نودیها:«-فیلم جدید چی داریØŸ -زیرنویس خوب دارهØŸ -آره!»، «-قسمت جدید سریال اومدهØŸ -زیرنویس هماهنگ هم دارهØŒ چه سریع ترجمه کردن!» اگر اهل فیلم و سریال خارجی باشیدØŒ حتما این جمله‌ها را شنیده‌اید. بزرگترین معضلی که اهل فیلم‌ها با آن روبرو هستندØŒ زیرنویس خوب و دقیق و البته هماهنگ شده است و با اینکه با استفاده از نرم‌افزارها به راحتی می‌توان زمان‌بندی زیرنویس‌های مختلف را هماهنگ کردØŒ اما وقتی زیرنویس دُرُست باشدØŒ لذت دیگری دارد. با وجود مهم بودن ارزش زیرنویس و ترجمه شاید کمتر به نویسنده آن‌ها فکر کنیم یا با فکری گذرا از آن‌ها عبور کنیم و بعد از اینکه فیلم شروع می شودØŒ دیگر نامی که در ابتدای فایل دیده‌ایم برای‌مان اهمیت چندانی نداشته باشد. البته ممکن است اگر این زیرنویس خوب نباشدØŒ صدای‌مان در بیاید که این چه وضع زیرنویس است! مترجم‌هایی که زیرنویس‌ فیلم‌ها را حاضر می‌کنندØŒ بدون شک از نادیده‌ترین افراد در صنعت و بازار پرسود دانلود فیلم و سریال هستند. آن‌ها ساعت‌های طولانی برای ترجمه وقت می‌گذارند و با سرعت و دقت سعی می‌کنند اولین فایل را برسانند و در عین حال دقیق و صحیح هم باشدØŒ اما در نهایت به جز آمار دانلود و چند کامنت که پای فایل‌های زیرنویس‌شان در سایت‌ها گذاشته می‌شودØŒ چیز دیگری بدست نمی‌آورند. ایده اینکه سراغشان برویم از همین‌جا شروع شد که آن‌ها را افرادی با اطلاعات و سواد بالا دانستیم که کارشان دیده نمی‌شود و البته سودی هم از این کار نمی‌برند. اما پیدا کردن‌شان کار سختی بود! با اینکه بسیاری‌شان آدرس ایمیل را ضمیمه زیرنویس می‌کنندØŒ اما به نظر می‌رسد این روزها چک کردن ایمیل مانند قدیم چندان رونق نداشته باشد و ایمیل‌های زیاد ما به این اسم‌ها بعد از بیشتر از سه هفته جواب دادØ› با یک نفرشان که ارتباط گرفتیمØŒ بقیه را هم پیدا کردیم. حرف مشترک همه‌شان این بود که از روی علاقه این کار را انجام می‌دهند و درآمد چندانی ندارند که بخواهند روی ترجمه زیرنویس به عنوان شغل حساب باز کنند. بعضی‌های‌شان قدیم‌تر هستند که اول سراغ آن‌ها رفتیم. عماد/ Û²Û³ سالهØŒ لیسانس مدیریت بیمهØŒ تهران/  خوشحالیم که فیلم‌ها را با زیرنویس ما می‌بینید عماد ترجمه را از Û±Û´ سالگی شروع کردهØŒ با اعتماد به نفس حرف می‌زند و اطلاعات زیادی هم از این کار دارد. این‌طور تعریف می‌کند «از Û¸-Û· سالگی کلاس زبان را به شکل مستمر می‌رفتم و وقتی Û±Û´ ساله شدم باید آزمون تافل شرکت می‌کردم که چون محدودیت زمانی داشتØŒ تصمیم گرفتم ادامه ندهمØ› اما برای اینکه زبان یادم نرودØŒ تصمیم گرفتم زیرنویس فیلم‌ها را ترجمه کنم و بعد آن‌ها را در سایت‌های زیر نویس آپلود می‌کردمØŒ در این زمان اتفاق جالب این بود که زیرنویسی که گذاشته بودمØŒ مورد توجه قرار گرفت و بارها دانلود شده بود. در آن زمان چون مدرسه‌ای بودم و اوقات فراغت زیادی هم داشتمØŒ فرصت اینکه روی ترجمه فیلم‌ها کار کنم را داشتم و همه را روی سایت‌های زیرنویس قرار می‌دادم. کمی بیشتر از یک سال بعد با چند نفر از دوستانم سایتی را اه‌اندازی کردیم که در آن فیلم و زیرنویس‌ها را برای دانلود قرار می‌دادیم و تقریبا جز اولین‌ها بودیم و سایتمان جزو پرمخاطبین‌ها قرار گرفته بود و با Û¸Û°-Û·Û° هزار نفر مخاطب در روز حجم بالایی از سایت ما دانلود می‌کردند. اما بعد از مدتی ماجرای فیلترها اتفاق افتاد که ما هم به دنبال قانونی کردن سایت بودیمØŒ چندباری رفع فیلتر شدیم اما ماجراها به قدری زیاد شده بود که خسته شدیم و سایت را به چند نفر از بچه‌هایی که بعد از ما آمده‌بودندØŒ سپردیم.» بعد از این ماجرا عماد چندسالی از دنیای ترجمه دور می‌شود که در همان زمان سایت‌های مختلفی برای دانلود راه می‌افتند و به گفته عماد حتی درآمدهای میلیونی داشتند. «امروزه سایت‌های زیادی هستند که فیلم و سریال‌ها را با زیرنویس‌هایی ارائه می‌دهند و کسب درآمد هم می‌کنند. مهم‌ترین ابزار تبلیغاتی این سایت‌های دانلود همین زیرنویس‌ها هستند که علاوه بر اینکه Û¶Û°-ÛµÛ° هزار نفر آن را دانلود می‌کنندØŒ از راه‌های مختلف مانند رایت روی دی‌وی‌دی‌ها حتی در شهرستان‌ها هم دیده می‌شوند. با این‌حال دستمزدی که به بچه‌های مترجم می‌دهند اصلا در شان کاری نیست که انجام می‌دهندØŒ چون این سایت‌ها به واسطه فروش اکانت‌های‌شان درآمد زیادی دارند.» آن‌ها سعی می‌کنند دوباره سایت خودشان را راه‌اندازی کنندØŒ اما بازار به قدری اشباع شده که نمی‌توانند و بچه‌هایی که با آن‌ها کار می‌کردند به تیم‌های دیگر ترجمه می‌پیوندندØŒ خودش این‌طور تعریف می‌کند «با اینکه هنوز تیم‌های ترجمه‌ای کار می‌کنندØŒ اما با توجه به بازار دوبله و جمع شدن سایت‌های غیرمجازØŒ کم‌کم این حوزه کمرنگ می‌شود و شاید منطقی‌ترین کاری که مترجم‌ها می‌توانند انجام دهندØŒ کار در استودیوهای دوبله باشد.» عماد می‌گوید ترجمه زیرنویس کاری است که هیچ درآمدی ندارد و عشق و علاقه آن‌ها را در کار نگه می دارد. «وقتی آمار دانلودها بالا می‌رفت و مخاطبان کامنت می‌گذاشتند و از زیرنویس‌ها تشکر می‌کردندØŒ حال ما هم خوب می‌شد و همین موضوع انرژی ما برای ادامه کار بود. برای مثال همان سال‌های اولی که این کار را شروع کرده بودمØŒ نیمه‌شب بیدار بودم که نسخه بی‌کیفیت و اولیه «بنجامین باتن» روی سایت‌ها آمدØŒ ساعت Û³ صبح بود و من مشغول ترجمه آن شدم که تا ساعت Û±Û° شب طول کشید و بعد آن را آپلود کردم. این تنها زیرنویس برای آن فیلم بود که دیگر کسی هم ترجمه نکرد و هنوز هم زیرنویسی است که من ترجمه کرده‌ام! این‌ اتفاقات حال آدم را خوب می‌کند. یک‌بار هم فیلمی آمد که زیرنویس کره‌ای داشت و مجبور شدم ترجمه شنیداری کنم و با توجه به اینکه دوهزار خط داشتØŒ کار سختی بودØŒ اما بازخوردهای خوبی که از مردم می‌گرفتیمØŒ حال ما را خوب می‌کرد. حالا که دیگر خیلی کار نمی‌کنیمØŒ اما خوشحالیم که طی سال‌های Û²Û°Û°Û¹ تا Û²Û°Û°Û±Û² اسم ما پای بیشتر زیرنویس‌ فیلم‌ها و سریال‌های مختلف خورده است.» مهرزاد جعفری/ Û²Û¶ سالهØŒ لیسانس اکتشافات معدنØŒ تهران/ صنف زیرنویس را تشکیل دادیم! مهرزاد راهش را در دنیای سینما و تئاتر پیدا کرده و حالا علاوه بر ترجمه کتاب و نمایشنامهØŒ روی صحنه هم می‌رود. اما ماجرای ترجمه زیرنویس‌هایش از سال پیش‌دانشگاهی شروع می‌شود «آن زمان سریال در حال پخش بود و ما خانوادگی مخاطب آن بودیمØŒ فصل Û¶ که آمده بودØŒ زیرنویس نداشت و ما هم خیلی منتظرش بودیمØŒ من همه‌جا دنبال زیرنویس آن بودم تا اینکه یکی از دوستان به من گفت «وقتی زبان خوبی داری چرا خودت ترجمه نمی‌کنی!» این حرف باعث شد خودم قسمت اول فصل Û¶ لاست را ترجمه کنم بعد هم در سایت‌ها آپلود کردمØŒ از این‌کار خوشم آمد و با توجه به استقبال دیگران قسمت‌های بعدی را هم ترجمه کردم. همین سریال من را به دنیای ترجمه و زیرنویس کشاند و تیم ترجمه داشتیم و کار می‌کردیم. البته درآمدی نبود و حتی خودمان باید پول وسط می‌گذاشتیمØŒ با این‌حال علاقه به این کار زیاد بود. همین الان هم بعضی از سریال‌هایی که چند سالی است خودم ترجمه کردمØŒ را انجام می‌دهمØŒ اما دیگر خیلی درگیر این کار نیستم.» مهرزاد بزرگترین دردسری که برای زیرنویس‌ها وجود دارد را موازی‌کاری می‌داند و این‌طور توضیح می‌دهد: «اوایل که کارمان را شروع کرده بودیم با دیگر بچه‌ها صنف تشکیل داده بودیم و برای خودمان پیمان‌هایی را قرار دادیمØŒ یکی از آن‌ها این بود که موازی‌کاری انجام ندهیمØŒ وقتی تیمی ترجمه یک سریال را شروع می‌کندØŒ تیم دیگری هم مشغول نشودØŒ البته همیشه بودند افرادی که این شرایط را بهم می‌زدند که ما با آن‌ها برخورد می‌کردیم. برای مثال ما قانونی داشتیم که قسمت اول فصل اول هیچ سریالی انحصاری نیستØŒ اما وقتی تیمی مشغول شدØŒ دیگر کسی سراغ آن نمی‌رود یا اینکه هیچکسی از فصل چهار یک سریال ترجمه را شروع نمی‌کند. من اصلا نمی‌فهمم وقتی زیرنویس خوبی برای یک اثر وجود داردØŒ چرا فرد دیگری هم باید دست به کار شودØŸ حتی گاهی اتفاق می‌افتاد که بعضی‌ها تنها چند خط از زیرنویس یکی دیگر را تغییر می‌دهند و به نام خودشان منتشر می‌کنند! ما ترجمه می‌کنیم که به آدم‌هایی که می‌خواهند زبان یاد بیگرند یا فیلم‌ها را راحت ببینندØŒ کمک کنیمØŒ اما بعضی‌ها می‌ایند که معروف شوند یا سایت‌شان دیده شود و درآمد داشته باشندØŒ اهداف جدیدی جای قبلی‌ها را گرفته که اصلا خوب نیست.» آرین دراما/ Û²Û² سالهØŒ دانشجوی فیلم و سینماØŒ آلمان/ مخاطب حق دارد با زیرنویس خوبØŒ فیلم ببیند آرین در حال حاضر در رشته فیلم و سینما در آلمان تحصیل می‌کندØŒ او هم ترجمه را از Û¶ سال قبل و کاملا اتفاقی شروع کرده استØŒ «آن زمان سریال می‌دیدم و یادم است فصل دوم یکی از سریال‌ها زیرنویس نداشت و من هم اشتیاق زیادی به دیدن ادامه سریال داشتم که تصمیم گرفتم خودم آن را ترجمه کنم و بعد از آن دیگر کار را شروع کرده بودم. اما سه سال اول بدون هیچ درآمد و تنها از روی علاقه و اشتیاق خودم به دنیای سینما و تلویزیون کار می‌کردم. اما بعد از آن درآمد هم داشتم.» آرین می‌گوید دلایل زیادی برای ترجمه کردن دارد. «اوایل بیشتر برای تقویت زبان بودØŒ اما از وقتی به زبان انگلیسی مسلط شدم ترجمه به عنوان تمرین محسوب می‌شد. از طرف دیگه به کارهای بعضی از کارگردانهای بزرگ یا سریال‌های خاص و قوی تلوزیون علاقه زیادی دارم و دوست داشتم متن آن‌ها را هم ترجمه کنم و با مخاطبین به اشتراک بگذارم. البته این نکته هم هست که اکثر کسانی که زیرنویس فیلم و سریال ترجمه می‌کنندØŒ اطلاعات کامل و درستی از زبان انگلیسی و ادبیات فارسی ندارند و خیلی اتفاق می‌افتد که فیلم‌های شاخص سینما با اینکه چند زیرنویس فارسی دارندØŒ باز هم هیچکدامشان از کیفیت خوبی برخوردار نبودندØŒ این موضوع باعث مبهوم شدن مفهوم فیلم می‌شود و مخاطب نمی‌تواند منظور دقیق آن‌را متوجه شود که این واقعا اجحاف در حق مخاطب‌هایی است که بنا به هر دلیلیØŒ مخاطب آن اثر سینمایی یا تلویزیونی هستند.» آرین هنوز هم مشغول کار ترجمه استØŒ البته خودش می‌گوید حجم کارهایش کمتر شدهØŒ اما نمی‌تواند از سریال‌ها و فیلم‌هایی که توجهش را جلب می‌کنندØŒ بگذرد. «سریال «هانیبال» و فلیم شوالیه جام‌ها را خیلی دوست داشتمØŒ اما سخت‌ترین کاری که انجام دادمØŒ فیلم سینمایی The Big Short بودØŒ آن را مشترک با حسین غریبی ترجمه کردیمØŒ اما پر از اصطلاحات اقتصادی بود که ترجمه‌اش هم تقریبا یک هفته زمان بُرد که تحقیق می‌کردیم تا بتوانیم برای این اصطلاحات صحیح‌ترین معادل فارسی را پیدا کنیم. به طور کلی ترجمه فیلم‌هایی که در آن‌ها از کلماتی که معادلی در زبان فارسی ندارندØŒ استفاده شده کار سختی استØŒ چون مترجم باید کلمه‌ای را استفاده کند که مخاطب با اینکه اولین بارش است آن را می‌شنودØŒ اما متوجه شود.» رضا/ Û²Û³ سالهØŒ لیسانس عمرانØŒ ماکو/ علاقه ما را در این کار نگه داشته‌است death stroke نام مستعارش است و تقریبا از چهار سال قبل بعد از آشنایی با انجمن‌های فیلم و سریال که در زیرنویس‌ها تبلیغ می‌شدندØŒ وارد کار ترجمه می‌شود. «آن زمان زبانم خیلی خوب نبودØŒ اما اولین ترجمه‌ام یک انیمیشن کوتاه از داستان اسباب بازی‌ها بودØŒ مورد قبول قرار گرفت و وارد تیم شدم. بعد از آن مدیر ترجمه‌ای که داشتیم کمک زیادی به من کرد تا زبانم قوی شود و بتوانم حرفه‌ای ترجمه کنم. هنوز هم ترجمه می‌کنم و در یکی از تیم‌های ترجمه عضو هستم.» رضا هم درآمد این کار را خیلی کم می‌داند و می‌گوید: «درآمد این کار به طور کلی زیاد نیست و بستگی به سفارش دهنده داردØŒ اما اگر خطی حساب کنیم و در نظر بگیریم هر فیلم در حدود Û¹Û°Û° خط داشته باشدØŒ Û·Û°-Û¶Û° هزار تومان می‌دهند و اگر دقیقه‌ای حساب کنندØŒ برای هر دقیقه Û±Û³-Û±Û² هزار تومان. البته وقتی عضو تیم ترجمه‌ای باشیم از همان سایت هم حقوق می‌گیریم. اما بیشتر ما از روی علاقه در این کار هستیم و همه زندگی‌مان را فیلم و سریال و زیرنویس تشکیل می‌دهد.» ایلیا/ Û²Û¸ سالهØŒ فوق‌لیسانس عمرانØŒ کرمانشاه/  تعداد دانلودها مهم‌ترین انگیزه برای ما مترجم‌هاست ایلیا پنج سالی می‌شود فیلم و سریال ترجمه می‌کندØŒ «در دوران کارشناسی و برای پایان‌نامه کتابچه‌ای را ترجمه کرده بودم که خوب شده بودØŒ بعد از آن فیلم و سریال را به واسطه علاقه خودم ترجمه کردم و عضو تیم ترجمه شدم. هیچ‌وقت بحث مالی برای ما مطرح نبود و از اینکه این کار را انجام می‌دهیم لذت می‌بریمØŒ البته در تقویت زبان و حتی تایپ هم موثر بوده است. اما کار زمان‌بÙŽری است و الان من بیشتر سریال ترجمه می‌کنم چون زمان مشخصی دارد و می‌توان برای ترجمه آن برنامه‌ریزی کردØŒ اما فیلم‌ها این‌طور نیستند و هر لحظه ممکن است که اثر جدید روی سایت‌ها قرار بگیرد.» ایلیا در ادامه حرف‌هایش می‌گوید که برای مترجم‌ها تعداد دانلودها خیلی مهم است و از همین راه هم با هم مقایسه می‌شوند و با اینکه هیچ عایدی نداردØŒ اما همه‌شان این کار را دوست دارند و حتی کسانی بوده‌اند که برای مدتی کار را ترک کرده‌اند اما دوباره برگشته‌اند. کیانوش/Û²Û³ سالهØŒ لیسانس عمرانØŒ مشهد/ Â«پَ‌نَ‌پَ» را زیرنویس کردم! کیانوش هم Û²Û³ سال دارد و درسش را در رشته مهندسی عمران تمام کردهØŒ ساکن مشهد است و در مغازه پدرش هم کار می‌کندØŒ او هم از روی علاقه دست به ترجمه فیلم و سریال زده و بالاخره چنر نفری او را می‌شناسند! «اهل فیلم دیدن بودم و خودم هم دانلود می‌کردمØŒ در یکی از سایت‌ها فرخوانی برای مترجم می‌خواستند که شرکت کردم و قبول شدم و بعد از آن فیلم و سریال ترجمه می‌کردم. اولین کاری که انجام دادم هم فیلم «تلما و لوئیس» بود که خیلی هم از من وقت گرفت و دو هفته‌ای درگیرش بودم.» کیانوش درباره تیکه‌های طنز و ایرانی که گاهی در زیرنویس‌ها وجود دارد نیز می‌گوید «بعضی فیلم‌ها کمدی هستند و حرف‌های طنز زیادی دارندØŒ ما هم در ترجمه برای اینکه بار طنز آن‌ها را نشان دهیمØŒ از تیکه‌های طنز ایرانی استفاده می‌کنیم! البته استفاده از عباراتی مثل «پَ‌نَ‌پَ» یا «پلیس فتا حواسش به همه‌چیز هست» در یک بازه زمانی که در جامعه معروف می‌شوندØŒ اتفاق می‌افتند و بعد از آن دیگر کاربرد ندارند.» کیانوش در پایان می‌گوید که مدتی است دیگر کار ترجمه انجام نمی‌دهدØŒ چون هم وقت‌گیر استØŒ هم عایدی نداردØŒ اما در زمان تحصیل و دوران دانشجویی این کار خیلی خوبی بوده و به همه زیرنویس‌هایش اهمیت می‌داده و تلاش می‌کرده بهترین کیفیت را تحویل دهد. رجا