نودیها:جوانØŒ عنصری فعال و حساس در جامعه است و بخش بزرگی از جمعیت کشور را تشکیل می‌دهدØŒ که برای رفتار و درک صحیح این قشر از افرادØŒ روانشناسانØŒ راه های زیادی را پیشنهاد نموده‌اندØŒ اما بی‌شک بهترین راه برای برخورد صحیح با جوانان را بایستی در گفتار و کردار بزرگان دین جست‌وجو کرد. پیامبر اسلام(ص) و امامان معصوم(ع)ØŒ توجه ویژه‌ای به تربیت صحیح فرزندان داشته‌اندØŒ و تربیتی را مطلوب دانسته‌اند که باعث عاقبت به خیری شودØŒ پیامبر(ص) در این‌باره می‌فرمایند: «اکرِمُوا Ø£ولادÙŽکُم و Ø£حسِنوا آدابÙŽهُم یُغفÙŽرلÙŽکُم»؛ فرزند خود را گرامی بدارید و آنان را خوب تربیت کنید تا آمرزیده شوید.» پدر و مادرØŒ می‌توانند باعث عاقبت به خیری فرزند خود شوندØŒ و حتی از تربیتی که نسبت به فرزند خود داشته‌اندØŒ ثواب ببرندØŒ چراکه ثواب اعمال نیک فرزند به والدین او نیز می‌رسدØŒ حضرت پیامبر(ص) می‌فرمایند: «کُلُّ مُولودِ یولÙŽدُ عÙŽلی الفِطرۀِ حتÙ‘ی یکونÙŽ اÙŽبÙŽواهُ یُهÙŽوِّدانِهِ و یُنÙŽصِّرانِهِ»؛ هر کودکی با فطرت توحید متولد می‌شودØŒ لیکن این والدین او هستند که کودک را یهودی یا مسیحی تربیت می‌کنند.» احترام به فرزند همانطور که در دین اسلام احترام به پدر و مادر از جانب فرزندانØŒ از اهمیت فراوانی برخوردار استØŒ احترام متقابل والدین نیز به فرزندانØŒ توصیه شدهØŒ که پیامبر اکرم (ص) می‌فرمایند: «همان گونه که فرزند نباید به والدین خود بی احترامی کندØŒ والدین نیز نباید نسبت به او بی احترامی نمایند.» یکی از روش های صحیح و کارآمد در تربیت انسانØŒ روش احترام و «تکریم شخصیت» است. این شیوه در حقیقت پشتوانه سلامت روان بشر و از مهم ترین عوامل رشد شخصیÙ‘ت اوستØ› که این روش صحیح تربیتیØŒ یکی از شیوه‌های تربیتی آیین حیات بخش اسلام است و آموزه های قرآنی برپایه و اصول احترام به انسان و کرامت انسانی بنا نهاده شده است.  عدم پرخاش و ملامت خشونت و سرزنش در رفتار با جوانانØŒ در اکثر مواردØŒ نتیجه عکس داردØŒ چرا که جوانان به شدت دارای روحیه تمرد هستند. نتیجه رفتار پرخاشگرانه والدین با فرزندانØŒ را در رفتار فرزندان با والدین می توان دیدØŒ رفتاری که باعث قطع رابطه محبت و احترام بین والدین و فرزندان می‌گردد. پیامبر اکرم (ص) خطاب به مولا علی (ع) می‌فرمایند: «یا علیØŒ لعنت خدا بر پدر و مادری باد که فرزند خویش را به عصیان وادارند و باعث قطع رابطه محبت شوند.» ملامت و سرزنش بیش از حد نیزØŒ نتیجه عکس در رفتار جوانان خواهد داشتØ› به طوری که اگر نصیحتØŒ رنگ سرزنش به خود بگیردØŒ نتیجه عکس خواهد داشتØŒ که مولا علی(ع) در مورد علت لجاجت جوانان می‌فرمایند: «زیاده‌روی در ملامت کردنØŒ شعله لجاجت را مشتعل می‌سازد.» هم‌چنین باید توجه داشت که نصیحت گوئی بیش از حد برای جوانانØŒ آن هم در حضور دیگران می‌تواند شخصیت آنان را سرکوب و خدشه‌دار نمایدØŒ امام علی(ع) در این رابطه می‌فرمایند: «نصیحت گفتن فردی در حضور دیگران کوبیدن شخصیت او می‌باشد.»

 برخورد صحیح با جوانان در رفتار پیامبر(ص)

یکÙ‰ از رازهاÙ‰ بزرگ موفقیت پیامبر(ص) در پیش برد اسلامØŒ این بود که در تمام اقشار و طبقات مردم به ویژه در قلب جوانان جاÙ‰ گرفته بود. گاهÙ‰ به عیادت بیماران جوان مى‌رفت و گاهÙ‰ در جمعشان مى‌نشست و با آنان سخن مى‌گفت و نصیحت‌شان مى‌کردØ› همین برخوردهاÙ‰ زیبا و منحصر به فرد پیامبر بود که باعث شد جوانان به رسول خدا عشق ورزیدهØŒ جان خود را فداÙ‰ حضرتش نمایند. در بسیارÙ‰ از جنگ ها همین جوانان بودند که فرماندهÙ‰ یا پرچمدارÙ‰ لشگر اسلام را به عهده مى‌گرفتند و گاهÙ‰ نیز همین جوانان نماینده ویژه پیامبر(ص) بودند تا به مردمØŒ قرآن و معارف اسلامÙ‰ بیاموزند و گاهی نیز از طرف پیامبر اسلام(ص) به عنوان استاندار و فرماندار و قضات در برخÙ‰ از شهرها تعیین مى‌شدند. نصیحت های پدرانه و دلسوزانهØŒ حضرت محمد(ص) برای این قشر از جامعهØŒ گویای شیوه برخورد صحیح با آنان و رفتاری ملایم استØŒ ایشان می‌فرمایند: «برترÙ‰ جوان عابدÙ‰ که بندگÙ‰ ورزدØŒ بر پیرÙ‰ که پس از سالمندÙ‰ رو به بندگÙ‰ آردØŒ همچون برترÙ‰ پیامبران بر دیگر مردم است. پیامبر اسلام(ص)ØŒ اهمیت دادن به جوانان را اینگونه سفارش می‌کنند: «براÙ‰ جوانان در مجالس جاÙ‰ باز کنیدØŒ و امور نو و جدید را به آنان تفهیم کنیدØŒ چرا که این گروه جایگزین شما و درگیر مسائل جدید خواهند شد»؛ ایشان هم‌چنین می‌فرمایند: «نابودÙ‰ جوانانتان را آرزو نکنیدØŒ گرچه بدى‌هاÙ‰ بسیار در آنان باشدØŒ زیرا آنان با آن بدى‌ها چند دسته‌اند: یا توبه مى‌‎کنند و خداوند هم توبه آنان را مى‌پذیرد و یا این که آفت‌هاØŒ آنان را از پاÙ‰ درمى‌آورد و یا با دشمنÙ‰ مى‌جنگندØŒ یا آتش سوزÙ‰ را خاموش مى‌نمایند و یا سیلÙ‰ را سد مى‌کنند.»

  برخورد صحیح با جوانان در رفتار امام علی(ع)

امام علی(ع)ØŒ مشورت گرفتن و اهمیت به نظر جوانان را شیوه رفتاری مناسب با آنان می‌دانند و اینگونه توصیه می‌کنند: «هنگامÙ‰ که در پیش آمدÙ‰ احتیاج به مشورت داشتى، ابتدا به جوانان مراجعه نما زیرا که آنان ذهنÙ‰ تیزتر و حدسÙ‰ سریع تر دارندØŒ سپس (نتیجه) آن را به نظر بزرگسالان و پیران برسان تا پیگیرÙ‰ نمودهØŒ عاقبت آن را بسنجند و راه بهتر را انتخاب کنندØŒ زیرا تجربه آنان بیشتر است.» امیرالمومنین(ع) هم‌چنین به نادیده گرفتن برخی از خطاهای جوانان و گذشت از اشتباهاتشان توصیه می‌نمایند: «هرگاه جوان را توبیخ کردى، برخÙ‰ خطاهاÙ‰ او را نادیده بگیرØŒ تا توبیخ توØŒ او را به مقابله وادار نسازد.»   منابع: میزان الحکمهØŒ ج ۱، ص Û±Û°Û³ الحدیثØŒ ج ۲، ص Û³Û·Û· میزان الحکمهØŒ ج Û±Û´ØŒ ص Û·Û°Û¸Û¹ الحدیثØŒ ج ۱، ص Û³Û°Û± حدیث تربیتØŒ ج ۲، ص Û¶Ûµ حلیه الØ£ولیاØ¡ØŒ ج ۵، ص Û±Û±Û¹ شرح نهج البلاغه ابن ابÙ‰ الحدیدØŒ جÛ²Û°ØŒ صÛ³Û³Û·ØŒ