خانواده - انتخاب همسر

مطلب در ادامه

همانطور که می دانید ازدواج یکی از مهمترین حوادث و رویدادها ی زندگی است و نقش مهمی در سرنوشت و سعادت و خوشبختی انسان دارد ØŒ مضافاÙŒ بر اینکه اگر به نحو صحیح انجام پذیرد بسیاری از نیازهای انسان را اعم از نیازهای عاطفی و جنسی را تاÙ’مین و باعث آرامش روحی انسان می شود بنابراین در عین حال که نباید در انتخاب همسر خیلی وسواس گونه عمل کرد اما دقت ØŒشناخت و اتخاذ تصمیم حساب شده و بالاخره انتخاب صحیح از شرایط ضروری یک ازدواج موفق است.
درست است که انتخاب همسر مسئله ای مهم و حساس است ولی در عین حال نباید زیاد وسواس به خرج داد. هیچ کس صد درصد طبق معیارهایی که انسان ابتدائا در نظر دارد آفریده نشده و پرورش نیافته است . کما این که ممکن است نسبت به طرف های مقابل شما نیز همین گونه باشد و صد درصد آن طور که آنان می خواهند نباشید. بنابراین ضمن حفظ معیارهای لازم باید چند نکته را در نظر گیرید:
1) چون جامعه ما اسلامی است و اکثر قریب به اتفاق مردم تا حدود زیادی متناسب با فرهنگ و ارزش های اسلامی رشد کرده اند نور ایمان و اسلام در غالب دلها تابان است . البته درجات ایمان متفاوت است ولی شما هم نباید انتظار داشته باشید که حتما از بالاترین سطح ایمانی انتخاب کنید. بلکه همین که دختری را یافتید که نسبت به وظایف دینی خود کوشاست و گرد معصیت نمی چرخد کافی است. در روایات متعددی آمده است که به هنگام گزینش همسر به اخلاق و روحیات و رفتار خانواده اش بنگرید زیرا او در چنان محیطی پرورش یافته و منعکس کننده همان روش ها و هنجارهاست بنابراین با تحقیق کافی درباره فرد مورد نظر و خانواده ویØŒ می توانید مطمئن شوید که آیا زن زندگی هست یا نه و به وجود ویژگیهای لازم برای یک زندگی مشترک پی ببرید و بدین ترتیب دغدغه خاطرتان کاهش یابد.
2) شما در صورتی که 70 یا60% از معیارهای خود را در کسی یافتید می توانید به همان اکتفا کنید و بیش از آن را با برنامه ای حساب شده و با اخلاق رفتار و ارشاداتی نیکو و صمیمانه بسازید. ضمن آن که سطح توقع خود را نباید خیلی بالا ببرید و از طرفی باید بکوشید که خود نیز زوجی نیکوØŒ با وفاØŒ خوش اخلاق و شایسته برای همسرتان باشید. 3) از خداوند در این امر مهم استعانت جویید.
4) مشورت با بزرگان فامیل و خانواده بخصوص پدر و مادرتان در این رابطه بسیار نافع است.
5) با نگاهی به ازدواجهای موفق دیگران و کشف رمز موفقیت آنها در این امر به تدریج ترس و وسواس تان از بین خواهد رفت. و همین که وارد اقدامات عملی در این زمینه شدید با گذر زمان این نگرانی از بین می رود.
در ادامه لازم می دانیم شما را ابتدا با معیارهای کلی انتخاب همسر و سپس راههای احراز آن معیارها آشنا کنیم :
معیارها و ملاک هایی که در انتخاب همسر باید در نظر گرفته شود دو نوع است .
الف . آنهایی که رکن و اساس اند و برای یک زندگی سعادتمندانه حتما لازم اند.
ب . آنهایی که شرط کمال هستند و برای بهتر و کاملتر شدن زندگی اند و بیشتر به سلیقه و موقعیت افراد بستگی دارد.
ملاک های دسته اول عبارتند از:
1. تدین و دین دار بودن فرد. زیرا انسانی که دین ندارد هیچ ندارد انسان بی دین در حقیقت مرده ی متحرک است و کسی که پای بند به دین (که اصلی ترین مسØ£له زندگی است) نباشد هیچ تضمینی وجود ندارد که پای بند به رعایت حقوق همسر و زندگی مشترک باشد. انسان دیندار هرگز نمی تواند با همسر بی دین کنار بیاید و با هم زندگی سعادتمندانه ای داشته باشند.
2. اخلاق نیک داشتن که منظور داشتن صفات و خلق و خوهای پسندیده در نظر عقل و شرع است . در واقع اخلاق و دین دو ملاک و معیار اصل در ازدواج و انتخاب همسر است .
اگر بخواهیم نمونه هایی از اخلاق خوب و بد را اشاره کنیم می توان موارد زیر را ذکر کرد.
الف . خوش زبانی و بدزبانی زبان ترجمان و بیانگر احوال درون است و زبان دریچه ای است از محتویات درون فرد, زبان انسان آینده ی دل اوست
ب . بزرگواری و حسادت
ج . خوش خلقی و کج خلقی
د. حق پذیری و لجاجت
3. شرافت و اصالت خانوادگی که منظور نجابت و پاکی خانواده است زیرا ازدواج دختر و پسر تنها پیوند و ترکیب دو فرد نیست بلکه پیوند دو خانواده است و نمی توان گفت من می خواهم با خود این فرد ازدواج کنم و کاری به خانواده و فامیلش ندارم . زیرا این فرد شاخه ای است از این خانواده و از ریشه های همان درخت خانواده تغذیه کرده است و صفات اخلاقی , روحی عقل و جسمی آن خانواده را از راه وراثت و محیط و عادات به این فرد منتقل کرده است .
4. عقل ; در واقع همان نور افکنی است که جاده زندگی را روشن می کند و باید زن و شوهر برای اداره ی زندگی و تربیت فرزندان از نیروی عقل و فهم مجهز برخوردار باشند و رشد عقلی کافی پیدا کرده باشند همان طور که ائمه اطهار ما را از ازدواج با افراد احمق و کم عقل نهی فرموده اند.
5. تناسب , همتایی و کفو همدیگر بودن که از حساس ترین نکاتی است که باید در انتخاب همسر مورد توجه قرار گیرد همتایی و تناسب از نظر و جنبه های مختلف مثل
الف . تدین و میزان پای بندی به دستورات شرع
ب . همتایی و هماهنگی فرهنگی و فکری
ج . همتایی اخلاقی و پای بندی به آداب اخلاقی
د. کفو همدیگر بودن از نظر تحصیلات علمی
ه. تناسب در زیبایی
و. تناسب سنی
ز. تناسب مالی و سطح اقتصادی و...
ملاک ها و معیار و مسائل دیگری که بیشتر مربوط به سلیقه و موقعیت افراد دارد. در دسته ی دوم قرار می گیرد و می توان از آن صرف نظر کرد. ولی برای اینکه بتوانید به یک تصمیم صحیح و عاقلانه ای برسید بهتر است با افراد مورد اعتماد خویشØŒ والدینØŒ یا اقوام نزدیک دلسوز و عاقل و دارای تجربه مشورت کرده و با دقت کافی تصمیم مناسبی اتخاذ فرمایید.
ما معیارهایÙ‰ را که در احادیث براÙ‰ همسر خوب ذکر شدهØŒ بیان مÙ‰‏کنیم. شما هم همین شرایط را مد نظر بگیرید و با توکل به خداوند اقدام نمایید. البته این شرایط نسبت به افراد نسبÙ‰ هستند و نباید انتظار داشته باشید شخص مورد نظر شما از بالاترین حد آن برخوردار باشد.
حضرت علÙ‰(ع) ضمن آموزش دعایÙ‰ جهت ازدواج معیارهایÙ‰ را براÙ‰ انتخاب همسر بیان فرموده‏اند که عبارتند از:
1- صالحه (شایسته): خانمÙ‰ که کارهاÙ‰ شایسته و مورد پسند خدا را انجام دهدØ›
2- ودود: با محبت باشدØ›
3- ولود: نازا وعقیم نباشدØ›
4- شکورØ› در مقابل نعمت‏هاÙ‰ الهÙ‰ شکرگذار باشدØ›
5- قنوع: اهل قناعت باشد تا در زندگÙ‰ تو را به زحمت نیندازدØ›
6- غیور: نسبت به دین خدا و عفت غیرتمند باشدØ›
7- در برابر احسانÙ‰ که به او مÙ‰‏شودØŒ قدردانÙ‰ کندØ›
8- چنانچه از سوÙ‰ تو کار ناروایÙ‰ سرزدØŒ عفو و اغماض کندØ›
9- اگر در زندگÙ‰ یادآور خدا شدى، تو را همراهÙ‰ کند و اگر خدا را فراموش کردى، یادآور تو شود و به تو تذکر دهدØ›
10- آن گاه که از منزل خارج شدى، خودش را حفظ کندØ›
11- و هرگاه به منزل وارد شوى، با ورودت خوشحال و مسرور گرددØ›
12- چنانچه به او دستور و فرمان دادى، اطاعت کند و اگر براÙ‰ او قسم خوردى، باورت کند و تکلیف خود را انجام دهدØ›
13- و اگر ناراحت شدÙ‰ و او را مورد غضب قرار دادى، اسباب خشنودیت را فراهم آورد.

گفتنی است همسر ایده آل از صفاتی باید برخوردار باشد که هر صفتی از راهی خاص احراز می گردد. برخی از این طرق عبارتند از:
1- تحقیق و بررسی از خانواده و چگونگی روابط خانوادگی و فامیلی. چون هر فردی تحت تØ£ثیر محیط خانواده به دنیا آمده و رشد کرده است و از آن فضای فرهنگی و اجتماعی تØ£ثیر پذیر بوده و هست.
2- تحقیق و شناسایی دوستان و نزدیکان و رفقای صمیمی در محل زندگی و سکونتØŒ محل درس و محل کار.
3- گفتگوی مستقیم (ولی تحت نظارت خانواده های دو طرف) با یکدیگر و اطلاع یافتن از نقطه نظرات همدیگر درباره مسائل مختلف و آنچه در آینده می تواند در زندگی مشترک تان تØ£ثیرگذار باشد و کسب اطلاع از میزان اهتمام وی نسبت به ملاک ها و معیارهای معرفی شده.
بنابراین برخی اطلاعات را می توان در غیر از جلسه مشترک بدست آورد. در عین حال آنچه مهم است در چنین جلساتی موضوعات ومسائل را طرح کرد و از یکدیگر بپرسید و از ویژگیهای یکدیگر اطلاع بیشتری پیدا کرد.
موضوعات قابل طرح در گفت و گوÙ‰ قبل از مراسم عقد مختلف استØ› زیرا افراد عقیده‏هاØŒ آرمان‏هاØŒ هدف‏ها و خواسته‏هاÙ‰ گوناگون دارند. البته بعضÙ‰ از مسائل و موضوعات عمومÙ‰ است و ضرورت دارد جوانان قبل از ازدواج براÙ‰ آگاهÙ‰ یافتن از ویژگÙ‰‏هاÙ‰ جسمانى، روانى، اخلاقÙ‰ یکدیگر مطرح کنند و درباره آن‏ها به گفت و گو بنشینند. ناگفته پیداستØŒ این گونه جلسات حتماÙ‹ باید تحت اشراف خانواده‏هاÙ‰ دو طرف صورت گیردØ› زیرا مذاکره مستقیم و بدون اطلاع خانواده دختر و پسر مطلوب عرف و در اکثر موارد مورد پسند شرع و عقل نیست و به جاÙ‰ این که زوج جوان را به حقیقت برساندØŒ مایه انحراف و مشکلات دیگر مÙ‰‏شود. در این جلسات مÙ‰‏توان درباره مسائل زیر گفت و گو کرد:
1. خط مشÙ‰ کلÙ‰ زندگÙ‰ آینده‏
مراد تبیین مبناÙ‰ زندگÙ‰ آینده استØ› براÙ‰ مثال جوان متدین مÙ‰‏خواهد زندگÙ‰ اش بر اساس قوانین اسلام بنا شود. در این جا باید از میزان پاÙ‰ بندÙ‰ افراد به ارزش‏هاÙ‰ دینÙ‰ و اخلاقÙ‰ سؤال شود.
2. اهداف زندگÙ‰‏
یعنÙ‰ هدف هایÙ‰ که هر کدام قصد دارند در زندگÙ‰ آینده شان دنبال کنندØ› هدف‏ها و آرمان‏هاÙ‰ علمÙ‰ و تحصیلى، اجتماعى، شغلÙ‰ و...Ø› براÙ‰ مثال تا چه اندازه به ادامه تحصیل علاقه‏مند است و مشکلات تحصیل را تحمل مÙ‰‏کند. شغل مناسب و مورد علاقه‏اش چیستØŸ جایگاه اجتماعÙ‰ را داراÙ‰ چه اهمیتÙ‰ مÙ‰‏داندØŸ از نظر اقتصادÙ‰ و مالÙ‰ به چه سطحÙ‰ مÙ‰‏اندیشد و حداقل و حداکثر چقدر استØŸ
3. چگونگÙ‰ رابطه با خانواده و بستگان
براÙ‰ مثال به چه اندازه به رفت و آمد با اقوام و خویشان و نیز دوستان اهمیت مÙ‰‏دهید و بر آن اصرار مÙ‰‏ورزیدØŸ به آداب و رسوم فرهنگÙ‰ و اجتماعÙ‰ رفتار با بستگان چقدر پایبندیدØŸ
4. خواست‏ها و انتظارهاÙ‰ دو طرف از یکدیگر
5. شیوه تربیت فرزندان
مسؤولیت تربیت با چه کسÙ‰ است و چگونه باید آن را آموختØŸ
6. نقص‏هاÙ‰ جسمانÙ‰ و بیمارÙ‰‏هاÙ‰ مزمن احتمالÙ‰ یکدیگر
در این جلسات باید به نکات زیر توجه شود تا به شکل مناسب انجام گیرد و دو طرف به هدف خود دست یابند.
1. گفت و گو باید خونسردانه و با آمادگÙ‰ قبلÙ‰ و در فضایÙ‰ آرام و بدون خوف و فشار از طرف دیگران صورت گیرد.
2. گفت و گو پس از انجام خواستگارÙ‰ رسمÙ‰ از طرف خانوادها و تحقیق و آگاهÙ‰ از بعضÙ‰ شرایط که در مرحله تفحص به دست مÙ‰‏آیدØŒ انجام گیرد نه در ابتداÙ‰ آشنایى؛ به عبارت دیگرØŒ در واپسین مراحل تحقیق و قبل از مراسم عقد باید گفت و گو تحقق یابد.
3. براÙ‰ موفقیت بیش‏ترØŒ دو طرف باید در ابتداÙ‰ جلسه از یکدیگر بخواهند صادقانه به پرسش‏ها و مسائل مطرح شده پاسخ دهند تا از صفات اخلاقÙ‰ و خصوصیات یکدیگر آگاهÙ‰ یابند.
در باره احراز صفات معنوی و روحی مانند تقوی و اخلاق از طرق نیز باید عمل کرد:
- بررسی اصالت خانوادگی
- سلامت روابط درون خانواده و مشی زندگی
- احراز برخی از سطوح سلامت روحی و روانی و جسمی ( وسواس و اضطراب و تیک وبد بینی و...)
- تقیدعملی به احکام دینی و مذهبی و اخلاقی مانند نماز اول وقت ØŒ مرجع تقلید داشتن و حساب شرعی و پرداخت خمس و زکات و ... .
- آگاهی از سطح انتظارات و سطح توقع فردی و خانوادگی.
جهت آگاهی بیشتر نسبت به این موضوع مطالعه کتاب های ذیل مفید خواهد بود:
1- جوانان و انتخاب همسر علÙ‰ اکبر مظاهرÙ‰ 2- ازدواج آسان و شیوه همسردارÙ‰ محمد محمدÙ‰ اشتهاردÙ‰ 3- ازدواج آسمانÙ‰ علÙ‰ اکبر مظاهرÙ‰ 4- ازدواج پایدار کاظمÙ‰ حقیقÙ‰ 5- ازدواج در اسلام مصطفÙ‰ کاشفÙ‰ خوانسارÙ‰ 6- ازدواج و روابط زن و مرد نجفÙ‰ یزدÙ‰ 7- پیوند دو قلب یا راهنماÙ‰ ازدواج مهدÙ‰ پاکزاد 8- جوانان و ازدواج - زندگÙ‰ بهتر سید احمد واحدÙ‰ 9- جوانانØŒ ازدواج و مسایل جنسÙ‰ روح اللÙ‘ه‏ خالقÙ‰ 10- راهنمایÙ‰ ازدواج بهزاد رحمتÙ‰ 11- همسران برترØŒ غلامعلÙ‰ افروز 12- انتخاب همسرØŒ ابراهیم امینÙ‰ 13- ازدواج مکتب انسان‏سازى، دکتر پاک‏نژاد