اسلام مووی- کتاب ØŒ مقاله و پژوهش

حضور زنان در عاشورا و پیام رسانی

مشارکت زنان در جهاد - آموزش صبر Ù€ پیام رسانÙ‰ Ù€ روحیه بخش Ù€ پرستارÙ‰ Ù€ مدیریت Ù€ حفظ ارزش ها Ù€ تغییر ماهیت اسارت ...

مشروح در ادامه

حضور زنان در عاشورا و پیام رسانی

اما درباره حضور این زنان در حادثه عاشورا بیشتر به محور "پیام رسانÙ‰" باید اشاره کرد . البته جهات دیگرÙ‰ نیز وجود داشت که فهرست وار به آنها اشاره مÙ‰ ‏شود که هر کدام مÙ‰ ‏تواند به عنوان " درس عبرت" مورد توجه باشد:

Ù€ مشارکت زنان در جهاد: شرکت در جبهه پیکار و همدلÙ‰ و همراهÙ‰ با نهضت مردانه امام حسین(ع) و مشارکت در ابعاد مختلف آن از جلوه‏هاÙ‰ این حضور است. چه همکارÙ‰ طوعه در کوفه با نهضت مسلمØŒ چه همراهÙ‰ همسران برخÙ‰ از شهداÙ‰ کربلاØŒ چه حتّى اعتراض و انتقاد برخÙ‰ همسران سپاه کوفه به جنایت هاÙ‰ شوهران شان مثل زن خولÙ‰.

- آموزش صبر: روحیه مقاومت و تحمل زنان به شهادت ها در کربلا درس دیگر نهضت بود. اوج این صبورÙ‰ و پایدارÙ‰ در رفتار و روحیات زینب کبرÙ‰(ع) جلوه ‏گر بود.

Ù€ پیام رسانÙ‰: افشاگری هاÙ‰ زنان و دختران کاروان کربلا چه در سفر اسارت و چه پس از بازگشت به مدینه پاسدارÙ‰ از خون شهدا بود. سخنان بانوانØŒ هم به صورت خطبه جلوه داشتØŒ هم گفتگوهاÙ‰ پراکنده به تناسب زمان و مکان.

Ù€ روحیه بخش: در بسیارÙ‰ از جنگ ها حضور تشویق آمیز زنان در جبههØŒ به رزمندگان روحیه مÙ‰ ‏بخشید. در کربلا نیز مادران و همسران بعضÙ‰ از شهدا این نقش را داشتند.

Ù€ پرستارÙ‰: رسیدگÙ‰ به بیماران و مداواÙ‰ مجروحان از نقش هاÙ‰ دیگر زنان در جبهه‏ هاØŒ از جمله در عاشوراست. نقش پرستارÙ‰ و مراقبت حضرت زینب(س) از امام سجاد(ع) یکÙ‰ از این نمونه ‏هاست. (1)

Ù€ مدیریت: بروز صحنه ‏هاÙ‰ دشوار و بحرانى، استعدادهاÙ‰ افراد را شکوفا مÙ‰‏سازد.

نقش حضرت زینب(ع) در نهضت عاشورا و سرپرستÙ‰ کاروان اسراØŒ درس«مدیریت در شرایط بحران»را می ‏آموزد. وÙ‰ مجموعه بازمانده را در راستاÙ‰ اهداف نهضتØŒ هدایت کرد و با هر اقدام خنثÙ‰ کننده نتایج عاشورا از سوÙ‰ دشمنØŒ مقابله نمود و نقشه‏ هاÙ‰ دشمن را خنثÙ‰ ساخت.

Ù€ حفظ ارزش ها: درس دیگر زنان قهرمان در کربلاØŒ حفظ ارزش هاÙ‰ دینÙ‰ و اعتراض به هتک حرمت خاندان نبوت و رعایت عفاف و حجاب در برابر چشم هاÙ‰ آلوده است. زنان اهل بیتØŒ با آن که اسیر بودند و لباس ها و خیمه‏های شان غارت شده بود و با وضع نامطلوب در معرض دید تماشاچیان بودندØŒ اما اعتراض کنانØŒ بر حفظ عفاف تØ£کید مÙ‰ ‏ورزیدند. امÙ‘ کلثوم در کوفه فریاد کشید که آیا شرم نمÙ‰ ‏کنید براÙ‰ تماشاÙ‰ اهل بیت پیامبر جمع شده ‏ایدØŸ

وقتÙ‰ هم در کوفه در خانه‏ اÙ‰ بازداشت بودندØŒ زینب اجازه نداد جز کنیزان وارد آن خانه شوند. در سخنرانÙ‰ خود در کاخ یزید نیز بر این گونه گرداندن بانوان شهر به شهرØŒ اعتراض کرد: «امن العدل یابن الطلقاØ¡ تخدیرک حرائرک و امائک و سوقک بنات رسول الله سبایا قد هتکت ستورهن و ابدیت وجوههن یحدو بهن الØ£عداØ¡ من بلد الÙ‰ بلد و یستشرفهن اهل المناهل و المعاقل و یتصفح وجوههن القریب و البعید و الغائب و الشهید...» (2) و نمونه‏ هاÙ‰ دیگرÙ‰ از سخنان و کارها که همه درس ‏آموز عفت و دفاع از ارزش هاست.

Ù€ تغییر ماهیت اسارت: اسارت را به آزادÙ‰ بخشÙ‰ تبدیل کردند و در قالب اسارتØŒ به اسیران واقعÙ‰ درس حریت و آزادگÙ‰ دادند.

Ù€ عمق بخشیدن به بعد عاطفÙ‰ و تراژدیک کربلا: گریه ‏هاØŒ شیون هاØŒ عزادارÙ‰ بر شهدا و تحریک عواطف مردمØŒ به ماجراÙ‰ کربلا عمق بخشید و بر احساسات نیز تØ£ثیر گذاشت و از این رهگذرØŒ ماندگارتر شد.

________________________________________

پی ‏نوشتها

1Ù€ در این زمینه ر.ک: مقاله "درسهاÙ‰ امدادگرÙ‰ در نهضت عاشورا" از مؤلف ِمجله پیام هلالØŒشماره 26ØŒشهریور1369

2Ù€ عوالم(امام حسین)ØŒص 403ØŒحیاØ© الامام الحسینØŒج 3ØŒص 378

فرهنگ عاشورا صفحه 195

جواد محدÙ‘ثی

زنان در حادثه کربلا

پیرامون زنان در حادثه کربلا در دو محور سخن میتوان گفت: یکÙ‰ آن که آنان چند نفر و چه کسانÙ‰ بودندØŒ دیگر آن که چه نقشÙ‰ داشتند.

زنانÙ‰ که در کربلا حضور داشتندØŒ برخÙ‰ از اولاد علÙ‰(ع) بودند و برخÙ‰ جز آنانØŒ چه از بنÙ‰ هاشم یا دیگران. زینبØŒ ام کلثومØŒ فاطمهØŒ صفیهØŒ رقیه و ام هانى، از اولاد(ع) بودندØŒ فاطمه و سکینهØŒ دختران سید الشهدا (ع) بودندØŒ ربابØŒ عاتکهØŒ مادر محسن بن حسنØŒ دختر مسلم بن عقیلØŒ فضه نوبیهØŒ کنیز خاص امام حسین(ع) و مادر وهب بن عبد الله نیز از زنان حاضر در کربلا بودند (1)

پنج زن که از خیام حسینÙ‰ به طرف دشمن بیرون آمدندØŒ عبارت بودند از: کنیز مسلم بن عوسجهØŒ ام وهب زن عبد الله کلبى، مادر عبد الله کلبى، مادر عمر بن جنادهØŒ زینب کبرÙ‰(س). زنÙ‰ که در عاشورا شهید شدØŒ مادر وهب بودØŒ بانوÙ‰ نمیریه قاسطیهØŒ زن عبد الله بن عمیر کلبÙ‰ که بر بالین شوهر آمد و از خدا آرزوÙ‰ شهادت کرد و همان جا با عمود غلام شمر(ل) که بر سرش فرود آوردØŒ کشته شد.

در عاشورا دو زن از فرط عصبیت و احساسØŒ به حمایت از امام برخاستند و جنگیدند:

یکÙ‰ مادر عبد الله بن عمر که پس از شهادت فرزندØŒ با عمود خیمه به طرف دشمن روÙ‰ کرد و امام او را برگرداند. دیگرÙ‰ مادر عمرو بن جناده که پس از شهادت پسرشØŒ سر او را گرفت و مردÙ‰ را به وسیله آن کشتØŒ سپس شمشیرÙ‰ گرفت و با رجزخوانÙ‰ به میدان رفتØŒ که امام حسین(ع) او را به خیمه ‏ها برگرداند(2)

دختر عمر (همسر زهیر بن قین) نیز در راه کربلا به اتفاق شوهرش به کاروان حسینÙ‰ پیوست. زهیر بیشتر تحت تØ£ثیر سخنان همسرش حسینÙ‰ شد و به امام پیوست .ربابØŒ دختر امرØ¡ القیس کلبى، همسر امام حسین(ع) نیز در کربلا حضور داشتØŒ مادر سکینه و عبد الله.

زنÙ‰ از قبیله بکر بن وائل نیز حضور داشتØŒ که ابتدا با شوهرش در سپاه ابن سعد بودØŒ ولÙ‰ هنگام حمله سپاهیان کوفه به خیمه‏ هاÙ‰ اهل بیتØŒ شمشیرÙ‰ برداشت و رو به خیمه ‏ها آمد و آل بکر بن وائل را به یارÙ‰ طلبید.

زینب کبرÙ‰ و امÙ‘ کلثوم (س)ØŒ دختران امیر المؤمنین(ع)ØŒ همچنین فاطمه دختر امام حسین (ع) نیز جزو اسیران بودند و در کوفه و... سخنرانی هاÙ‰ افشاگرانه داشتند. مجموعه این بانوانØŒ همراه کودکان خردسالØŒ کاروان اسراÙ‰ اهل بیت را تشکیل مÙ‰‏ دادند که پس از شهادت امام و حمله سپاه کوفه به خیمه ‏هاØŒ ابتدا در صحرا متفرق شدندØŒ سپس به صورت گروهÙ‰ و اسیر به کوفه و از آنجا به شام فرستاده شدند.

________________________________________

پی ‏نوشتها

1Ù€ زندگانÙ‰ سید الشهداØŒ عمادزادهØŒ ج 2ØŒص 124ØŒ به نقل از لهوفØŒ کبریت احمر و انساب الØ£شراف .

2Ù€ همانØŒص 236

جواد محدÙ‘ثی