نودیها:در منطقه ای مرسوم است که مردم بر سر قبر می روند و با سنگ کوچک یا انگشت بر سنگ قبر می زنند و فاتحه می خوانندØŒ آیا این بدعت است یا سنتØŸ

پاسخ اجمالی

در روایات برای زیارت کردن قبرØŒ آدابی ذکر شده است که در پاسخ تفصیلی تعدادی از آنها بیان می شود. اما علاوه بر موارد مذکور در روایاتØŒ در میان عرف نیز سنت هایی وجود دارد. یکی از این سنت ها زدن سنگ به قبر است که گاه با این دلیل همراه است که مرده صدایمان را بشنود.

در کتاب های حدیثیØŒ روایتی در تØ£یید این کار وجود ندارند. البتهØŒ در میان مردم به غیر از این سنتØŒ سنت های دیگری نیز وجود دارد که بر آنها دلیل شرعی وجود نداردØŒ اما نبود دلیل شرعی به این معنا نیست که آنها را به صورت کلی رها کنیمØ› زیرا گاهØŒ سنت هایی وجود دارد با این که منبعی شرعی ندارندØŒ اما سنت حسنه ای هستند و عقل نیز آنها را تØ£یید می کند. علاوه بر اینØŒ انجام آنها احترامی برای مرده بوده که نه تنها بد نیستØŒ بلکه باید در ترویج آن تلاش کرد و به یقین مورد پسند خداوند است.

پاسخ تفصیلی

در روایاتØŒ تØ£کید بسیاری وجود دارد که مردگان را از یاد نبریم و برای آنها از این دنیا خیراتی بفرستیم. یکی از بهترین خیرات و هدیه ای که می توان از این دنیا برای آنها فرستادØŒ خواندن قرآن است که تØ£کید بسیاری نیز بر آن شده است. امام رضا (ع) فرمودند: «هیچ بنده مؤمنی نیست که قبر مؤمنی را زیارت کند و در آن جا سوره قدر را هفت مرتبه بخواندØŒ مگر این که خداوند گناهان او و صاحب قبر را می بخشاید».۱، Û²

خیرات برای مردگان و زیارت کردن قبرشانØŒ سنت حسنه ای است که در میان مسلمانان رواج دارد. این عمل مطمئناÙ‹ برای مرده نیز تØ£ثیر به سزائی دارد و می تواند او را در حیات پس از مرگ کمک کندØ› لذا در روایات آمده است: «مردگان را زیارت کنید که همانا آنها از این عمل خوشحال می شوند».Û³ حتی در بعضی از روایات توصیه شده است که به یاد مردگان باشید که این کار ثواب دارد.Û´

در روایات برای زیارت کردن قبرØŒ آدابی ذکر شده استØ› بسیاری از این آدابØŒ به جهت احترام گذاشتن به مرده و گاه برای به وجود آوردن ارتباط بین آنها است. به گونه ای که در بعضی از روایات آمده است وقتی به قبرستان می روید یک قبر را مشخص نموده و به زیارت آن روید: «شخصی از امام موسی کاظم (ع) سؤال کرد: مؤمنی که مرده باشدØŒ آیا کسی که قبر او را زیارت می کندØŒ آگاه بدان است. امام فرمود: بله و تا زمانی که بر سر قبر او استØŒ مرده با او مØ£نوس گشته و آرامش می یابد و زمانی که بلند شده و از کنار قبر بلند می شودØŒ وحشت به درون قبر می رود».Ûµ

از دیگر عواملی که سبب به وجود آمدن ارتباط بین کسی که بالای قبر بوده و کسی که در درون قبر استØŒ می شودØŒ دست گذاشتن بر روی قبر مرده است: راوی می گوید: از امام صادق (ع) در مورد قرار دادن دست بر روی قبر میت سؤال کردم که این کار به چه معنا استØŸ امام فرمودند: پیامبر اکرم (ص) این را برای پسرشان بعد از دفن انجام دادند. سپس از امام در مورد این که چگونه دست را بر روی قبر قرار دهیم سوال کردمØŸ امام در پاسخ انگشت خود را به سمت زمین گرفتند و آن را بر روی زمین قرار داده و سپس بلند کردند».Û¶

اما علاوه بر موارد مذکور در روایاتØŒ در میان عرف نیز سنت هایی وجود دارد. یکی از این سنت ها زدن سنگ به قبر است که گاه با این دلیل همراه است که مرده صدایمان را بشنود. در کتاب های حدیثیØŒ روایتی در تØ£یید این کار وجود ندارند. البتهØŒ به غیر از این سنتØŒ برخی از سنت های دیگر نیز وجود دارند که بر آنها دلیل شرعی وجود نداردØŒ اما نبود دلیل شرعی بر سنت های عرفیØŒ به این معنا نیست که سنت ها را به صورت کلی رها کنیمØ› زیرا گاه در میان مردمØŒ سنت هایی وجود دارد با این که منبعی شرعی ندارندØŒ اما سنت حسنه ای هستند و عقل نیز آنها را تØ£یید می کند. علاوه بر اینØŒ انجام آنها احترامی برای مرده بوده که نه تنها بد نیستØŒ بلکه باید در ترویج آن تلاش کرد و به یقین مورد پسند خداوند است.

Û±. شیخ صدوقØŒ من لا یحضره الفقیهØŒ ج ۱، ص ۱۸۱، جامعه مدرسینØŒ قمØŒ Û±Û´Û±Û³ ق.

Û² اقتباس از پاسخ Û³Û·Û¹Û².

Û³. کلینى، الکافیØŒ ج ۳، ص ۲۲۹، دار الکتب الØ¥سلامیهØŒ تهرانØŒ Û±Û³Û¶Ûµ ش.

Û´. همانØŒ ج ۲، ص Û±ÛµÛ¹.

Ûµ. همانØŒ ج ۳، ص Û²Û²Û¸.

Û¶. همانØŒ ج ۳، ص Û²Û°Û°.

باشگاه خبرنگاران