نودیها:قاتلان امام حسین (ع) و یاران ایشان پس از واقعه کربلا دچار سخت‌ترین بلاها شدند و تعدادی از آنان دچار بیماری‌های سخت شدند و به هلاکت رسیدند و عده‌ای نیز توسط خون خواهان امام حسین (ع) به سختی مجازات شدند و به سزای اعمال خود رسیدند که در ادامه نقش آنان در حادثه عاشورا و نحوه سرنوشت آن ها را در این گزارش بخوانید.

 

یزید بن معاویه

از نظر تاریخØŒ خصوصاÙ‹ تاریخ تشیعØŒ مسلÙ‘م است که عامل اصلی شهادت امام حسین (ع) و یارانشØŒ یزید بن معاویه بوده است. او پس از اینکه سر بریده حضرت را نزدش آوردند با چوب به دندان‌های مبارک امام می‌زد. ماجرای هلاکت یزید به این شرح است که او روزی با سربازانش برای شکار به صحرا رفت و برای شکار آهویی به اصحابش گفت: «خودم به تنهایی برای شکار این آهو اقدام می‌کنم و کسی با من نیاید.» فرار آهو باعث شد که یزید از سربازانش دور شود و آنها هر چه به دنبال او گشتندØŒ او را پیدا نکردند. یزید بن معاویه در صحرا به صحرانشینی برخورد کرد که از چاه آب می‌کشید. مقداری آب به یزید داد ولی بر او تعظیم و سلامی نکرد که یزید خشمگین شد و گفت: «اگر بدانی که من کیستم بیشتر من را احترام می‌کنی»، آن اعرابی گفت: «ای برادر تو کیستی؟»، که یزید در پاسخ گفت: «من امیرالمومنین یزید پسر معاویه هستم.» صحرانشین هنگامی که یزید بن معاویه را شناختØŒ خشمگین شد و شمیشر را به سمت یزید فرود آورد اما بر سر اسب اصابت کرد و اسب پا به فرار گذاشت و یزید آنقدر بر زمین کشیده شد که به هلاکت رسید.  

عبیدالله بن زیاد

عبید الله زیاد عامل مهم قتل مسلم بن عقیل پیش از رسیدن امام حسین (ع) به کربلا و روانه کردن سپاهیان خود به سوی حضرت و به شهادت رساندن ایشان بود و پس از واقعه عاشوراØŒ خاندان امام (ع) را به اسارت برد. عبیید الله پس از پیروزی لشکریان مختارØŒ با سپاه خود به سوی آنان آمدØŒ و سپاه مختار عقب نشینی کرد. مختار که اساساÙ‹ در پی هلاک ابن زیاد و افراد دیگری بود که در واقعه کربلا دست داشتندØŒ ابراهیم بن مالک اشتر را با سپاه برای مقابله با ابن زیاد فرستاد. ابراهیم که می‌خواست قبل از ورود ابن زیاد به سرزمین عراقØŒ به وی برسدØŒ در نزدیکی موصل به لشکر شام رسید. در جنگ شدیدی که میان عراقیان و شامیان آغاز شدØŒ ابن زیاد شکست خورد (محرم Û¶Û·) و همراه با یارانش به قتل رسید. براساس روایتی از ابومخنفØŒ ابراهیم بن اشتر خود در جنگ تن به تنØŒ ابن زیاد را به قتل رسانده است.  

عمر بن سعد

عمر بن سعد بن ابی وقÙ‘اص معروف به عمر سعد و ابن سعد ØŒ فرمانده سپاه عبیدالله بن زیاد در واقعه کربلا بوده است. او با لشکر چهار هزار نفری به کربلا رفت و نخستین تیر را به سوی حسین (ع) و یارانش رها کرد و پس از شهادت امام حسین (ع) و یارانش دستور داد بر بدن آنان اسب بتازند. ابن سعد به حکومت ری نرسید و در سال Û¶Û¶ ق به دست مختار ثقفی کشته شد. او از شخصیت‌های منفور نزد شیعیان بوده و در زیارت عاشورا لعن شده است. ابن سعد به هنگام قیام سلیمان بن صُرÙŽد خزاعی کوفی به خونخواهی از قاتلان امام حسین (ع) در سال Û¶Ûµ هجری قمریØŒ از ترس کشته شدن به دست مردمØŒ شب ها در دارالاماره می‌خوابید و یک سال بعد هنگامی که مختار بن ابی عبید ثقفی قیام کرد و بر کوفه مسلط شد همراه با محمد بن اشعث که او نیز از شرکت کنندگان اصلی جنگ کربلا بودØŒ فرار کرد. اما بعد از شورش مردم کوفه بر ضد مختارØŒ به کوفه بازگشت و با دیگر سران مخالف مختارØŒ رهبری مردم را به دست گرفتØŒ ولی با شکست کوفیان بار دیگر از کوفه گریخت و به سوی بصره رفت تا به مصعب بن زبیر پناهنده شود. مختار یکی از فرماندهان خود را به نام ابوقلوص شبامی به تعقیب آنان فرستاد. وی ابن سعد را دستگیر کرده به نزد مختار آورد و ابن سعد و پسرش حفص بن عمر بن سعد که او نیز در مجلس حاضر بود به دستور مختار کشته شدند. مختار پس از آتش زدن بدن آنان سرهای آن دو را برای محمد بن حنفیه به مدینه فرستاد. در روایت تاریخی دیگر آمده است که ابتدا مختارØŒ ابن سعد را به شفاعت عبدالله ابن جÙŽعده بن هُبیره مخزومی امان دادØŒ زیرا خواهر مختار یا به قولی دختر مختار همسر عمر بن سعد بودØ› اما پس از اعتراض محمد بن حنفیه به مختارØŒ وی به یکی از فرماندهان سپاه خویش دستور داد تا ابن سعد را در خانه‌اش دستگیر کرده سر از تنش برگیرد.  

شمر بن ذی الجوشن

شمر یکی از منفورترین اشخاصی است که در جنگ با امام حسین (ع) شرکت داشته و از او به نفرت یاد می‌شود. در بسیاری از روایاتØŒ شمر را عامل به شهادت رساندن امام در گودال قتلگاه می‌دانند. هم چنین او پس از به شهادت رساندن امام حسین (ع) قصد حمله به امام سجاد (ع) داشته که عده ای مانع او می شوند. شمر نیز مانند بسیاری دیگر از عوامل دشمن در واقعه عاشوراØŒ به فرمان مختار به هلاکت رسید. در پی قیام مختار ثقفی در سال ۶۶، شمر در جنگ علیه او شرکت کرد اما مختار وی و دیگر امرای اموی را در جنگ جÙŽبÙ‘انه السÙŽبیع (از محله‌های کوفه) شکست داد و شمر از کوفه گریخت. مختار جمعی را به همراه غلام خود به دنبال او فرستاد اما شمر غلام مختار را کشت و به قریه‌ای به نام کلتانیه (بین شوش و روستای صÙŽیمره) رفت و نامه‌ای برای مُصعÙŽب بن زبیر فرستاد که آماده جنگ با مختار بودØŒ اما برخی از سپاهیان مختارØŒ شمر را محاصره کردند و در حالی که یارانش گریخته بودندØŒ او را کشتند و سرش را نزد مختار فرستادند و بدنش را پیش سگان انداختندØŒ مختار نیز سر شمر را برای محمد بن حنفیه فرستاد.  

محمد بن اشعث

محمد بن اشعث از عوامل دستگیری مسلم بن عقیل بود و در روز عاشورا انتساب امام حسین (ع) به پیامبر اکرم (ص) انکار کرد و به همین دلیلØŒ مورد نفرین امام (ع) قرار گرفت. در برخی روایات آمده است که او در روز عاشورا با نیش عقربی به هلاکت رسید اما منابع قوی ترØŒ خبر از هلاکت او در قیام مختار می‌دهند. محمد بن اشعث و دیگر قاتلان امام حسین (ع)ØŒ هنگامی که شنیدند مختار در جستجوی آنان استØŒ گریختند و زمانی که از شورش اهالی کوفه باخبر شدند به کوفه برگشتند و فرماندهی این شورش را بر عهده گرفتند اما بعد از اینکه شورش شکست خوردØŒ محمد بن اشعث به همراه شبث بن ربعی و دیگر قاتلان امام حسین (ع) به بصره گریختند و مصعب بن زبیر را به جنگ با مختار تحریک کردند. ابن اشعث سال Û¶Û·ق در جنگ مصعب با مختار کشته شد.  

هانی بن ثبیت حضرمی

او قاتل عبدالله بن علی بن ابی طالب و جعفر بن علی بن ابی طالب معرفی شده است و در زیارت ناحیه مقدسه به عنوان قاتل این دو فرزند امام علی(ع) لعن شده است. هانی بن ثبیت در روز عاشورا به همراه رحیل بن خیثمه جعفی و جریر بن مسعود حضرمی کمان و لباس‌های امام را ربودند. او که به دستور ابن سعد بر پیکر مطهر امام حسین (ع) تاخته بودØŒ سرانجام به دستور مختار در سال Û¶Û¶ هجری قمری کشته شد.  

حرمله بن کاهل اسدی

حرمله در روز عاشورا از تیراندازان سپاه عمر بن سعد بود. او حضرت علی اصغر را با تیر سه شعبه به شهادت رساند که به همین دلیل از او با نفرت زیادی یاد می‌شود و در زیارت عاشورا مورد لعن قرار گرفته است. او هم چنین در شهادت حضرت اباالفضل العباس (ع) نیز نقش داشت و حامل سر مبارک ایشان به کوفه بود. حرمله در قیام مختارØŒ دستگیر شد و به فرمان مختار بن ابوعبید ثقفیØŒ دست و پایش را قطع کردند و سپس او را در آتش سوزاندند. منهال بن عمرو هنگامی که از سفر حج به کوفه برگشت و صحنه مرگ حرمله را از نزدیک مشاهده کردØŒ ماجرای ملاقاتش با امام سجاد (ع) و نفرین آن حضرت در حق حرمله را برای مختار تعریف کرد. مختارØŒ از این که دعای امام سجاد (ع) به دست او تحقق یافته استØŒ سجده شکر به جای آورد.  

ابحر بن کعب

ابحر در واقعه عاشورا از سپاهیان عمر بن سعد بود. روز عاشورا هنگامی که لشکر دشمنØŒ امام حسین (ع) را محاصره کردØŒ عبدالله بن حسن از خیمه بیرون آمد و خود را به عمویش رساند. ابحر بن کعب با شمشیر به امام حسین (ع) حمله کردØŒ عبدالله دستش را سپر آن حضرت کرد و بحر شمشیرش را فرود آورد و دست عبدالله را قطع کرد. در برخی روایاتØŒ غارت لباس امام حسین(ع) نیز به او نسبت داده شده است. امام حسین (ع) روز عاشورا جامه خود را پاره کرد تا کسی پس از شهادتش آن را از تنش بیرون نیاورد اما بحر بن کعب این لباس را غارت کرد. در برخی منابع آمده است که پس از واقعه عاشوراØŒ دو دست بحر بن کعبØŒ مبتلا به مرض شد. دستان او در زمستان آب (خونابه) می‌داد و در تابستان مانند چوب خشک می‌شد و پاهای او فلج شد.  

عبدالله بن ابی حصین

عبدالله بن ابی حصینØŒ در واقعه کربلا از لشکریان عمر بن سعد و در گروه عمرو بن حجاج بود که آب را بر روی امام حسین (ع) و یارانش بستند. روز هفتم محرمØŒ عبیدالله بن زیاد در نامه‌ای از عمر بن سعد خواست که میان آب و امام حسین (ع) جدایی اندازد. هنگامی که این نامه به دست عمر بن سعد رسیدØŒ به عمرو بن حجاج دستور داد تا با سربازان خودØŒ مانع دسترسی امام حسین (ع) و یارانش به شریعه فرات شوند. به نقل منابعØŒ عبدالله بن ابی حصین ازدی بجلی به امام حسین (ع) گفت: «به خدا سوگند که جرعه ای از این آب نخواهی نوشید» که امام حسین (ع) در جواب این اقدام او را اینگونه نفرین کردند: «خداوندا! او را تشنه بمیران و هرگز نیامرز». به گزارش حمید بن مسلم ازدیØŒ عبدالله بن ابی حصین پس از واقعه کربلا بیمار شد و هرچه آب می‌نوشید تشنگی‌اش برطرف نمی‌شد تا اینکه از دنیا رفت.  

بجدل بن سلیم کلبی

بجدل از سپاهیان عمر بن سعد در واقعه عاشورا است که پس از شهادت امام حسین(ع)ØŒ به انگشتر امام (ع) طمع می کند و برای سرقت آنØŒ انگشت مبارک حضرت را قطع کرد. بجدل بن سلیم در قیام مختار دستگیر شدØŒ و به دستور مختار ابتدا انگشتان و سپس دو پای او را قطع کردند و آنقدر در خون خود غلتید تا اینکه جان داد.  

اسحاق بن حیوه حضرمی

او در روز عاشورا از لشکریان عمر بن سعد بود که به دستور عمر بن سعد داوطلبانه به همراه تعدادی با اسب بر بدن مبارک امام حسین (ع) تاخت. هم چنین در برخی منابعØŒ سرقت لباس های امام را به او نسبت داده اند. او پس از واقعه عاشورا به بیماری پیسی مبتلاØŒ و چهره‌اش دگرگون شد و موهایش ریخت. مختار ثقفیØŒ دست و پای ده نفری که بر بدن امام حسین (ع) اسب تاخته بودند را با میخ آهنین بست و بر پشتشان اسب تاخت تا آنکه کشته شدند.  

سنان بن انس نخعی

سنان بن انس یکی از عوامل مهم در شهادت امام حسین (ع) بوده. او در آخرین لحظات حیات امام حسین (ع)ØŒ هنگامی که حضرت در گودال قتلگاه افتاده بودند و کسی از سپاه عمر سعد جرØ£ت تمام کردن کار را نداشتØ› سنان بن انس تØ£ثیر مهمی در تحریک دیگران برای به شهادت رساندن امام حسین (ع) داشت. در هنگام آشفتگی اوضاع کوفه پس از مرگ یزیدØŒ سنان که به عنوان یکی از قاتلان اصلی حسین(ع) شناخته می‌شدØ› زندگی پنهانی در پیش گرفت و در برخی از نقل‌هاØŒ پس از قیام مختار ثقفیØŒ از کوفه خارج شد و به بصره و اطراف آن گریخت و در برخی منابع آمده که سنان به دست یاران مختار ثقفی کشته شد.   منابع: Û±- لهوفØŒ سید بن طاووس Û²- تاریخ طبری Û³- مقتل الحسینØŒ خوارزمی Û´- کشف الغمهØŒ اربلی Ûµ- بحار الانوارØŒ مجلسی Û¶- انساب الاشرافØŒ بلاذری Û·- البدایه و النهایهØŒ ابن کثیر Û¸- المناقبØŒ ابن شهر آشوب باشگاه خبرنگاران