پرسش و پاسخهای امام صادق (ع) و مفضل در مورد ظهور

نودیها :امر غیبت آخرین حجت الهی، از اموری است که همیشه مورد سؤال بوده. هم در زمان انبیای سلف و هم در زمان پیامبر گرامی اسلام و هم ائمه هدی صلوات الله علیهم اجمعین. مردم و اصحاب حضرات معصومین، همیشه مشتاق بودند که درباره دوران غیبت و زمان ظهور و چگونگی وقوع آن مطلع شوند. به همین دلیل هم زیاد در این رابطه از معصومین علیهم‌السلام سؤال می‌پرسیدند. گفت‌وگو و پرسش و پاسخ زیر یکی از همان‌هاست که بین امام صادق علیه‌السلام و مفضل از اصحاب خاص ایشان رد و بدل شده است.

روزی مفضل از امام صادق علیه‌السلام سؤال کرد:(۱) آیا برای ظهور آخرین وصی پیامبر صلی‌الله علیه و آله وقت معینی هست؟ امام پاسخ دادند: حاشا! هیچ شخصی نیست که از وقت ظهور باخبر باشد. ظهور ساعتی است که خداوند در کتاب خودش مقرر کرده و علم آن فقط نزد خداست. من برای آن، وقت معین نمی‌کنم. برای آن، وقت تعیین نشده است. هرکس وقت تعیین کند، ادعا کرده از اسرار غیب الهی مطلع است.

مفضل عرض کرد: ای مولای من! ابتدای ظهور چگونه است؟

امام علیه‌السلام پاسخ دادند: یامفضل! امرش آشکار می‌شود(پرچمی باز می‌شود بدون این‌که شمشیری از غلاف بیرون آمده باشد و بازکننده‌ای داشته باشد) بعد از ظهور، ذکر و امرش در میان خلایق ظاهر می‌گردد و به نام و نسبش ندا کرده می‌شود و ذکر نام و کنیه‌اش در زبان‌های حق و باطل زیاد می‌گردد تا این‌که با شناختن آن حضرت، حجت تمام می‌شود. او هم نام و هم کنیه رسول خداست. این را گفتیم تا خلایق نگویند او را نشناختیم.

مفضل سؤال کرد: تØ£ویل آیه «هُوÙŽ الÙ‘ÙŽذِی Ø£ÙŽرÙ’سÙŽلÙŽ رÙŽسُولÙŽهُ بِالÙ’هُدÙŽÙ‰ وÙŽدِینِ الÙ’حÙŽقِّ لِیُظÙ’هِرÙŽهُ عÙŽلÙŽÙ‰ الدِّینِ کُلِّهِ وÙŽلÙŽوÙ’ کÙŽرِهÙŽ الÙ’مُشÙ’رِکُونØ› او کسÙ‰ است که پیامبرش را با هدایت و دین درست فرستاد تا آن را بر هر چه دین است پیروز گرداند هر چند مشرکان خوش نداشته باشند»(۲) چیست؟

امام پاسخ دادند: «وÙŽ قÙŽاتِلُوهُمÙ’ حÙŽتÙ‘ÙŽÙ‰ لاÙŽتÙŽکُونÙŽ فِتÙ’نÙŽهÙŒ وÙŽ یÙŽکُونÙŽ الدِّینُ کُلُّهُ لِلÙ‘ه فَإِنِ انتÙŽهÙŽوÙ’اÙ’ فَإِنÙ‘ÙŽ اللÙ‘هÙŽ بِمÙŽا یÙŽعÙ’مÙŽلُونÙŽ بÙŽصِیرØ› و با آنان بجنگید تا فتنه‏‌اÙ‰ بر جاÙ‰ نماند و دین یکسره از آن خدا گردد پس اگر از کفر بازایستند قطعا خدا به آنچه انجام می‌‏دهند بیناست»(۳)

و در ادامه فرمودند: «Ø¥ÙنÙ‘ÙŽ الدِّینÙŽ عِندÙŽ اللÙ‘هِ الإِسÙ’لاÙŽمُ وÙŽ مÙŽااخÙ’تÙŽلÙŽفÙŽ الÙ‘ÙŽذِینÙŽ أُوÙ’تُواÙ’ الÙ’کِتÙŽابÙŽ إِلاÙ‘ÙŽ مِن بÙŽعÙ’دِ مÙŽا جÙŽاØ¡هُمُ الÙ’عِلÙ’مُ بÙŽغÙ’یÙ‹ا بÙŽیÙ’نÙŽهُمÙ’ وÙŽمÙŽن یÙŽکÙ’فُرÙ’ بِآیÙŽاتِ اللÙ‘هِ فَإِنÙ‘ÙŽ اللÙ‘هِ سÙŽرِیعُ الÙ’حِسÙŽابِ؛ در حقیقت دین نزد خدا همان اسلام است و کسانÙ‰ که کتاب آسمانÙ‰ به آنان داده شده با یکدیگر به اختلاف نپرداختند مگر پس از آنکه علم براÙ‰ آنان حاصل آمد آن هم به سابقه حسدÙ‰ که میان آنان وجود داشت و هر کس به آیات خدا کفر ورزد پس بداند که خدا زودشمار است»(۴)

مفضل پرسید: آیا دین پدران ایشان مانند ابراهیم و نوح و موسی و عیسی علی نبیا و آله و علیه‌السلام هم اسلام بوده است؟

حضرت فرمودند: آری ای مفضل. دین آن‌ها هم اسلام است و این مطلب در کتاب خدا اثبات شده است.

«Ø£ÙŽفÙŽغÙŽیÙ’رÙŽ دِینِ اللÙ‘هِ یÙŽبÙ’غُونÙŽ وÙŽلÙŽهُ Ø£ÙŽسÙ’لÙŽمÙŽ مÙŽن فِی السÙ‘ÙŽمÙŽاوÙŽاتِ وÙŽالØ£ÙŽرÙ’ضِ طÙŽوÙ’عÙ‹ا وÙŽکÙŽرÙ’هÙ‹ا وَإِلÙŽیÙ’هِ یُرÙ’جÙŽعُونÙŽØ› آیا جز دین خدا را می‌‏جویند با آنکه هر که در آسمانها و زمین است‏خواه و ناخواه سر به فرمان او نهاده است و به سوÙ‰ او بازگردانیده می‌‏شوید»(۵)

«وÙŽ جÙŽاهِدُوا فِی اللÙ‘ÙŽهِ حÙŽقÙ‘ÙŽ جِهÙŽادِهِ هُوÙŽاجÙ’تÙŽبÙŽاکُمÙ’ وÙŽ مÙŽا جÙŽعÙŽلÙŽ عÙŽلÙŽیÙ’کُمÙ’ فِی الدِّینِ مِنÙ’ حÙŽرÙŽجٍ مِّلÙ‘ÙŽهÙŽ Ø£ÙŽبِیکُمÙ’ إِبÙ’رÙŽاهِیمÙŽ هُوÙŽ سÙŽمÙ‘ÙŽاکُمُ الÙ’مُسÙ’لِمینÙŽ مِن قÙŽبÙ’لُ وÙŽ فِی هÙŽذÙŽا لِیÙŽکُونÙŽ الرÙ‘ÙŽسُولُ شÙŽهِیدÙ‹ا عÙŽلÙŽیÙ’کُمÙ’ وÙŽ تÙŽکُونُوا شُهÙŽدÙŽاØ¡ عÙŽلÙŽÙ‰ النÙ‘ÙŽاسِ فÙŽØ£ÙŽقِیمُوا الصÙ‘ÙŽلÙŽاهÙŽ وÙŽ آتُوا الزÙ‘ÙŽکÙŽاهÙŽ وÙŽاعÙ’تÙŽصِمُوا بِاللÙ‘ÙŽهِ هُوÙŽ مÙŽوÙ’لÙŽاکُمÙ’ فÙŽنِعÙ’مÙŽ الÙ’مÙŽوÙ’لÙŽÙ‰ وÙŽ نِعÙ’مÙŽ النÙ‘ÙŽصِیرُ؛ و در راه خدا چنان‌که حق جهاد در راه اوست جهاد کنید اوست که شما را براÙ‰ خود برگزیده و در دین بر شما سختÙ‰ قرار نداده است آیین پدرتان ابراهیم نیز چنین بوده است او بود که قبلا شما را مسلمان نامید و در این قرآن نیز همین مطلب آمده است تا این پیامبر بر شما گواه باشد و شما بر مردم گواه باشید پس نماز را برپا دارید و زکات بدهید و به پناه خدا روید او مولاÙ‰ شماست چه نیکو مولایÙ‰ و چه نیکو یاورÙ‰»(۶)

«فÙŽمÙŽا وÙŽجÙŽدÙ’نÙŽا فِیهÙŽا غÙŽیÙ’رÙŽ بÙŽیÙ’تٍ مِّنÙŽ الÙ’مُسÙ’لِمِینÙŽØ› ولÙ‰ در آنجا جز یک خانه از فرمانبران خدا بیشتر نیافتیم»(۷)

«قِیلÙŽ لÙŽهÙŽا ادÙ’خُلِی الصÙ‘ÙŽرÙ’حÙŽ فÙŽلÙŽمÙ‘ÙŽا رÙŽØ£ÙŽتÙ’هُ حÙŽسِبÙŽتÙ’هُ لُجÙ‘ÙŽهÙ‹ وÙŽکÙŽشÙŽفÙŽتÙ’ عÙŽن سÙŽاقÙŽیÙ’هÙŽا قÙŽالÙŽ إِنÙ‘ÙŽهُ صÙŽرÙ’حÙŒ مُّمÙŽرÙ‘ÙŽدÙŒ مِّن قÙŽوÙŽارِیرÙŽ قÙŽالÙŽتÙ’ رÙŽبِّ إِنِّی ظÙŽلÙŽمÙ’تُ نÙŽفÙ’سِی وÙŽØ£ÙŽسÙ’لÙŽمÙ’تُ مÙŽعÙŽ سُلÙŽیÙ’مÙŽانÙŽ لِلÙ‘ÙŽهِ رÙŽبِّ الÙ’عÙŽالÙŽمِینÙŽØ› به او گفته شد وارد ساحت کاخ پادشاهÙ‰ شو و چون آن را دید برکه‏اÙ‰ پنداشت و ساقهایش را نمایان کرد سلیمان گفت این کاخÙ‰ مفروش از آبگینه است ملکه گفت پروردگارا من به خود ستم کردم و اینک با سلیمان در برابر خدا پروردگار جهانیان تسلیم شدم»(۸)

این آیات اثبات می‌کند دین مورد رضایت الهی از ابتدای عالم، دین اسلام بوده است و این امت‌ها بوده‌اند که از وادی هدایت دور گشته و کلام پیامبران را عوض کرده‌اند.

مفضل از چگونگی رخ دادن ظهور پرسید و امام علیه‌السلام پاسخ داد:

یامفضل! به خدا سوگند، گویی آن حضرت را می‌بینم که داخل مکه شده، در حالی که لباس‌های رسول خدا را بر تن دارد و عمامه زرد بر سر کرده و کفش های پینه‌دار رسول خدا را پوشیده و عصایش را به دست گرفته و چند رØ£س بز لاغر را می‌راند تا به بیت‌الله برسد. تا آن زمان احدی او را نمی‌شناسد.

مفضل سؤال کرد: جوان است یا پیر؟ حضرت فرمود: سبحان‌الله! این در نزد خداوند است و با هر کیفیتی او بخواهد، ظهور خواهد کرد.

باز پرسید: از کدام مکان و چگونه؟

حضرت فرمود: تنها ظاهر می‌شود و تنها وارد کعبه می‌شود. شب از او می‌گذرد، در حالی که تنهاست. زمانی که خلایق همه در خواب روند، جبرائیل و میکائیل و صفوف ملائک به خدمت او نازل شوند. در آن زمان جبرائیل می‌گوید: ای مولای من! سخنت مقبول و امرت جاری است. حضرت دست به صورت خود می‌کشد و آیه ۷۴ سوره زمر را تلاوت خواهد کرد:

«وÙŽ قÙŽالُوا الÙ’حÙŽمÙ’دُلِلÙ‘ÙŽهِ الÙ‘ÙŽذِی صÙŽدÙŽقÙŽنÙŽا وÙŽعÙ’دÙŽهُ وÙŽ Ø£ÙŽوÙ’رÙŽثÙŽنÙŽا الْأَرÙ’ضÙŽ نÙŽتÙŽبÙŽوَّأُ مِنÙŽ الÙ’جÙŽنÙ‘ÙŽهِ حÙŽیÙ’ثُ نÙŽشÙŽاØ¡ فÙŽنِعÙ’مÙŽ Ø£ÙŽجÙ’رُ الÙ’عÙŽامِلِینÙŽØ› و گویند سپاس خدایÙ‰ را که وعده‏‌اش را بر ما راست گردانید و سرزمین بهشت را به ما میراث داد از هر جاÙ‰ آن باغ پهناور که بخواهیم جاÙ‰ می‌‏گزینیم چه نیک است پاداش عمل‏‌کنندگان»

------------------------------