ØŒ گیاه نسترن درختچه‌ کوچکی است با ارتفاع حداکثر Û³ متر و برگ‌هایی شامل پنج تا هفت برگچه دندانه‌‌‌دار که به شکل بیضی نوک‌تیز بوده و گل‌ها به رنگ‌های گلی (قرمز کم‌رنگ)ØŒ سفید مایل به گلی و یا سفید هستند. این گل زیبا وخوش‌عطر سرشار از خواص دارویی است که علاوه بر آن رب مخصوص خوراکی نیز از آن تهیه می‌شود که می‌تواند جایگزین رب انار جهت استفاده در غذاها باشدØ› در ذیل به معرفی این گل و خواص آن می‌پردازیم. گل نسترن یا dog rose با نام علمی rosa canina که در کتابهای قدیمی به نام نسرینØŒ نسترن و نستر نیز نامیده شدهØŒ درختچه کوچکی است که در حاشیه جنگلهاØŒ چاهها و گودالهای آب می‌رویدØ› نهنج گل پس از رشد به جسم کوزه‌مانند و قرمزرنگی تبدیل می‌شود و قسمت داخلی آن الیاف ظریف و باریکی دارد که میوه‌های فندقه‌ای درون کوزه‌ را در بر می‌گیردØŒ گل نسترن در اکثر نقاط ایران به طور خودرو می‌روید و قسمت مورد استفاده این گلØŒ کوزه‌های مذکور است که به هیپس‌ مشهورند. استفاده از میوه گل نسترن (R. canina hips) در قرون وسطی رواج داشت و زمانی در میان عامه مردم برای بیماریهای قفسه سینه مصرف می‌شدØ› میوه این گل که به آن میوه گل سرخ یا رز نیز گفته می‌شودØŒ منبع طبیعی ویتامین C است که موجب کاربرد گسترده آن در مکمل‌های ویتامین طبیعیØŒ چای و محصولات متنوع دیگر از جمله سوپ و مارمالاد شده استØ› اگرچه این محصولاتØŒ به لحاظ تاریخیØŒ مکمل غذایی به شمار می‌آمدند اما به عنوان داروی ملین و ادرارآور نیز مصرف شده‌اند. پیش‌ترØŒ میوه رز به عنوان نوشیدنی مغذی برای کودکان همچنین به منظور طعم‌دهنده در چای و مربا استفاده می‌شد. ترکیبات میوه گل نسترن میوه تازه گل نسترن(میوه گل سرخ) حاوی Ûµ/Û° تا Û·/Û± درصد ویتامین C است که ترکیبی از آسکوربیک اسید و هیدرو اسکوربیک اسید استØ› میزان ویتامین C میوه خشک موجود در بازارØŒ ممکن است مختلف باشدØŒ در آزمایشی که با روش رنگ‌‌سنجی و تین لایه کروماتوگرافی انجام گرفتØŒ مشخص شد کاهش ویتامین C بستگی به مقدار خرد کردن و ذرات این میوه دارد به عنوان مثال در صورتی که میوه فقط نصف شودØŒ میزان ویتامین C موجود در آن پس از یک سال و نیم نصف می‌شودØŒ در حالی که اگر خرد شودØŒ پس از شش ماه صددرصد ویتامین C آن از بین می‌رود. در بعضی منابع از میوه گل سرخ به عنوان غنی‌ترین منبع ویتامین C یاد شده استØ› مرکبات ÛµÛ° میلی‌گرمØŒ کلم بروکلی خام و کیوی حدود Û±Û°Û° میلی‌گرمØŒ بعضی سبزیجات مناطق گرمسیری Û²Û°Û° تا Û³Û°Û° میلی‌گرمØŒ میوه گل‌سرخ Û±Û²ÛµÛ° میلی‌گرمØŒ آسرولا Û±Û°Û°Û° تا Û²Û³Û³Û° میلی‌گرم و مارجون Û³Û±ÛµÛ° میلی‌گرم در هر صد گرم ویتامین C دارندØ› میوه این گل Û²Û° برابر لیمو ویتامین C دارد. میوه گل‌ نسترن یا همان میوه گل سرخ همچنین حاوی ویتامین‌های A1ØŒ B1ØŒ B2ØŒ B3 و K استØ› از دیگر ترکیبات این میوهØŒ پکتین (Û±Û± درصد)ØŒ تاتن‌ها (Û² تا Û³ درصد)ØŒ اسید سیتریک و اسید مالیکØŒ فلاونوئیدهاØŒ رنگدانه‌های زرد و قرمز مخصوصاÙ‹ کاروتنوئیدهاØŒ وانیلینØŒ اسانس و قندها را می‌توان نام برد. داروشناختی و اثرات مهم میوه گل نسترن ویتامین C یک مکمل غذایی است و به عنوان ضد اسکوربوتیک مصرف می‌شودØ› برای جبران کمبود این ویتامین می‌توان از میوه این گل‌ استفاده کردØ› متØ£سفانه چون ممکن است مقدار زیادی از ویتامین C هنگام خشک کردن یا تهیه محصول از میوه گل نسترن از بین برودØŒ مقداری ویتامین C مصنوعی به این محصولات اضافه می‌شود که روی بسته‌بندی آنها ذکر نمی‌شودØ› در صورتی که میوه این گیاه به صورت تازه مصرف شودØŒ دارای مقدار زیادی ویتامین است که مستقیماÙ‹ جذب بدن می‌شودØŒ میوه این گلØŒ ادرارآور و مسهل است و از آن برای کاهش تشنگیØŒ کاهش التهاب معده و نیز به عنوان طعم‌دهنده و همچنینØŒ تهیه مربا استفاده می‌شود. مسهل بودن این گیاه به خاطر اسید مالیکØŒ اسید سیتریکØŒ گلوکوزیدهای پورگاتیوØŒ مانند مولتی‌فلورین A و B و پکتین موجود در آن است. سمیت و عوارض جانبی میوه گل نسترن مصرف خوراکی میوه این گلØŒ هیچ‌گونه مسمومیتی ایجاد نمی‌کند و Û±Û°Û° گرم از آن حاوی بیش از Û±Û²Û°Û° میلی‌گرم ویتامین C استØ› مصرف مقادیر کم آن هیچ‌ عارضه‌ای در بر ندارد و در مورد مصرف مقدار زیاد و طولانی‌ آن هم گزارشی ارائه نشده استØ› در کتب اروپاییØŒ مانند کمیسیون EØŒ عوارض مصرف مقدار زیاد این میوه ناشناخته گزارش شده است. البته کارگرانی که به طور مداوم در معرض میوه‌های گل‌ نسترن هستندØŒ ممکن است دچار حساسیت و مشکلات تنفسی شوندØ› بعضی از این عوارض در واقعØŒ حساسیت نیستند بلکه پرزهای ریز میوه گل‌ هستند که مانند پشم ‌شیشه بر روی پوست تحریکات مکانیکی پوستی ایجاد می‌کنند. طریقه و میزان مصرف میوه گل نسترن Û± تا Û³ قاشق میوه خرد شده را در آب جوش ریخته و Û±Ûµ تا Û²Û° دقیقه بگذارید به همان حال بماندØ› سپس آن را صاف و مصرف ‌کنیدØ› این مقدار را می‌توان روزی سه بار تکرار کرد و میزان مصرف می‌تواند بر حسب وزن تا روزی Û±Û² گرم باشد. مهم‌ترین خواص میوه گل نسترن ضد دردØŒ ضد اسهالØŒ ضد اکسیدانØŒ ملینØŒ ادرارآورØŒ کاهش‌دهنده قند خونØŒ مسهلØŒ مهارکننده لیپواکسیژناز ØŒ مقوی اعصاب و ضد کرم و طبع آن گرم و خشک است. سرشار از ویتامین ث است و میوه خشک آن را بیش از یک سال نمی‌توان نگه‌داری کرد. در دوران نقاهت از دمکرده میوه این گیاه استفاده شودØ› برای جوشانده میوه این گیاه را نباید زیاد جوشاند. برای ناراحتی‌های لثه و درد دندان از جوشانده این گیاه مزمزه شودØ› برای رفع حالت سستی در بدن از جوشانده میوه این گیاه بنوشند. برای درمان التهاب کلیه از جوشانده میوه این گیاه استفاده می‌شود و برای درمان یبوست از مربای گل نسترن استفاده شود. برای درمان ورم مثانه از دمکرده میوه این گیاه استفاده می‌شودØ› میوه این گیاه سرشار از کلسیم است. دمکرده میوه این گیاه تصفیه‌کننده خون استØ› جهت برطرف کردن غم و اندوه Û±Û° گرم میوه این گیاه را در Û³Û°Û° سی‌سی آب سرد به مدت Û³ ساعت خیسانده سپس حرارت داده تا به جوش آید Û±Ûµ دقیقه دم‌کرده روزی Û³ فنجان بنوشند. برای درمان اسهال و اسهال خونی Û²Û° گرم میوه این گیاه را در ÛµÛ°Û° سی‌سی آب‌سرد به مدت Û³ ساعت خیسانده سپس حرارت داده تا به جوش آید Û±Ûµ دقیقه دم‌کرده روزی Û³ فنجان بنوشند. برای درمان تپش قلب Û±Û° گرم میوه نسترن را به مدت Û³ ساعت در Û³Û°Û° سی‌سی آب‌سرد خیسانده سپس با حرارت ملایم جوش آورده Ûµ دقیقه جوشانده Û±Ûµ دقیقه دم‌کرده روزی Û³ فنجان بنوشند. برای درمان حبس‌البول Û±Û° گرم میوه نسترن را در Û³Û°Û° سی‌سی آب‌جوش Û±Ûµ دقیقه دم‌کرده قبل از هر غذا یک فنجان بنوشند. برای درمان نرمی استخوان و کمبود ویتامین ث یک کیلو میوه نسترن را با Û³Û°Û° گرم نبات کوبیده سپس با Û² لیتر آب مخلوط نموده به مدت Û±Ûµ روز در یک محل گرم گذاشته سپس صاف نموده قبل از غذا یک فنجان بنوشند. برای درمان ورم چرکی کلیه از جوشانده و دمکرده میوه نسترن استفاده شود و برای درمان سرماخوردگی و آنفلوانزا از دمکرده میوه نسترن استفاده شود. برای دفع سنگ کلیه Û±Ûµ گرم میوه نسترن را ابتدا خرد کرده در Û³Û°Û° سی‌سی آب سرد جوشانده Û±Ûµ دقیقه دم‌کرده قبل از غذا یک لیوان بنوشند. برای درمان سنگ کیسه صفرا از جوشانده یا دمکرده میوه نسترن میل شود. جوشانده میوه نسترن دفع‌کننده کرم معده استØ› ضماد گل نسترن التیام‌دهنده زخم است. بوی بد بدن را دفع می‌کندØ› آنهائی که عرق زیادمی‌کنند و بوی بد می‌گیرند باید تن خود را بعد از حمام کردن با دم‌کرده گل و برگ نسترن آبکشی کنند. خونریزی از سینه را بند می‌آوردØ› بی خوابی را برطرف می‌کندØ› انقباض ماهیچه‌های معده را برطرف می‌کند و معده را تقویت می‌کند. سرعت جریان خون را در پوست زیاد کرده و باعث لطافت پوست می‌شودØ› برای ترمیم شکستگی استخوان و رفع ورم مقعدØŒ ضمادی از برگ این گیاه درست کرده و روی قسمت شکستگی یا تورم قرار دهید. چون گل نسترن شیرین استØŒ حشرات را به خود جذب می‌کند مخصوصاÙ‹ حشره مخصوصی به نام سای نیپس Cynipsکه در نیش زدنØŒ برجستگی‌های کوچکی پوشیده از تار و به رنگ سبز مایل به قرمز درآن به وجود می‌آوردکه به نام «به دگار» Bedegar معروف است که خواص طبی مهمی دارد مخصوصاÙ‹ برای بیماران مسلولØŒ تقویت‌کننده بوده و مانع عرق کردن می‌شود همچنین مقدار آلبومین در ادرار را کم می‌کندØ› به‌دگار اثر آرام‌کننده اعصاب نیز دارد. برای تهیه عرق نسترنØŒ یک چهارم لیوان از عرق نسترن را با  یک لیوان آب مخلوط کردهØŒ سپس آن را شیرین کنیدØ› از این شربت می‌توانید چند لیوان در روز بنوشید. تسنیم