✍️ نویسنده: 9
نودیها:در آئین اسلامØŒ کاهلیØŒ تنبلی و تن‌پروریØŒ مورد نکوهش است. پیامبر آب و آئینهØŒ حضرت رسول(صلی الله علیه و آله وسلم) در حدیثیØŒ چُنین فرمایش کرده‌اند: «إنÙ‘ÙŽ اللهÙŽ یُبغِضُ الشÙ‘ابÙ‘ÙŽ الفارِغَ»؛ جوان بیکار همواره مورد خشم و غضب خداوند است.Û± آنچه فراروی شماست گزیده‌ای است از بیانات حکیم متØ£له و مفسر عالیقدر قرآنØŒ حضرت آیت الله جوادی آملی که در خلال درس تفسیر سور مبارکه نجمØŒ آیات Û±Û· تا ۲۵،  ایراد کرده‌اند.

***

«... یک بیان نورانی از حضرت امیر است که «إِیÙ‘ÙŽاکÙŽ وÙŽ الِاتِّکÙŽالÙŽ عÙŽلÙŽی الÙ’مُنÙŽی فَإِنÙ‘ÙŽهÙŽا بÙŽضÙŽائِعُ النÙ‘ÙŽوÙ’کÙŽی»‏۲ منتها رجا نیستØŒ سرمایه‌ آنها اُمنیه است. رجا و امید یک چیز خوبی استØŒ برای اینکه زمینه کار را  انسان فراهم کرده است. کسی که کشاورزی کرده مزرعه را آبیاری کرده; منتها امید باران داردØŒ این می‌شود رجا; اما کسی که کِشتی نکردهØŒ منتظر باشد که درو کندØŒ این می‌شود اُمنیه; فرمود:ï´¿لÙŽیÙ’سÙŽ بِأَمانِیِّکُمْ﴾، رجا یک چیز خوبی استØŒ چون مقدمات را فراهم کرده; اما وقتی با دست خالی چیزی را بخواهدØŒ می‌شود آرزوی بی‎خود: ï´¿لÙŽیÙ’سÙŽ بِأَمانِیِّکُمÙ’ وÙŽ لا Ø£ÙŽمانِیِّ﴾ دیگران. اینجا هم فرمود:ï´¿Ø£ÙŽمÙ’ لِلْإِنÙ’سانِ ما تÙŽمÙŽنÙ‘ÙŽی﴾، در حالی که ï´¿فÙŽلِلÙ‘ÙŽهِ الÙ’آخِرÙŽهُ وÙŽ الْأُولیÙ°ï´¾; دنیا و آخرت به دست خداست; او آفریدهØŒ او اداره می‌کندØŒ او تØ£مین کرده روزی را. فرمود تمام این مار و عقرب عائله من هستند; منتها حرکتی و تلاش و کوششی باید باشدØŒ مُفت‌خوری در عالم ممنوع استØŒ فرمود این‎طور نیست. شما می‌بینید در مسئله استجابت دعاØŒ دعای چند گروه مستجاب نیستØŒ یکی دعای آدم مُفت‌خور استØŒ کسی که هیچ کاری نکند بگوید: «اللÙ‘هم ارزقنا». این را در روایات ادعیه ملاحظه فرمودید که دعای آدمی که اهل کار نیست مستجاب نیست. Û³فرمود: شما هم دستی تکان بدهید; در جریان حضرت مریم(سلام الله علیها) می‎بینید همه کارها را ذات اقدس از راه غیب انجام می‌دهد و او را از راه غیب مادر می‌کندØŒ او از راه غیب, بار او را به زمین می‌نهدØŒ ﴿إِلی‏ جِذÙ’عِ النÙ‘ÙŽخÙ’لÙŽهِ﴾،۴ این نخل خشک را سرسبز می‌کندØŒ پُر خرما می‌کندØŒ خوشه‌ها و شاخه‌های اینها را خرمادار می‌کندØŒ بعد به مریم می‌گوید تو هم دستی تکان بده که این خرماها بریزد: ï´¿وÙŽ هُزِّی إِلÙŽیÙ’کِ بِجِذÙ’عِ النÙ‘ÙŽخÙ’لÙŽهِ﴾;Ûµ می‌تواند ذات اقدس الهی این خوشه را یک مقدار خم بکند; اما این عالم بنا بر این نیست که همه از راه غیب حلÙ‘ بشودØŒ فرمود: ï´¿وÙŽ هُزِّی إِلÙŽیÙ’کِ بِجِذÙ’عِ النÙ‘ÙŽخÙ’لÙŽهِ تُساقِطÙ’ عÙŽلÙŽیÙ’کِ رُطÙŽباÙ‹ جÙŽنِیًّاï´¾; این دستوری است به مریم داده شده استØ› یعنی تمام کارها شدهØŒ یک مقدار خوشه خم بشود که حضرت بچیندØŒ این دیگر محذوری نداردØŒ فرمود این‎طور نیست عالم که آدم همین‎طور بنشیندØŒ بگوید «اللÙ‘هم ارزقنا». خدمتی باید به جامعه بشری بکند تا ذات اقدس الهی او را تØ£مین بکند, فرمود: ï´¿لÙŽیÙ’سÙŽ بِأَمانِیِّکُمÙ’ï´¾; با اُمنیه حلÙ‘ نمی‌شود; اما آن‎جا که با قرینه همراه استØŒ آن تمنÙ‘ی به معنی رجا است و رجا چیز خوبی استØŒ فرمود: انسان بین خوف و رجا باید به سر ببرد. Û¶گاهی اُمنیه محفوف به قرینه است, به معنی رجا هست; حتی به ما گفتند: «کُنÙ’ لِمÙŽا لÙŽا تÙŽرÙ’جُو Ø£ÙŽرÙ’جÙŽی مِنÙ’کÙŽ لِمÙŽا تÙŽرÙ’جُو»;Û·
در جریان حضرت مریم(سلام الله علیها) می‎بینید همه کارها را ذات اقدس از راه غیب انجام می‌دهد و او را از راه غیب مادر می‌کندØŒ او از راه غیب, بار او را به زمین می‌نهدØŒ ﴿إِلی‏ جِذÙ’عِ النÙ‘ÙŽخÙ’لÙŽهِ﴾، این نخل خشک را سرسبز می‌کندØŒ پُر خرما می‌کندØŒ خوشه‌ها و شاخه‌های اینها را خرمادار می‌کندØŒ بعد به مریم می‌گوید تو هم دستی تکان بده که این خرماها بریزد: ï´¿وÙŽ هُزِّی إِلÙŽیÙ’کِ بِجِذÙ’عِ النÙ‘ÙŽخÙ’لÙŽهِ﴾
این از بیانات نورانی ائمه(علیهم السلام) است. فرمود شما باید با امید زندگی  کنید. یک وقت است  کشاورزی مقداری خاص امیدوار است; ولی هیچ انتظاری که باران فراوانی بیاید, این یک خوشه چند برابر میوه بدهد ثمر بدهد, این انتظار را نداشت; گاهی ممکن است انسان آنچه را انتظار ندارد نصیب او بشودØŒ این حدیث شریف که «کُنÙ’ لِمÙŽا لÙŽا تÙŽرÙ’جُو Ø£ÙŽرÙ’جÙŽی مِنÙ’کÙŽ لِمÙŽا تÙŽرÙ’جُو» به سه قسمت قرآنی برهان اقامه کرد و استدلال کردØŒ فرمود که شما ببینید ملکه سبØ£ به امید این رفت که گفتگوی سیاسی بکند; ولی توحید نصیب او شدØŒ ï´¿Ø£ÙŽسÙ’لÙŽمÙ’تُ مÙŽعÙŽ سُلÙŽیÙ’مانÙŽ لِلÙ‘ÙŽهِ رÙŽبِّ الÙ’عالÙŽمینÙŽï´¾. وجود مبارک موسای کلیم به امید «قÙŽبÙŽس» آمده استØŒ به امید اینکه ناری ببرد و بچه‌های خود را گرم بکندØŒ نور نصیب او شده است; او به امید نور که نرفته است. «موسی اینجا به امید قبسی می‌آید».Û¸ فرمود: ï´¿لÙŽعÙŽلÙ‘ÙŽکُمÙ’ تÙŽصÙ’طÙŽلُونÙŽï´¾;Û¹ «اصطلان» یعنی گرم شدن. فرمود من می‌روم, آن‎جا قدری آتش می‌آورم تا شما گرم بشوید. این به امید نار رفتØŒ ولی نور نصیب او شده است. سحره فرعون به امید جایزه رفتند با موسای کلیم مبارزه کنند; اما توحید نصیب آنها شده است. این سه نمونه را ائمه(علیهم السلام) در روایات ذکر کردندØŒ فرمودند: «کُنÙ’ لِمÙŽا لÙŽا تÙŽرÙ’جُو Ø£ÙŽرÙ’جÙŽی مِنÙ’کÙŽ لِمÙŽا تÙŽرÙ’جُو»; اما در حوزه رجا استØŒ در حوزه امید است. امید یعنی انسانی که کار خود را انجام دادهØŒ آنچه در دست او بود کوتاهی نکردهØŒ بقیه دیگر مقدور او نیست, قضا و قدر عالم, حوادث در اختیار ما که نیست, ما همان مقداری که موظÙ‘ف هستیم باید انجام بدهیم. این را می‌گویند رجا. اگر این مقدار را کسی انجام ندهدØŒ می‌شود «اُمنیه» که فرمود: ï´¿لÙŽیÙ’سÙŽ بِأَمانِیِّکُمÙ’ï´¾. فرمود: ï´¿Ø£ÙŽمÙ’ لِلْإِنÙ’سانِ ما تÙŽمÙŽنÙ‘ÙŽی Ù­ فÙŽلِلÙ‘ÙŽهِ الÙ’آخِرÙŽهُ وÙŽ الْأُولیï´¾. بعد می‌فرماید که کاری از فرشته‌ها ساخته نیستØŒ آنها نمی‌توانند شفاعت بکنند, مگر اینکه ذات اقدس الهی اجازه بدهد و هرگز ذات اقدس الهی به اینها اجازه معبودشدن نمی‌دهد.«و الحمد لله رب العالمین»۱۰

پی‌نوشت‌ها:

Û±. المÙŽحجÙ‘ه‌البÙŽیضاء، فیض کاشانیØŒ ج Û·ØŒ ص ۱۳۱، و نیز: جامع السعاداتØŒ نراقیØŒج۱،صÛ±ÛµÛ± Û². نهج البلاغه(للصبحی صالح), نامهÛ³Û±. Û³. الکافی(ط Ù€ الØ¥سلامیه)ØŒ ج‏۵، صÛ¸Û´; «أَ مÙŽا عÙŽلِمÙŽ Ø£ÙŽنÙ‘ÙŽ تÙŽارِکÙŽ الطÙ‘ÙŽلÙŽبِ لÙŽا یُسÙ’تÙŽجÙŽابُ لÙŽه‏». Û´. سوره مریمØŒ آیهÛ²Û³. Ûµ. سوره مریمØŒ آیهÛ²Ûµ. Û¶. الکافی(ط Ù€ الØ¥سلامیه)ØŒ ج۲، صÛ·Û±; «لÙŽا یÙŽکُونُ الÙ’مُؤْمِنُ مُؤْمِناÙ‹ حÙŽتÙ‘ÙŽی یÙŽکُونÙŽ خÙŽائِفاÙ‹ رÙŽاجِیاÙ‹ وÙŽ لÙŽا یÙŽکُونُ خÙŽائِفاÙ‹ رÙŽاجِیا». Ù§. الکافی(ط Ù€ الØ¥سلامیه)ØŒ ج‏۵، صÛ¸Û³. Ù¨. اشعار منتسب به حافظ, شمارهÛ±Û±. Ù©. سوره نملØŒ آیهÛ·. Û±Û°. درس تفسیر معظم لهØŒ سوره مبارکه نجمØŒ جلسه نهمØŒ تاریخ: Û±Û³Û¹Ûµ/Û±Û²/Û²Û± تبیان