این غذاها را به شام منقل کنید

در وعده سحرØŒ غذاهایی مثل ماهی با ادویه تند و گرم همچون زنجبیلØŒ سیرداغ و پیازØŒ نخورید تا دچار عطش و تشنگی در طول روزØŒ نشوید. علاوه بر آنØŒ بوی دهانتان برای اطرافیان آزار دهنده می شود.

هرگز در هنگام سحری،  ماهیØŒ نخورید و کلاÙ‹ گوشت های با "مزاج سرد" را مصرف نکنید که عامل ضعف در طول روزØŒ هستند. از اغذیه تند و شورØŒ با نمک فراوانØŒ مثل غذاهای کنسرویØŒ نیز بپرهیزید. حتی افراد دارای معده ضعیفØŒ بهتر است "کشک همراه آش" را در وعده سحریØŒ نخورند.

در سحری از مصرف غذاهایی مثل: کوکو سبزیØŒ کوکو سیب زمینیØŒ کتلتØŒ ماهیØŒ کبابØŒ کله پاچه و سیرابیØŒ و همچنین غذاهایی که ادویه زیادØŒ دارندØŒ خودداری شودØŒ زیرا این غذاها موجب تشنگی در طول روز می‌شوند. و برای هضمØŒ نیاز به جذب آب زیادی داردØŒ اگر آب مورد نیاز خود را از "ذخیره آب بدن" تامین کنندØŒ موجب بروز تشنگی شدید در روزه‌داری می‌شود و فرد را کم‌طاقت و کم‌حوصله می‌کند . بنابراینØŒ این تصورØŒکه هنگام سحرØŒ باید غذاهای "سرخ شده و پرچرب" خوردØŒ که در طول روز احساس گرسنگیØŒ نکنیدØŒ اشتباه است. البته میتوانیدØŒ همین غذاها راØŒ به وعده شامØŒ منتقل کنید.

غذاهای یبوست زا در وعده سحر ممنوع

بهتر استØŒ به دلیل کم آبی بدن در ایام روزه داریØŒ که لینت مزاج و دستگاه گوارشØŒ کمتر شده و بیماری "یبوست"ØŒ شایع می شودØŒ از خوردن چای پررنگØŒ غذاهای "خشک و قابض" مثل: عدسیØŒ قهوهØŒ سماقØŒ موز و نان بدون سبوس در وعده سحریØŒ بپرهیزند.

غذاهای ممنوعهØŒ برای همیشه ممنوع

از همه مهمترØŒ از مصرف ماکارونیØŒ سویاØŒ سوسیسØŒ کالباسØŒ چیپسØŒ پفکØŒ فست فودهاØŒ نوشابه ها و نوشیدنی های صنعتیØŒ آب میوه های بسته بندی و کنسروهاØŒ روغن های جامد و مایع نباتیØŒ مرغ های ماشینیØŒ غذاهای کنسروی با نمک فراوان و گوشت گاو و سرخ کردنی که مولد "خون غلیظ" و خلط سوداØ¡ØŒ می باشدØŒ در ماه مبارک رمضانØŒ بویژه در وعده افطار و شامØŒ حتما پرهیز کنید تا به یکی از اهداف این ماهØŒ که هماناØŒ سلامتی جسمØŒ استØŒ برسید.

خوردن ماست در کنار هرگونه غذای دارای گوشت قرمز یا سفیدØŒ نیز ممنوع است. چرا که ماستØŒگوشت را فاسد و روده ها را ضعیف می کند. همانگونه که میوهØŒ شیر را فاسد و معده را ضعیف می کند.

عمده در وعده سحرØŒ چنین است که: در فاصله مناسب و حدود "یک و نیم ساعت" قبل از آغاز اذان صبحØŒ بیدار شوید. ابتدا دهان را شستشو داده و مسواکØŒ فراموش نشود. بعد مقداری نمک طبیعی دریا را مزه مزه کرده و در سرتاسر فضای دهان بچرخانید. بعدØŒ ضمن حمد و ثنای الهی و گفتن "بسم الله"ØŒ سوره "قدر" را تلاوت کنیدØŒ که هر شخصیØŒ قبل از سحر و افطارØŒ سوره انا انزلناهØŒ را قرائت کندØŒ ثواب شهید را دارد. نیم ساعت قبل از سحرØŒ آب و شربت های مخصوص سحرØŒ را که معرفی کردیمØŒ میل بفرمائید. آنگاه سحریØŒ را طبق آداب و رعایت و پرهیز از غذاهای ممنوعه و ناسازگارØŒ تناول بفرمائید.

سحر تا افطار

عادت بسیار اشتباهی که باعث می گردد تمام زحمات کدبانوی خانه از بین برود و متاسفانه در بین ما فراگیر است و روزه داران گرامی را هنگام برخواستن از خواب در صبح روز بعد با ناراحتی های گوارشی مواجه می کندØŒ خوابیدن با "شکم پر" بعد از خوردن سحری می باشد. بنابراینØŒ با معده پر از غذاØŒ نخوابید که عوارض زیادی دارد. و باعث فشار به دهانه معده و عدم قرار گیری غذا در انتهای معده برای هضم کامل می شود و لذا عواقبی مثل ریفلاکسØŒ نفخ معده و سوØ¡هاضمه را به دنبال خواهد داشت. پس حداقلØŒ باید "دو ساعت" بین سحری و خوابیدنØŒ فاصله شود تا غذا از معده عبور کند. زیرا مطابق مبانی طب سنتی ایرانیØŒ در هنگام خوابØŒ فعالیت معدهØŒ تقریبا متوقفØŒ میشود. بنابراین همانطور که احادیث نیز تاکید دارند. ترجیحا از سحر تا طلوع آفتاب (بین الطلوعین)ØŒ نباید خوابید. همچنینØŒ اگر میتوانید از فعالیت بدنی شدیدØŒ مثل شناØŒ دویدن و ... بلافاصله پس از صرف سحری یا شام بپرهیزید.

اگر در ماه رمضان غذاهای ادویه‌دار گرم و خشکØŒ خوراک‌های چرب و سرخ‌کردنی بخوریدØŒ شک نکنید که طی روز تشنگی امان‌تان را می‌برد. پس علاوه بر آنچه که در توصیه های وعده سحرØŒ ذکر کردیمØŒ در طول ساعات روزه‌داری هم می‌توانید عطش خود را با بوییدن سیب گلابØŒ خیار یا لیمو،  شست‌وشوی سر و گردن و سینه با آب ولرم و تنفس هوا و نسیم خنک که حرارت زاید قلب را کم می‌کندØŒ کاهش دهید. همچنین بعد از خوردن سحری و در طول روزØŒ بهتر است هنگام مسواک زدن برای کاهش تشنگی و خشکی دهانØŒ از حجم کمتری خمیر دندان استفاده کنید.

روزه داری و مشاغل سخت

افرادی که دارای مشاغل سخت هستند مانند کشاورزانØŒ کارگران ساختمانیØŒ و کسانی که در معرض شدید نور آفتابØŒ قرار می گیرندØŒ نکاتی را باید در روزه گرفتن رعایت کنند. این افراد باید نوشیدنی های ضد صفرا مانند: شربت خاکشیبرØŒ لیموØŒ انگورØŒ آب انار،  و ... مصرف نمایند تا عطش کمتری احساس کنند و از خوردن غذاهایی صفراآور مانند غذاهای تند و پرادویهØŒ و فلفلیØŒ اجتناب کنند و از انواع غذاهای مرطوب مانند سوپ و خورشت های آبدارØŒ استفاده کنند. و در فاصله بین افطار تا سحرØŒ از انواع میوه های آبدار مثل: هندوانهØŒ طالبیØŒ خربزهØŒ زردآلوØŒ گیلاسØŒ هلوØŒ سیبØŒ گلابیØŒ انار شیرین استفاده بیشتری کنند.

در طی روز و روزه داری به علت گرسنگیØŒ "حرارت بدن"ØŒ بالا می رود (به علت خالی بودن شکمØŒ حرارت به خارج بدنØŒکشیده می شود) و این حرارت در ذوب چربیهاØŒ بسیار مفید و دوای درد چاقهاست! البته این گرماØŒ برای روماتیسمی ها نیز مفید است. اما برای لاغرهاØŒ شرایط متفاوت است. لاغرها باید مراقب باشندØŒ چرا که بدن ایشان گرم می شود و در نتیجه شاید لاغرتر شوندØ› برای جلوگیری از این روند باید از هر چیز که آنها را گرمتر می کند دوری کنند. ازجملهØŒ در معرض آفتاب شدید قرار نگیرندØŒ غذای پر ادویه نخورندØŒ برای مهزولین (لاغران) حتی دوش سرد و گرم هم ممنوع است ولی دوش ملایم و ولرمØŒ خوب است. غذاها باید آبدارØŒ رطوبی و ملایم باشند. میوه های مصرفی هم در ماه مبارک رمضان نباید خشک باشد مثل برگه هلو بلکه میوه و سبزی تازه استفاده کنند. همچنین بخورهای سرد برای لاغراندام هاØŒ بسیار خوب و مناسب است. خوردن سحری برای افراد لاغر اجباری است! چون گرسنگی زیادØŒ باعث گرمی بیشتر می شود و این گرما معده را مجبور می کند که رطوبات و اخلاط مفید بدن را پخش کرده و موجب بروز عوارض و بیماری در بدن شود!

در صورت امکان از "یک ساعت خواب قیلوله"ØŒ در طول روزه داریØŒ غافل نشوید. این خواب ØŒکمک زیادی به کم کردن گرسنگی و ضعف روزه دار می کند. و و ازدیدگاه طب سنتی ایرانیØŒ باعث برگشت رطوبت به بدن و تقویت حرارت غریزیØŒ می‌شود. همچنین خواب عصر و بعد از نماز ظهر نیزØŒ منجر به تقویت قوای جسمانی روزه دارØŒ میشود. مطالعات جدیدØŒ نیز نشان می دهند که خواب قیلوله باعث کاهش فشارخونØŒ کم کردن استرسØŒ تقویت ذهن و بهبود عملکرد شناختی مغز و حافظه شده و مرگ و میر ناشی از بیماری های عروق کرونر را کاهش می دهد.

عمده در فاصله بین سحر تا افطار: نخوابیدن بعد از سحریØŒ و رعایت حداقل "دوساعت" فاصله بین سحری و خوابØŒ می باشد. با توجه به اینکه برکتØŒ در سحرگاهان و صبحگاهØŒ استØŒ توصیه میشود استراحت و خواب روزانه را به بعد از نماز ظهر و عصرØŒ منتقل کنید. در فاصله بین سحری و طلوع آفتابØŒ تلاوت قرآن و خواندن ادعیه ماه مبارک رمضان و ادعیه چون دعای عهد و ...ØŒ فراموش نشود. آنگاهØŒ کار و تلاش و انجام امور روزمرهØŒ را آغاز کنید.

در فاصله بین سحری تا افطار و در طول روزØŒ مواردی چون: مسواکØŒ استعمال بوی خوش (اما بوئیدن گلØŒ مکروه است)ØŒ خواب قیلوله و نیم روزØŒ بسیار سفارش شده است.

افطار

طبق احادیث و روایات اسلامیØŒ بعد از چند دقیقه از شنیدن و اتمام اذان مغرب و قبل از شروع افطارØŒ ابتدا دعا کنید که دعای روزه دار هنگام اذان و قبل از افطارØŒ مستجاب استØŒ آنگاهØŒ در دقایقی کوتاهØŒ این ادعیهØŒ قبل از افطارØŒ خوانده شود: بِاسمِ اللÙ‘هِ، اللÙ‘هُمÙ‘ÙŽ لÙŽکÙŽ صُمنا و عÙŽلÙ‰ رِزقِکÙŽ Ø£فطÙŽرناØŒ فÙŽتÙŽقÙŽبÙ‘ÙŽل مِنÙ‘ا Ø¥نÙ‘ÙŽکÙŽ Ø£نتÙŽ السÙ‘ÙŽمیعُ العÙŽلیمُ. (بحار الØ£نوار: Û´Û°/ Û³Û³Û¹/ Û²Û´)ØŒ اللÙ‘هُمÙ‘ÙŽ لÙŽکÙŽ صُمتُ و عÙŽلÙ‰ رِزقِکÙŽ Ø£فطÙŽرتُ و عÙŽلÙŽیکÙŽ تÙŽوÙŽکÙ‘ÙŽلتُ. (بحار الØ£نوار: Û¹Û¸/ Û±Ûµ/ Û²)ØŒ بِسمِ اللÙ‘هِ الرÙ‘ÙŽحمنِ الرÙ‘ÙŽحیم  یا واسِعÙŽ المÙŽغفِرÙŽهِ اغفِر لی. (بحار الØ£نوار: Û¹Û¸/ Û±Û´/ Û²)

آنگاه سوره قدرØŒ إِنÙ‘ÙŽا Ø£ÙŽنÙ’زÙŽلÙ’ناهُ فِی لÙŽیلÙŽهِ الÙ’قÙŽدÙ’رِ ... را تلاوت کرده که ثواب شهید را خواهید داشت. (الØ¥قبال: Û±/ Û²Û´Û°). بعد از خواند ادعیهØŒ افطار را با آب ولرم و شیرین های طبیعی مثل خرماØŒ عسل و ...ØŒ آغاز کنید که آغاز افطار با خرماØŒ ثواب نماز را چهارصد برابر می کند. (بحار الØ£نوار: Û¹Û¸/ Û±Û²/ Û²)

Ø¥ذا Ø£فطÙŽرÙŽ الرÙ‘ÙŽجُلُ عÙŽلÙŽÙ‰ الماءِ الفاتِرِ نÙŽقّى کÙŽبِدÙŽهُ، و غÙŽسÙŽلÙŽ الذُّنوبÙŽ مِنÙŽ القÙŽلبِ، و قÙŽوÙ‘ÙŽÙ‰ البÙŽصÙŽرÙŽ وÙŽ الحÙŽدÙŽقÙŽ. (الکافی: Û´/ Û±ÛµÛ³/ Û´)

هرگاه روزه دار با "آب ولرم" افطار کندØŒ کبدش را تمیز مÙ‰ کندØŒ آلودگÙ‰ ها را از دلش مÙ‰ شوید و چشم و سیاهÙ‰ آن را نیرو مÙ‰ بخشد.

استفاده از خرما به تعداد سهØŒ پنج و هفت عدد در احادیثØŒ ثواب نماز را چهارصد برابرØŒ می کند و نشانگر مهربانی و حکمت خدای متعال در حفظ سلامتی جسمی روزه داران و مهمانان حریم الهیØŒ دارد. حتی به انگیزه ثواب فراوان نیز شده باشدØŒ جسم شانØŒ سالم ترØŒ شود. از پیامبر اسلامØŒ نقل شده است که فرمود:

مÙŽن Ø£فطÙŽرÙŽ عÙŽلÙ‰ تÙŽمرٍ حÙŽلالٍ، زیدÙŽ فی صÙŽلاتِهِ Ø£ربÙŽعُمِئÙŽهِ صÙŽلاهٍ. (بحار الØ£نوار: Û¹Û¸/ Û±Û²/ Û².)

از پیامبر خدا صلÙ‰ الله علیه و آله نقل شده است که: هر کس با خرماÙ‰ حلال افطار کندØŒ به پاداش نمازش به اندازه چهارصد برابرØŒ افزوده مÙ‰ شود.

حکمت آغاز افطار با آب گرمØŒ پاکسازی بدن

معدهØŒ در اثر گرسنگی و تشنگی بدنØŒ دچار افزایش حرارت شده و حرارت آنØŒ موجب هجوم مواد رطوبی و فضولات سایر اندامها به معدهØŒ میگردد. از اینروØŒ توصیه شده است ابتدا و هنگام افطارØŒ حتما آب گرمØŒ میل شود. تا این فضولات را شسته و از بدن دفع و خارجØŒ کند. درغیراینصورتØŒ با توجه به تجمع فضولات از سایر اندام ها در معدهØŒ اگر بلافاصلهØŒ غذای افطار میل شودØŒ غذا با آن سموم و فضولات ترکیب شده و به سایر اندام ها بازگشت داده میشود و زمینه ساز و تشدید کننده سایر بیماری ها است. پس حتما با آب گرم و خرما یا عسل افطار را آغاز کنید و تا نیم ساعت چیزی میل نفرمائید تا بدن به پاکسازی معده توسط روزه اقدام کند.

اگر در لیوان آبØŒ سه قاشق گلاب ناب محمدی هم به آن اضافه شود به علت خاصیت ضد "سودای" گلاب بر خاصیت "دارویی" افطارØŒ نیز میافزاید. و دستگاه گوارش را آماده برای دریافت مواد غذایی می کنند. ناگفته پیداست که گلابØŒ برای تقویت معده و همچنین تقویت روحیه و شادابی و رفع غم و از بین بردن "خلط" ناصالح در معدهØŒ بسیار مفید است.

و اما آنچه که معمول استØŒ بلافاصله بعد از آغاز افطارØŒ آب سرد و یخØŒ می نوشیدØŒ از نظر طب سنتی ایرانیØŒ مذموم و مضر جسمØŒ است. زیرا در واقعØŒ وقتی که شما افطار را با آب سرد شروع می کنید مثل آن است که روی یک "ظرف چینی" داغØŒ آب سرد بریزید. مشابه همان بلایی که سر "ظرف چینی" می آیدØŒ بر سر معده شما نیز خواهد آمد. ظرف چینیØŒ ترک میخورد. "معده خالی" نیزØŒ توانایی نگهداری و جذب آب خیلی سرد را ندارد و بلافاصله آب را وارد روده می کند. همچنان که آب خیلی داغØŒ در هنگام افطارØŒ نیز ممنوع است.

بنابراین بهترین گزینه در ابتدای افطارØŒ "چند عدد خرما با یک لیوان آب گرم" است که ضمن افزایش سریع "قندخون" و رفع ضعف ناشی از آنØŒ معده و دستگاه گوارش را نیز گرم کرده و همچنین با اصلاح وضعیت اشتهاØŒ موجب عدم ایجاد پرخوری و چاقی مجددØŒ می شود. در حدیثی از سیره پیامبرØŒ چنین نقل شده است:

کانÙŽ رÙŽسولُ اللÙ‘هِ صلÙ‰ الله علیه و آله یعجِبُهُ Ø£ن یفطِرÙŽ عÙŽلÙŽÙ‰ الرُّطÙŽبِ ما دامÙŽ الرُّطÙŽبُ، و عÙŽلÙŽÙ‰ التÙ‘ÙŽمرِ Ø¥ذا لÙŽم یکُن رُطÙŽبٌ، و یختِمÙŽ بِهِنÙ‘ÙŽ و یجعÙŽلÙŽهُنÙ‘ وÙŽتراØ› ثÙŽلاثا Ø£و خÙŽمسا Ø£و سÙŽبعا. (کنز العمÙ‘ال: Û·/ Û¸Ûµ/ Û±Û¸Û°Û¸Û±)

پیامبر خداØŒ خوشش مÙ‰ آمد که روزه اش را تا وقتÙ‰ رطب بودØŒ با رطب و اگر رطب نبودØŒ با خرما افطار کندØŒ و با همان به پایان برساندØŒ با سهØŒ یا پنج یا هفت دانه رطب و یا خرما.

علاوه بر خرماØŒ که در احادیثØŒ برای وعده افطاریØŒ بسیار تاکید شده استØŒ مویزØŒ کشمشØŒ انجیر و عسل و حلواØŒ مربای انجیرØŒ مربای گیلاس به همراه کره حیوانیØŒ نیز سایر شیرین های طبیعی هستند که در نگاه طب سنتیØŒ جایگزین های خوبیØŒ برای افطاریØŒ هستند. "شیر ولرم" نیز در احادیث به عنوان افطار امام علیØŒ توصیه شده است. از امام باقر نقل است که فرمودند:

الØ¥مام الباقر: Ø¥نÙ‘ÙŽ عÙŽلِیا علیه السلام کانÙŽ یستÙŽحِبُّ Ø£ن یفطِرÙŽ عÙŽلÙŽÙ‰ اللÙ‘ÙŽبÙŽن . (تهذیب الØ£حکام: Û´/ Û±Û¹Û¹/ ÛµÛ·Û´)

از امام باقرØŒ نقل شده است که: امام علÙ‰ علیه السلام دوست مÙ‰ داشت که با شیرØŒ افطار کند.

برای شروع افطارØŒ می توان از این خوراکی هاØŒ استفاده کرد:

بعد از نیم ساعتØŒ از نوشیدن آب ولرم و عسل یا خرماØŒ افطار را با غذای سبک و زودهضمØŒ آغاز کنید. از دیدگاه طب سنتی ایرانیØŒ وعده غذایی افطارØŒ باید از غذاهای "لطیف و سریع الهضم" (در اصلاح طب سنتی ایرانیØŒ غذاهای لطیفØŒ باعث تولید "خون صالح" میشوند و هضم و جذب سریع و راحتیØŒ دارند) که در عین حالØŒ پرانرژی نیزØŒ باشد. از اینروØŒ غذاهای مثل: شله زردØŒ شیربرنجØŒ حریره بادامØŒ سوپ گندمØŒ ارده با شیره انگورØŒ پنیر و گردوØŒ عسل و کره حیوانیØŒ فرنی و تخم مرغ عسلیØŒ کاندیدهای مناسبی برای افطارØŒ می باشند.

اگر معده بلغمی دارید و مزاج معده شماØŒ سرد است. روی شله زردØŒ فرنیØŒ کمی دارچینØŒ سیاه‌دانه و یا عسلØŒ بریزید. و اگر معده شماØŒ گرم مزاج است -که بعید است و امروزهØŒ اکثریت به سردمزاجی معدهØŒ مبتلا هستند- "سوپ‌جو همراه با آلوبخارا" برای افطار گرم مزاجانØŒ مناسب‌تر باشد البته به شرطی که در آن قارچ نریزند. برای گرم‌مزاجانی که دچار ریزش صفرا به معده هستند (مثلا احساس سوزش یا درد گزنده‌ای سر معده دارندØŒ دهان‌شان خیلی بدبوستØŒ تحریک‌پذیر و عصبی شده‌اند)ØŒ شربت سکنجبین ولرم در شروع کار بسیار مفید است تا معده را از صفراØŒ بشوید.

در ابتدای افطارØŒ از مصرف "شیرینی های مصنوعی" مانند زولبیا و بامیهØŒ خودداری کنید. همچنین "آش رشته" نیز که این روزهاØŒ معمول استØŒ غذای مناسبی برای افطارØŒ نیست. اگر هم از این غذا استفاده می کنیدØŒ به جای سیرداغ و نعناع داغ ØŒ نعناع یا پونه خشک را پودر کرده و با کمی روغن زیتون مخلوط کرده و روی آش بریزید تا تشنگی و عطش حاصل از سیر و پیازداغØŒ بر شما غلبه نکند.

از دیگر غذاهای ممنوعه در افطار:

در افطارØŒ لبنیات مثل دوغ و ماستØŒ مصرف نشود. زیرا مزاج غذایی دوغ و ماستØŒ سرد است و برای مغز مضر بوده و چه بسا احساس کسالت به انسان دست دهد.

همچنین از دیگر ممنوعات غذایی افطارØŒ عبارتند از: آب و شربت های خنک به همراه غذای افطارØŒ هندوانه و میوه های آب دار همراه با غذاØŒ لبنیات در کنار سفر افطارØŒ البته پنیر با گردوØŒ شیر با خرماØŒ اشکالی ندارد.

در وعده افطار و شامØŒ سعی کنید مواد خوراکی پخته شده را همراه مواد غذایی خام مثل میوه جات (پرتقالØŒ خربزه و ...) مصرف نکنید. زیرا از دیدگاه طب سنتی ایرانیØŒ چون زمان هضم مواد پخته و خام با همدیگرØŒ متفاوت است و مواد غذایی خامØŒ سریعترØŒ هضم میشوند. اما به علت ترکیب شدن با مواد پختهØŒ اجازه خروج از معده را پیدا نمیکنند. بنابراین باعث ایجاد فساد و سوØ¡ هاضمه میشود.

شام

گاهیØŒ با ‌میهمانی‌های رمضان و پهن شدن سفره رنگین افطار و غذاهای متنوع شامØŒ تمام نقشه‌هایمان نقش بر آب می‌شود و بعد از ماه مبارک رمضان ما می‌مانیم و Û³-Û´ کیلو اضافه‌وزن. پس اگر به خوردن شامØŒ عادت دارید سعی کنید اولاØŒ فاصله بین افطار و شام را زیاد کنیدØ› ثانیاØŒ فاصله بین شام و خواب هم حداقل "دو ساعت" باشد تا غذای شام در معده به آسانی هضم شده و دچار مشکلات گوارشی نشوید.

مواد غذایی شام

غذاهای مناسب شام در ماه مبارک رمضانØŒ عبارتند از: آب گوشتØŒ کله پاچهØŒ برنج و فسنجونØŒ شیر و خرماØŒ از بهترین غذاهای کامل و مفید برای شامØŒ هستند. همچنینØŒ استفاده از انواع غذاهای دریایی مثل ماهیØŒ برخلاف وعده سحرØŒ در وعده غذایی شامØŒ اشکالی ندارد.

برای پیشگیری از یبوستØŒ داخل سوپ افطاری‌تانØŒ آلوØŒ بریزید. ماست یا دوغ در وعده شامØŒ را با گل محمدی که ترکیبات ملینی داردØŒ طعم‌دار کنید.

حلیمØ› غذای انبیاØ¡

امروزØŒ حلیمØŒ پای ثابتØŒ غذای ما ایرانیان در ماه رمضان است. باید توجه کردØŒ حلیم در حجم کم و در ظرف شیشه ای و ظرف چینی و برای مصرف همان وعدهØŒ خریداری و نگهداریØŒ شود. اما نگهداری حلیمØŒ برای بیشتر از چند ساعت و در یخچال و فریزرØŒ هضم آن برای دستگاه گوارشØŒ سخت تر میشود. زیراØŒ مواد نشاسته‌ای آن غیرقابل هضم و به نشاسته مقاومØŒ تبدیل می‌شود. پسØŒ حلیم را به مقدار کم بخرید و حتما بلافاصله پس از خرید آن را در ظروف چینی یا شیشه‌ای بریزید. با این کار احتمال ایجاد واکنش‌های شیمیایی بین غذا و ظرف کاهش می‌یابد. همچنینØŒ در صورت استفاده از کله پاچه و سیرابی در وعده شامØŒ بهتر است از مصلح آنØŒ لیمو و دارچینØŒ به مقدار لازمØŒ در کنار آنØŒ استفاده کنید.

غذاهای ناسازگار ممنوع

در وعده سحر و شامØŒ غذاهای ناسازگار را هم زمانØŒ نخورید. زیراØŒ برخی مواد غذایی وقتی هم زمان با برخی غذاهای دیگر خورده شوندØŒ بیشتر ضرر می رساند تا سود و منفعت. مثل: خوردن ماست همراه  با (گوشتØŒ ماهیØŒ پنیرØŒ ترشیØŒ باقلا)Ø› خوردن تخم مرغ همراه با ماهیØ› خوردن شیر همراه با (ماهیØŒ مرغØŒ ترشیØŒ میوه و بویژه خربزه). همچنین مصرف: خربزه با عسلØŒ انگور و کله پاچهØŒ سرکه با حلیمØŒ چای با هندوانهØŒ با هم ممنوع است. خوردن همزمان این غذاها و تجمع آن در معدهØŒ ممنوع و موجب بیماری های گوناگون در دراز مدتØŒ خواهد شد. به عنوان مثالØŒ استفاده از "ماست در کنار وعده افطار و شام"ØŒ که امروزه نیز بسیار شایع استØŒ باعث فساد غذاهای گوشتی شده و موجب تولید "سوداØ¡" در بدنØŒ میشود.

افطار و شام تا سحر

اکنونØŒ بعد از استراحتی کوتاه و نمازØŒ و تناول وعده غذایی افطار و یا شامØŒ حداقل "دو ساعت" بعد از صرف غذای افطار و یا شامØŒ باید برای تامین آب و رفع تشنگی در طول روزØŒ از "شربت های خنک" و "میوه های آبدار" استفاده کنید. فاصله بین افطار تا سحرØŒ بهترین زمان برای جبران آب بدن است. اصلا روی تامین آب بدن در هنگام سحرØŒ حساب باز نکنید. البته مصرف "همزمان" میوه و آبØŒ اصلاØŒ توصیه نمیشود. روزه‌داران بایدØŒ آب و مایعات کافی  و نیز میوه های آبدار در فاصله بین افطار و شام تا سحرØŒ بنوشند تا از ایجاد عوارض احتمالی بر کلیه‌هاØŒ پیشگیری شود. البته بهترین شاخص ارزیابی مصرف مایعاتØŒ "رنگ ادرار" است که باید به رنگ روشنØŒ و نه "تیره" باشد.

نوشیدنی ها و آبØŒ دو ساعت بعد از شام

شربت آبلیمو عسلØŒ شربت "خاکشیر و تخم شربتی"ØŒ شربت آلبالوØŒ شربت گیلاس ØŒ سکنجبین و شربت "گلاب بیدمشک زعفرانی" و ماØ¡ الشعیر طبیØŒ از نوشیدنی های مفیدØŒ و مفرح قلب و تقویت اعصابØŒ در ماه رمضانØŒ محسوب میشوند. همچنینØŒ برای گرم مزاجانØŒ پیشنهاد می‌شودØŒ خاکشیر را با کاسنی و گلابØŒ استفاده نمایند.

اصولا زمان صحیح نوشیدن آب و دیگر مایعاتØŒ نیم ساعت قبل از غذا و دو ساعت بعد از پایان غذا است. همچنین مصرف آب و مایعات با میوه هاØŒ بسیار مضر بوده و موجب "خلط ناصالح" و مولد بیماری است.

مصرف میوه ها شب قبل از خواب

میوه های تابستانی آب دارØŒ در فاصله افطار تا سحر در کنار مصرف مواد غذایی فیبردارØŒ حرکات دودی روده را تقویت کرده و "خشکی مزاج" و یبوست دستگاه گوارشØŒ را بر طرف می‌کند. میوه هایی مثل: هندوانهØŒ طالبیØŒ خربزهØŒ زردآلوØŒ گیلاسØŒ هلوØŒ شلیل قرمزØŒ موزØŒ سیبØŒ گلابیØŒ انار شیرین و ...ØŒ از میوه های بسیار مفید در فاصله بین شام تا سحریØŒ می باشند. از خوردن همزمان چند نوع میوه پرهیز کنید که مضر است. زیرا برخی میوه ها طبیعت گرم (خربزهØŒ انبهØŒ موزØŒ انجیر و انگور) و برخی طبیعت سرد (هندوانهØŒ خیارØŒ آلبالوØŒ کیوی) دارند. همچنین برخی میوئه هاØŒ زود هضم (خربزه) و برخی دیگر دیر هضم (موز و هلو) هستند.

زمان صحیح مصرف میوه در طب اسلامی

پس با توجه به این کهØŒ باید مایعات (آب و نوشیدنی ها) مورد نیاز بدن را حداقل دو ساعت بعد از افطار میل کنید و از طرفیØŒ میوه را همراه با مایعات نخوریدØŒ پس زمان مناسب برای خوردن میوهØŒ قبل از خواب و یا "یک و نیم ساعت" قبل از نوشیدنی سحری می باشد.

از دو میوه قرآنی غافل نشوید

همچنین از دو میوه قرآنی (انجیر و زیتون) که خدواند به آن قسم یاد کرده است (و التین و الزیتون)ØŒ نیز در وعده سحرØŒ افطار و شامØŒ غافل نشوید. برای جبران کم خونی و کاهش قند خون در وعده سحری و شامØŒ حتما از روغن زیتون و انجیرØŒ استفاده کنید. زیتون و روغن آنØŒ از جمله میوه های مفید برای سلامتی قلب و عروقØŒ است. مصرف منظم روغن زیتونØŒ منجر به افزایش کلسترول خوب (HDL) و کاهش کلسترول بد (LDL) و کاهش وزن و جلوگیری از چاقیØŒ می‌شود. همچنین انجیرØŒ از مواد معدنی کلیدی مانند کلسیمØŒ آهنØŒ منیزیمØŒ پتاسیم و ... تشکیل یافته است و منبع خوبی از "فیبر" می‌باشد که می‌تواند علاوه بر حفظ سلامت دستگاه گوراش و روده هاØŒ سطح قند خون را نیز در حد نرمالØŒ حفظ کند. در ضمن انجیرØŒ یک میوه قلیایی است که PH بدن را در محدوده نرمال حفظ می‌کند و اثر اسیدهای مضر تولیدشده در معده را در طول روزه داری و گرسنگیØŒ را خنثی می‌کند.

خواب مفید در ماه رمضان

ارزش اصلی خواب شبØŒ برقراری دوباره تعادل میان "مراکز عصبی" بدنØŒ استØŒ بی‌خوابی نیز مطمئنا عملکرد دستگاه عصبی را تحت تاثیر قرار می‌دهد. از دیدگاه طب سنتی خواب متعادل و به اندازهØŒ موجب افزایش رطوبت بدنØŒ میشود. و بی خوابی طولانی نیزØŒ "خشکی بدن" را به دنبال دارد. از دیدگاه طب و مطالعات جدیدØŒ متوسط خواب باید بین Û¶ تا Û¸ ساعت باشد و نباید از Û±Û° ساعت بیشتر باشد.

روزه داران محترمØŒ برای جبران کم خوابی شبانه در ماه رمضانØŒ از خوابیدن بعد از نماز ظهر و عصرØŒ به عنوان بهترین گزینه برای استراحت و تجدید قواØŒ بهره گیرند.

به طور کلی هنگام خواب باید "نور" در اتاق وجود نداشته باشدØŒ برای خوابیدن در روزØŒ و تجدید قوای روزه دارانØŒ استفاده از پرده های ضخیمØŒ مفید خواهد بود. زیرا نور خورشیدØŒ مانع از ورود مغز به مرحله خواب می شودØŒ و در شبØŒ نیز حتی اگر برخی از افراد عادت به استفاده از "چراغ خواب" دارندØŒ باید نور آن بسیار کم باشد.

و اما این که فاصله بین خوابیدن و افطار و شامØŒ چقدر باشدØŒ بستگی به نوع غذای مصرفی دارد. البته خواب با شکم پر و بلافاصله پس از افطار یا سحرØŒ توصیه نمی‌شود. از دیدگاه طب سنتیØŒ بهترین وقت خوابØŒ زمانی است که غذا در معده کاملا هضم شده و  از معده خارج و به روده وارد شود. زیرا معده انسان در طی خوابØŒ فعالیت ندارد ولی روده در طی خواب به فعالیت خود ادامه می دهداما به طور متوسطØŒ "دو ساعت و نیم تا سه ساعت" طول می کشد تا غذا به طور کامل از معدهØŒ خارج شود. آن گاهØŒ وقت خواب است. همین مساله در مورد "خواب بعد از سحری" نیزØŒ صدق می کند. بنابراینØŒ باید سعی کنید که بعد از صرف سحرØŒ نخوابید و یا فاصله زمانی گفته شده را رعایت کنید.

توصیه های مشترک

اگر آب و نمک و روغن مصرفی سفرهØŒ در وعده های سحرØŒ افطار و شامØŒ سالم باشدØ› اصلی ترین موارد تامین سلامتی در ماه رمضانØŒ رعایت شده است. آبØŒ باید بدون کلر و مواد افزودنی باشد (آب لوله کشی ممنوعØ› حداقلØŒ بجوشانید و بعد بنوشید. آب های "معدنی" موجود در بازار نیزØŒ ممنوع. زیراØŒ برای نگهداری آب در بطری هاØŒ در مدت یکسالØŒ به آن افزودنی هایی راØŒ اضافه می کنند). و اما روغن‌های خوب  و سالمØŒ عبارتند: روغن کنجدØŒ روغن زیتونØŒ روغن زرد گاوی. و در کنار نمک "ید دار" که در پخت و پزØŒ استفاده می کنیدØŒ حتما "نمک دریا" و نمک معدنی در قبل و بعد از غذاØŒ فراموش نشود که طبق احادیثØŒ دوای "هفتاد درد" و سنتی اسلامیØŒ می باشد.

غذا را خوب بجوید تا هم زودتر سیر شوید و همØŒ هضم و جذب آن کاملتر انجام شود. تعداد مناسب جویدن لقمه در دهانØŒ چهل مرتبهØŒ گفته شده است.

در وعده سحر و شامØŒ غذاهای ناسازگار را هم زمانØŒ نخورید. زیراØŒ برخی مواد غذایی وقتی هم زمان با برخی غذاهای دیگر خورده شوندØŒ بیشتر ضرر می رساند تا سود و منفعت. مثل: خوردن ماست همراه  با (گوشتØŒ ماهیØŒ پنیرØŒ ترشیØŒ باقلا)Ø› خوردن تخم مرغ همراه با ماهیØ› خوردن شیر همراه با (ماهیØŒ مرغØŒ ترشیØŒ میوه و بویژه خربزه). همچنین مصرف: خربزه با عسلØŒ انگور و کله پاچهØŒ سرکه با حلیمØŒ چای با هندوانهØŒ با هم ممنوع است. خوردن همزمان این غذاها و تجمع آن در معدهØŒ ممنوع و موجب بیماری های گوناگون در دراز مدتØŒ خواهد شد. به عنوان مثالØŒ استفاده از "ماست در کنار وعده افطار و شام"ØŒ که امروزه نیز بسیار شایع استØŒ باعث فساد غذاهای گوشتی شده و موجب تولید "سوداØ¡" در بدنØŒ میشود.

توصیه کلی به افرادی که اطلاعات کافی از اصول تغذیه سالم در طبÙ‘ سنÙ‘تی دارندØ› این است که مصرف گوشت را در ماه مبارک کاهش دهید و با غذاهای مناسب کمبود آن را جبران کنند امÙ‘ا سایر افراد (یعنی در واقع اکثریت افراد) بهتر است مصرف متعادل آن را ادامه دهند. این امر به ویژه در افرادی که سابقه کم خونیØŒ ضعف و یا افت فشارهای مکرÙ‘ر را دارند اهمیت دوچندانی می یابد. بهترین گوشت برای مصرف معمولØŒ گوشت گوسفند است. مصرف گاهگاهی آبگوشتØŒ کله پاچه و سیراب شیردان هم می توانند گزینه های مناسبی باشند. افراد سردمزاج می توانند گوشت شتر را نیز در برنامه غذایی خود بگنجانند.

فراموش نکنید که مصرف گوشت های سردمزاج مانند مرغ هورمونی بازارØŒ ماهی و گاوØŒ بویژه در وعده سحری عملا ضعف بدنی روزه دار را افزایش می دهند.

همچنینØŒ خوردن ماست در کنار هرگونه غذای دارای گوشت قرمز یا سفیدØŒ ممنوع می باشد. چرا که خوردن ماستØŒ همزمان با گوشتØŒ روده ها را هلاک می کند. همانگونه که خوردن میوهØŒ همزمان با شیرØŒ معده را هلاک می کندØŒ اگر هوس ماست و دوغ کم نمکØŒ کردید با حذف آن در وعده سحرØŒ و با حفظ فاصله از افطار در طول شبØŒ بخورید. مصرف زیاد لبنیات در ماه مبارکØŒ به همراه کاهش آب بدن بر اثر روزه داریØŒ احتمال ایجاد سنگ‌های مجاری ادراری را بسیار افزایش می‌دهد.

جمع بندی

بعد  از مطالعه این نوشتارØŒ به این جمع بندی نیزØŒ خواهید رسید:

Û±. عمده در "وعده سحر"ØŒ چنین است که: در فاصله مناسب و حدود "یک و نیم ساعت" قبل از آغاز اذان صبحØŒ بیدار شوید. ابتدا دهان را شستشو داده و مسواکØŒ فراموش نشود. بعد مقداری نمک طبیعی دریاØŒ را مزه مزه کرده و در سرتاسر فضای دهانØŒ بچرخانید. بعدØŒ ضمن حمد و ثنای الهی و گفتن "بسمله"ØŒ سوره "قدر" را تلاوت کنیدØŒ که هر شخصیØŒ قبل از سحر و افطارØŒ سوره انا انزلناهØŒ را قرائت کندØŒ ثواب شهید را دارد. نیم ساعت قبل از سحرØŒ آب و شربت های مخصوص سحرØŒ را که معرفی کردیمØŒ میل بفرمائید. آنگاه سحریØŒ را طبق آداب و پرهیز از غذاهای ممنوعه و ناسازگارØŒ تناول بفرمائید.

Û². عمده در فاصله بین "سحر تا افطار"ØŒ نخوابیدن بعد از سحریØŒ و رعایت حداقل "دو ساعت" فاصله بین سحری و خوابØŒ می باشد. با توجه به اینکه برکتØŒ در سحرگاهان و صبحگاهØŒ قرار داده شده استØŒ توصیه میشودØŒ استراحت و خواب روزانه را به بعد از نماز ظهر و عصرØŒ منتقل کنید. در فاصله بین سحری و طلوع آفتابØŒ تلاوت قرآن و خواندن ادعیه ماه مبارک رمضان و ادعیه چون دعای عهد و ...ØŒ فراموش نشود. آنگاهØŒ کار و تلاش و انجام امور روزمرهØŒ را آغاز کنید. در فاصله بین سحری تا افطار و در طول روزØŒ مواردی چون: مسواکØŒ استعمال بوی خوش (اما بوئیدن گلØŒ مکروه است)ØŒ خواب قیلوله و نیم روزØŒ بسیار سفارش شده است.

Û³. و اما افطارØŒ رعایت نکات گفته شدهØŒ بسیار مهم است و عمده سلامتی در ماه  رمضان در این بخش نهفته است. برای افطارØŒ طبق احادیث و روایات اسلامیØŒ بعد از چند دقیقه از شنیدن و اتمام اذان مغرب و قبل از شروع افطارØŒ ابتدا دعا کنید که دعای روزه دار هنگام اذان و قبل از افطارØŒ مستجاب استØŒ آنگاهØŒ در دقایقی کوتاهØŒ این ادعیهØŒ قبل از افطارØŒ خوانده شود: بِاسمِ اللÙ‘هِ، اللÙ‘هُمÙ‘ÙŽ لÙŽکÙŽ صُمنا و عÙŽلÙ‰ رِزقِکÙŽ Ø£فطÙŽرناØŒ فÙŽتÙŽقÙŽبÙ‘ÙŽل مِنÙ‘ا Ø¥نÙ‘ÙŽکÙŽ Ø£نتÙŽ السÙ‘ÙŽمیعُ العÙŽلیمُ. (بحار الØ£نوار: Û´Û°/ Û³Û³Û¹/ Û²Û´). اللÙ‘هُمÙ‘ÙŽ لÙŽکÙŽ صُمتُ و عÙŽلÙ‰ رِزقِکÙŽ Ø£فطÙŽرتُ و عÙŽلÙŽیکÙŽ تÙŽوÙŽکÙ‘ÙŽلتُ. (بحار الØ£نوار: Û¹Û¸/ Û±Ûµ/ Û²). بِسمِ اللÙ‘هِ الرÙ‘ÙŽحمنِ الرÙ‘ÙŽحیم  یا واسِعÙŽ المÙŽغفِرÙŽهِ اغفِر لی. (بحار الØ£نوار: Û¹Û¸/ Û±Û´/ Û²)؛  آنگاه سوره قدرØŒ إِنÙ‘ÙŽا Ø£ÙŽنÙ’زÙŽلÙ’ناهُ فِی لÙŽیلÙŽهِ الÙ’قÙŽدÙ’رِ ... را تلاوت کرده که ثواب شهید را خواهید داشت. (الØ¥قبال: Û±/ Û²Û´Û°). بعد از خواند ادعیهØŒ افطار را با آب ولرم و شیرین های طبیعی مثل خرماØŒ عسل و ...ØŒ آغاز کنید که آغاز افطار با خرماØŒ ثواب نماز را چهارصد برابر می کند. (بحار الØ£نوار: Û¹Û¸/ Û±Û²/ Û²)Ø› چراکه آب ولرمØŒ اولین گزینه افطارØŒ برای روزه دار به همراه شیرین های طبیعی مثل عسل و خرماØŒ می باشد. اگر گلاب اصیلØŒ هم به آنØŒ افزوده شودØŒ خاصیت سم زداییØŒ تکمیل میشود. طبق نظر کارشناسان طب اسلامیØŒ حداقل تا "نیم ساعت" بعد از نوشیدن آبØŒ نبایدØŒ وعده غذایی افطار را میل کنید. زیرا تجمع آب و غذا در معدهØŒ باعث اختلالات گوارشیØŒ خواهد شد. و یکی از اهداف شماØŒ از ماه رمضان که همانا سلامتی جسم استØŒ حاصل نخواهد شد. بنابراینØŒ در این فاصله نیم ساعتØŒ از فرصتØŒ استفاده کرده و مهیای نماز مغرب و عشاØ¡ØŒ شوید.

Û´. آنگاهØŒ بعد از نیم ساعتØŒ افطار را با غذای سبک و زودهضمØŒ میل بفرمائید. و بعد از دو ساعتØŒ وعده غذایی شام را با رعایت ممنوعات غذایی و نخوردن غذاهای ناسازگارØŒ در کنار یکدیگرØŒ آغاز کنید. بعد از دو ساعت از اتمام شامØŒ آب و مایعات فراوان را میل کرده و در نهایتØŒ شب قبل ازخوابØŒ میوه جات فصلØŒ نیز فراموش نشود.

سخن پایانی

و در پایانØŒ سخن پیامبر گرامی اسلامØŒ زینت بخشØŒ این نوشتارØŒ خواهد بود که در وصف ماه "مهمانی خدا"  و ماه مبارک رمضانØŒ به بهترین وجهØŒ توصیف شده است:

Ø¥نÙ‘ÙŽ رسولÙŽ اللÙ‘ه صلÙ‰  الله  علیه و  آله و سلÙ‘م خÙŽطÙŽبÙŽنا ذاتÙŽ یومٍ فقالÙŽ : Ø£یها الناسُ ØŒ Ø¥نÙ‘هُ قد Ø£قبÙŽلÙŽ Ø¥لÙŽیکُم شÙŽهرُ اللÙ‘ه بالبÙŽرÙŽکÙŽهِ والرÙ‘حمÙŽهِ والمÙŽغفِرهِ ØŒ شÙŽهرÙŒ هُو عِندÙŽ اللÙ‘ه Ø£فضÙŽلُ الشُّهورِ ØŒ وØ£یامُهُ Ø£فضÙŽلُ الØ£یامِ ØŒ ولÙŽیالِیهِ Ø£فضÙŽلُ اللÙ‘ÙŽیالِی ØŒ وساعاتُهُ Ø£فضÙŽلُ الساعاتِ ØŒ هُو شÙŽهرÙŒ دُعِیتُمÙ’ فیهِ Ø¥لÙ‰ ضِیافÙŽهِ اللÙ‘ه وجُعِلتُم فیهِ مِن Ø£هلِ کÙŽرامÙŽهِ اللÙ‘ه ØŒ Ø£نفاسُکُم فیهِ تÙŽسبیحÙŒ ØŒ ونÙŽومُکُم فیهِ عِبادÙŽهٌ، وعÙŽمÙŽلُکُم فیهِ مÙŽقبولÙŒ ØŒ ودُعاؤکُم فیهِ مُستÙŽجابÙŒ ... فÙŽقُمتُ فقلتُ : یا رسولÙŽ اللÙ‘ه ØŒ ما Ø£فضÙŽلُ الØ£عمالِ فیهذا الشÙ‘ÙŽهرِ ØŸ فقالÙŽ : یا Ø£باالحسنِ، Ø£فضÙŽلُ الØ£عمالِ فی هذا الشÙ‘ÙŽهرِ الوÙŽرÙŽعُ عن مÙŽحارِمِ اللÙ‘ه عز و جل. (Ø¥مالی الصدوق : Û¸Û´ / Û´ و منتخب میزان الحکمه : Û²Û´Û²)

امام علÙ‰ علیه السلام : روزÙ‰ رسول خدا صلÙ‰  الله  علیه و  آله و سلÙ‘م براÙ‰ ما خطبه اÙ‰ ایراد کرد و فرمود : اÙ‰ مردم ! همانا ماه با برکت و رحمت و آمرزش به شما روÙ‰ آورده است . این ماه نزد خدا برترین ماه است و روزهایش برترین روزها و شبهایش برترین شبها و ساعتهایش برترین ساعات . در این ماه شما به میهمانÙ‰ خدا دعوت شده اید و در زمره بهره مندان از کرامت خداوند قرار گرفته اید . در این ماه نفسهاÙ‰ شما تسبیح خداست و خواب شماØŒ عبادت است و اعمال شما پذیرفته و دعایتان به اجابت مÙ‰ رسد ... من برخاستم و عرض کردم : اÙ‰ رسول خدا ! برترین کارها در این ماه چیست ØŸ پیامبر فرمود : اÙ‰ اباالحسن ! برترین کارها در این ماه خویشتندارÙ‰ از حرامهاÙ‰ خداوند عز و جل است.