نودیها:حاجی فیروزØŒ معروف‌ترین شخصیت در میان هنرمندان محلی و سنتی استØŒ کسی است که چند روز مانده به عید نوروز در خیابان‌های ایران ظاهر می‌شود. حاجی فیروز با دایره زنگی خود و به خاطر چند سکهØŒ با خواندن آوازهای سنتی و رقصیدنØŒ رهگذران را سرگرم می‌کند. او به ندرت در می‌زندØŒ اما به محض این که در باز شدØŒ برنامه خود را شروع می‌کند. حاجی فیروزØŒ چهره خود را سیاه می‌کندØŒ لباس‌های بسیار رنگارنگ می‌پوشدØŒ که معمولاÙ‹ - اما نه همیشه – قرمز استØŒ و همیشه یک کلاه بر سر می‌گذارد که گاهی بلند و مخروطی شکل است. آهنگ‌های اوØŒ کاملاÙ‹ سنتی و در جمله‌بندیØŒ ملودی هستند و بسیار کوتاه و تکراری می‌باشند. بسیاری از منابع کلاسیک عربی و فارسی که هنرمندان محلی بسیاری را متذکر شده‌اند اصلاÙ‹ اشاره‌ای به حاجی فیروز نمی‌کنندØŒ و همین طور در هیچ کدام از دوره‌های گذشتهØŒ چه در نظم و چه در نثرØŒ صحبتی از او نشده است. نمونه‌ای از این آهنگ‌ها به قرار زیر است: حاجی فیروزه / -سالی یه روزه- سالی یه روزه همه می دونن / منم می دونم عید نوروزه / سالی یه روزه آهنگ زیر معمولاÙ‹ با لهجه سنتی "خنده‌دار" یا با تقلید از یک گفتار خوانده می‌شود: ابراب = ارباب خودمØŒ سامبولی بلیکم ابراب خودمØŒ سرتو بالا کن ابراب خودمØŒ به من نگاه کن ابراب خودمØŒ لطفی به ما کن ابراب خودمØŒ بز بز قندی ابراب خودمØŒ چرا نمی‌خندیØŸ معمولاÙ‹ØŒ حاجی فیروز که درآمدش بستگی به توانایی و استعداد وی در سرگرم کردن مردم با شوخ‌طبعی داردØŒ سعی می‌کند تا دیگر آوازهای سنتی را به سبک خود در آورد. یکی از محبوب‌ترین این‌هاØŒ که ترجمه آن به زبان‌های دیگر تقریباÙ‹ غیر ممکن استØŒ به شرح زیر است: بشکن بشکنهØŒ بشکن من نمی‌شکنمØŒ بشکن اینجا بشکنمØŒ یار گله داره اونجا بشکنمØŒ یار گله داره این سیاه بیکاره چقدر حوصله داره (کلمه "بشکن" در این آهنگØŒ می‌تواند از سوی تماشاگران تکرار شود.) بسیاری از منابع کلاسیک عربی و فارسی که هنرمندان محلی بسیاری را متذکر شده‌اند اصلاÙ‹ اشاره‌ای به حاجی فیروز نمی‌کنندØŒ و همین طور در هیچ کدام از دوره‌های گذشتهØŒ چه در نظم و چه در نثرØŒ صحبتی از او نشده است. این می‌تواند کمی شک بر انگیز باشدØŒ با این حالØŒ حاجی فیروز عملاÙ‹ جایگزین سایر هنرمندان سال نوØŒ مانند کوسهØŒ میر نوروزیØŒ گل بیابانیØŒ آتش افروز و غیره شده است که در گذشته بوده‌اند. مهرداد بهار در مقاله‌ای که در سال Û±Û¹Û¸Û³ منتشر شدØŒ اظهار می‌دارد که داستان حاجی فیروز از مراسم‌ و افسانه‌هایی گرفته شده که به حماسه شاهزاده سیاوش ربط داردØŒ که این نیز به نوبه خود به دست آمده از آن داستان‌هایی است که در ارتباط با خدایان کشاورزی و دامپروری میان رودان وجود داشتندØŒ و همین طور داستان تموز (سومری: دوموزی). بعد از جیمز فریزرØŒ بهار ادعا کرد که تموزØŒ هر بهار از دنیای مردگان بر می‌گشت و جشنواره‌ی او یاد آور مرگ سالانه و تولد دو باره گیاهان بود. در برخی از این مراسم که در آن مردم در خیابانها آواز می‌خواندند ومی‌رقصیدندØŒ بسیاری از مردم چهره‌هایشان را سیاه می‌کردند. از این شواهد ضعیفØŒ بهار نتیجه گرفت که ماجرای حاجی فیروز ایرانی با چهره سیاه شده‌اشØŒ بایستی از مراسم بین النهرین به جا مانده باشد که در آن چهره شخص به خصوصی را سیاه می‌کنند تا در جشن تموز شرکت کند. ده سال بعد دریک مصاحبهØŒ بهار با تØ£کید بیشتر بر فرضیه خود ادعا کرد که صورت سیاه حاجی فیروزØŒ نماد بازگشت او از جهان مردگان استØŒ و لباس قرمزشØŒ نشانه خون سیاوش است که از طرف خدای قربانی به زندگی باز می‌گرددØŒ در حالی که شادی او نشانه تولد دو باره استØŒ و کسانی که دو باره جوان می‌شوند و برکت به همراه خود می‌آورند. در یادداشت بعدی که در فصل Û±Û´ از کتاب «بندهشن»، نوشته شده او فکر می‌کند که نام سیاوخش ممکن است به معنای "مرد سیاه" یا "مرد سیاه‌مو" باشد و تصور می‌کند که بخش سیاه نامØŒ ممکن است یا مربوط به سیاه شدن چهره شرکت کنندگان در مراسم بین النهرین باشد یا مربوط باشد به ماسک‌های سیاهی که مردم برای جشن‌ها می‌پوشیدند. او اضافه می‌کند که شخصیت حاجی فیروز ممکن است باقی مانده از شیوه‌های باستانی باشد.  با این وجودØŒ او نتوانست نظرات خود را اثبات کندØŒ و آنها همچنان مجموعه‌ای از گمانه زنی‌ها بر اساس شباهت‌ها هستند و مطلقاÙ‹ هیچ شاهد اثبات شده‌ای ندارند. یک محقق دیگر ادعا می‌کند که حاجی فیروزØŒ ادامه سنت سال نو از دوره ساسانی بوده استØŒ که در طی آن بردگان سیاه پوستØŒ با پوشیدن لباس‌های رنگارنگ و آرایش فراوان و با رقص و آوازØŒ موجبات سرگرمی مردم را فراهم می‌کردند . جعفر شهریØŒ اذعان می‌دارد که شخصیت حاجی فیروزØŒ مربوط به دوران اخیر است و ربطی به مراسم مذهبی باستان نداردØŒ بلکه به برده‌های سیاه‌پوستی مربوط می‌شود که گروهی از هنرمندان را تشکیل می‌دادند. او می‌گوید رنگ قرمز نشانه شادی است و نام فیروز (روشنØŒ پیروز) به عنوان نشانه فال نیک به آنها داده شده است . در یک مقاله کوتاه انسان‌شناسی در باره جشنواره‌های ایرانØŒ دو شخصیت مجزاØŒ یعنی میر نوروزی (شاهزاده نوروز) و حاجی فیروزØŒ به طور غیر منصفانه‌ای با هم ترکیب شده‌اندØŒ و این بدان معناست که حاجی فیروز باقی مانده از یک شخصیت قدیمی‌تر است . آهنگی که روح الامینی ثبت کردهØŒ کمی متفاوت است با آن چه اکثر منابع ارائه کرده‌اند : حاجی فیروزه عید نوروزه سالی چند روزه راسخون