امروز اسب تروآ بسیار مشهور است اما کمتر کسانی لائوکوئونØŒ ویرژیل و نیز کاساندرا را می شناسندØ› چهره هایی که به تروجان ها هشدار داده بودند که اسب برجای مانده از یونانیان باعث سقوط شهر و حکومت مستقل آنها از یونان خواهد شد. ده سال محاصره یک شهرØŒ آن هم در بیش از سه هزار سال قبل که فناوری های ابتدایی امکان کمک رسانی را بسیار محدود می ساختØ› نشان از قدرت ساکنان یک شهر دارد. اما امروز بیش از آنکه مقاومت ده ساله اهالی این شهر شرقی در برابر امپراتوری وقت بر یاد بماندØŒ سه هزار سال شکست غافل گیرانه شان آوازه شرق و غرب گشته است که چگونه فریب دشمن را خوردند و با راه دادن مجسمه بزرگی که پشت دروازه بود به داخل قلعه تسخیر ناپذیرشانØŒ راه را برای نفوذ نیروهای ویژه دشمن گشودند و آنها نیمه شب در قلعه را گشوده و به شبیخونی دست زدند که از ابهت تروجان ها چیزی باقی نماند و همه چیزشان از دست رفت.

***

دکتر روحانی چهره ای است که سالها در مناسب امنیتی تجربه آموخته است و یکی از افراد موثر در هشت سال دفاع مقدس بوده است و مقاومت ملت ایران را در نزدیک به چهل سال محاصره اقتصادی از نزدیک دیده استØŒ نمی توان انتظار داشت که او ابعاد غیرآشکار مسائل امنیتی را نادیده می گیرد. وی  دوشنبه Û±Û¸ دیماه در دیدار با وزیر اقتصاد خود و همراهانش گفت: « افتخار دولت یازدهم و دوازدهم گردش آزاد اطلاعات است اما عده‌ای از فضای مجازی خوششان نمی‌آید.... نباید عده‌ای بخواهند که شبکه‌های مجازی که به خاطر شرایط خاص چند روزی مسدود شده برای همیشه مسدود باشد. با این کار بیش از صد هزار نفر شغل خود را در یک هفته اخیر از دست داده‌اند و ما باید به فکر زندگی و راحتی مردم باشیم.»

فارغ از اینکه به راستی دولت یازدهم و دوازدهم چه میزان در گردش آزاد اطلاعات و به خصوص اجرای قانون دسترسی آزاد به اطلاعات که Û¸ سال قبل به تصویب نهایی رسیده است موفق بوده استØŸ یا اینکه آیا واقعا مطالبه منتقدان همین گونه است که او روایت می کند و آیا آنها مخالف فضای مجازی هستند ØŸ  به نظر می رسد اقدام اخیر در آزادسازی مجدد بهره برداری از تلگرام را باید به دیده دقت بیشتری نگریست.

تلِگرام یک سرویس پیام‌رسان است که از عمر آن Ûµ سال نمی گذردØ› بخش عمده ای از کاربران آن از کشورهای غرب آسیا هستندØŒ به ویژه ایران که برایش عدد Û´Û² میلیون کاربر را قید کرده اند. چنین نرم افزاری قطعا هزینه های گزافی خواهد داشتØŒ برخی از مشابهان تلگرام از تبلیغات برای درآمدزایی استفاده می کنندØ› برخی مدتی رایگان ارائه شده و سپس حق اشتراک می گیرندØŒ برخی نیز طبق قراردادهایی با کشورهای میزبانØŒ بخشی از درآمد شرکت های فروش اینترنت را دریافت می کنند و البته در مفاد قراردادØŒ برخی حقوق حاکمیتی کشور میزبان را نیز لحاظ می کنند . اما تلگرام هیچکدام از این مسیرها را نرفته استØŒ به ویژه بند آخر ØŒ اساسا در اصلی ترین کشور میزبانش تعریف نشده است.

هفته گذشته زمانی که از پاول دورف سوال شده که هزینه‌های تلگرام را چگونه تامین می‌کند او در پاسخ ادعا کرده‌است که این هزینه‌ها با سخاوت مردم و کمک‌های بلا عوض(Donate) تامین می‌شود و تلگرام درحال حاضر به اندازه کافی پول دارد و اگر نیاز به پول داشته باشد اعلام می‌کند.

انتظار از یک چهره تجربه مند امنیتی این است که بپرسد «کمک های بلاعوض» تلگرام- که قاعدتا باید چشمگیر هم باشد- از سوی چه کسانی و با چه هدفی انجام می شودØŸ

***

قلعه دیجیتال(Digital Fortress) تنها اسم رمانی از دن براون (Dan Brown) نویسنده مشهور آمریکایی کتاب راز داوینچی نیستØ› نام شرکتی نیز هست که ماجرایش بسیار شبیه داستان این رمان است. شرکتی برای یک نابغه ریاضی و استاد نوشتن الگوریتم های رمزی که باید بتواند یک ابرجاسوس سری را برای تضمین امنیت آمریکا و متحدانش طراحی کند.

این شرکت همان صاحب امتیاز تلگرام است و سرمایه گذار آنØŒ چهره ای با گرایش هایی آشکار! میخائیل میری لاشویلی ÛµÛ· سالهØŒ متولد گرجستان در روستای کولاشی است. روستایی که بخش عمده آن را یهودیانی تشکیل می دادند که همینک اکثر آنها از جمله میخائیلØŒ به فلسطین کوچ کرده اند و در هرم قدرت رژیم اشغالگر قدس هستند. در روستای کولاشی در سمت راست رودخانه ریونی قلعه و کلیسای خانوادگی آنها قرار داشت که همینک به موزه روابط گرجستان با یهودیان تبدیل شده است و گویا الهام بخش قلعه امروزین وی است.

این سرمایه دار صهونیستØŒ سوابقی همچون ریاست کنگره یهودیان روسیه(RJC) و عضویت در هیئت رئیسه کنگره جهانی یهود(WJC) را در کارنامه دارد و همینک مدیر ZAKA  است که مØ£موریت ظاهری آن شناسایی قربانیان حوادث است و زیرنظر بخش امنیتی دفتر نخست وزیری اداره می شودØŒ از جمله فعالیت های این موسسه مخوف حضور در مناطق آسیب دیده از بلایای طبیعی و حتی مناطقی است که دچار حمله تروریستی شده اند که اسناد جنایات آنها در قاچاق اعضای زلزله زدگان هائیتی در سال Û²Û°Û±Û° افشا شد. چندی پیش ویدئویی منتشر شد که در آن نتانیاهو در تمجید از میخائیل میری لاشویلی می گوید: « من بارها در جلسه وزیران و مسئولین کشور بیان کرده ام آقای لاشویلی سرمایه بزرگی برای امنیت اسرائیل است و ما شکرگزار این سرمایه هستیمØŒ آقای لاشویلی از برادر به من نزدیکتر است.» او در ادامه اشاره ای نیز به تلگرام به عنوان یکی از خدمات لاشویلی دارد.

نیکلای و پاوِل دورُف دو برادر روس که مهندس رایانه هستند و با تØ£سیس شبکه اجتماعی وی‌کی در روسیه مشهور شدند و همینک پیام‌رسان تلگرام را نوشته و مدیریت می کنند. آنها درسال های اخیر با دولت روسیه به چالش رسیدند و از روسیه به عنوان یک معارض خارج شدندØŒ پس از آن بود که تلگرام را تØ£سیس کرد. نکته خنده دار اینجا است که دو سال قبلØŒ وزیر وقت ارتباطات دولت روحانیØŒ دکتر محمود واعظی در دیدار با همتای روس چنان از تلگرام یاد کرد که گویی می توان در تعامل با روسیه امنیت کار با تلگرام را تØ£مین کرد!

تلگرام در ابتدا در برلین و با اعلام سروری در لندن آغاز به کار کردØŒ سروری که کاملاÙ‹ دولتی بود و سایت های دولتی انگلیس بر آن مستقر بودند. بعدها آشکار شد دیتا سنتر اصلی شرکت قلعه دیجیتال در شهرستان کینگ واشنگتن و منطقه تاکویلا (Tukwila) در نزدیکی سیاتل واقع شده است که این دیتا سنتر یک مرکز فوق سری و امنیتی محسوب می گردد. موضوع جالب دیگری که در این میان باید در آن تامل کرد آنست که یکی از سه دیتا سنتر قدرتمند این غول بزرگ جاسوسیØŒ مرکز مدیریت شرکت TITAN و صاحب پروژه مخفی پهپاد گوگل و فیسبوک می باشد. امری که باعث تقویت این برداشت شد که مدیریتِ در سایه NSA بر شرکت قلعه دیجیتال اداره اصلی آن را بر عهده دارد. آژانس امنیت ملی آمریکا که با نماد اختصاری NSA نشان داده می شودØŒ اگرچه یک سازمان دولتی آمریکا است که وظیفه اصلی آن نظارت بر مخابرات و فعالیت‌های ماهواره‌ای و کشف رمز در آمریکا می‌باشدØ› اما بارها در رسانه های غربی وظیفه اصلی آنØŒ تØ£مین امنیت اسرائیل حتی از طریق شنود مسئولان ارشد اروپایی ذکر شده است.

شرکت قلعه دیجیتال دو دفتر رسمی در منطقه و شهر بوفالو در نیویورک (دفتر اصلی شرکت) و نیز در برلین آلمان (دفتر دوم) و یک دفتر پوششی به نام ریتز کارلتون در هرتزلیا در سرزمین های اشغالی فلسطین دارد. نام برلین از این جهت اهمیت دارد که چندی پیش روزنامه بیلد آلمان از معاهدات مابین دستگاه های امنیتی آلمان و آمریکا پرده برداشت که به جز جمع آوری اطلاعات از دشمنان کشورهای عضو ناتوØŒ فعالیت های فراوانی را نیز در تخلیه اطلاعاتی روسای بیش از Û²Ûµ کشور هم پیمان با آمریکا و حتی مردم آن کشورها توسط همین شرکت های پوششی صورت داده اندØ› بیلد خاطر نشان کرده بود خدمات NSA در اروپا و به خصوص کشور آلمان صرفاÙ‹ جهت تامین امنیت اسرائیل بوده است.

این سخنان که مورد اشاره قرار گرفتØŒ مسائل بیان نشده ای نیستØŒ در سالهای اخیر بارها رسانه ها در این خصوص هشدار داده اندØŒ راستی ماجرای تلگرام جذاب و دوست داشتنیØŒ به اسب زیبای تروآ شباهت نداردØŸ

***

دغدغه دکتر روحانی درباره حفظ زیرساخت کسب و کار مردم امری مهم و قابل تقدیر استØ› اما نگاهی به این دوره کوتاه فیلتر بودن تلگرام نشان می دهد که نرم افزارهای ایرانی که قابلیت هایی همچون پوشش شبکه بانکی کشور و بهبود فضای کسب و کار را دارندØŒ اگر مورد توجه دولت قرار گیرند و پشتیبانی کافی دریافت کنندØŒ می توانند سیل انبوهی از مخاطبان را جذب کنندØ› حتی اگر تلگرام فیلتر نباشد. شرط این امرØŒ به روز بودن این نرم افزارهاØŒ داشتن ارزش افزوده هایی همچون سرعت بهتر بر بستر اینترنت ملی و تØ£مین انتظارات مخاطبان است. به خصوص هنگامی که به یاد آوریم تلِگرام یک سرویس پیام‌رسان مبتنی بر رایانش ابری (Cloud Computing) است و این مدل به سرعت در حال توسعه است تا جایی که آینده پژوهان از تحول بزرگ در نظام ارتباطات در سال جاری و آتی خبر می دهند و این نشان می دهد همانطور که چندین پیام رسان در سالهای اخیر طلوع و افول کرده اندØŒ تلگرام نیز در نقطه پایداری نایستاده است.