چرا رهبری برای کنترل وضعیت فساد اقتصادی مداخلهی مستقیم نمیکنند؟

خبرنامه دانشجویان ایران: مبارزه با مفاسد اقتصادی همواره از جمله تØ£کیدات و مطالبات اصلی و مهم رهبر انقلاب اسلامی بوده است. در سال‌های اخیر و پس از صدور فرمان هشت ماده‌ای خطاب به سران قوا این مطالبه به صورت جدی‌تری مطرح شده است. پایگاه اطلاع‌رسانی KHAMENEI.IR به مناسبت هفته‌ی قوه قضائیه، به ۹ پرسش درباره‌ی مسئله‌ی مبارزه با فساد اقتصادی با استفاده از بیانات رهبر انقلاب پاسخ می‌دهد. ۱- فساد اقتصادی چه ضررها و مشکلاتی برای کشور در پی دارد که رهبر انقلاب تا این حد بر مبارزه با آن تØ£کید داشته و دارند؟ اوÙ‘لین ضرر فساد این است که بیت‌المال خالی می‌شود و پول مردم به جیب یک شخصِ طمÙ‘اع و حریص و خودخواه و زیاده‌طلب می‌رود. ضرر دوم این است: کسانی که می‌خواهند با پول خود در کشور فعÙ‘الیت اقتصادی کنند - کارخانه تØ£سیس کنند، مزرعه راه بیندازند و تولید کنند - وقتی دیدند از راههای نامشروع می‌شود این همه ثروت به دست آورد، آنها هم تشویق می‌شوند که بروند کار نامشروع کنند. عدÙ‘ه‌ای می‌گویند مبارزه با مفاسد اقتصادی موجب می‌شود که سرمایه‌دار، سرمایه‌گذاری نکندØ› اما من می‌گویم قضیه عکس استØ› اگر با فساد اقتصادی مبارزه نشود، هر سرمایه‌داری وسوسه و تشویق می‌شود که به جای وارد شدن به کار پُردردسر تولید و مقدÙ‘مات آن و راههای طولانی دیگر، برود مشغول بند و بست و کارهای فساد انگیز شود. یک فاسد، دیگران را هم به فساد می‌کشاند و تشویق می‌کند. بنابراین ضرر دوم این است که کشور از فعÙ‘الیت اقتصادی باز خواهد ماند. ضرر سوم این است که آدم فاسد وقتی بخواهد از بیت‌المال مسلمانان استفاده کند، به طور مستقیم که او را راه نمی‌دهندØ› مجبور است به مدیران و مسؤولان و هر کسی که سر راهِ او قرار دارد، رشوه بدهد. هر کسی هم نمی‌تواند در مقابل رشوه مقاومت کند. البته بعضی افراد مقاومت می‌کنند، بعضی هم دانسته یا ندانسته تسلیم می‌شوند. بنابراین آدم فاسد برای رسیدن به هدف خود، با رشوه دادن و شیرینی دادن، عدÙ‘ه‌ای را فاسد می‌کندØ› مدیران را فاسد می‌کند، مØ£موران را فاسد می‌کند، مØ£مور بانک را فاسد می‌کند، مØ£مور فلان وزارتخانه را فاسد می‌کند. ضرر چهارم این است که وقتی پول و لقمه حرام در بین مردم و نخبگان و زبدگان رایج شد، گناه رایج می‌شودØ› «امرنا مترفیها ففسقوا فیها». وارد شدن در میدان فساد مالی، مقدÙ‘مه ورود به میدان فساد اخلاقی و فساد جنسی و فساد شهوانی و انواع و اقسام فسادهاست. ضرر پنجم این‌که وقتی مدیران و مردمی فاسد شدند، به پایگاه دشمن خارجی تبدیل می‌شوند. دشمن خارجی از آدمهای فاسد، برای اهداف سیاسی خود در کشور، خوب استفاده می‌کند. مبارزه با فساد، یک جهاد همه‌جانبه است. ۱۳۸۰/۱۰/۱۹ ۲- به نظر می‌رسد رهبر انقلاب از روند مبارزه با فساد راضی نیستند. توقع ایشان از مسئولین کشور در این زمینه چیست؟ مگر وضعیت برای مسئولان سه قوه روشن نیست؟ با توجه به شرایط مناسب و امیدبخشی که از لحاظ همدلی و هماهنگی و همفکری بین مسئولان امر وجود دارد، چرا اقدام قاطع و اساسی انجام نمی‌گیرد که نتیجه را همه بطور ملموس مشاهده کنند. توقع من از آقایان محترم این است که چه با سمینار همایش ملی ارتقای سلامت نظام اداری و مقابله با فساد و چه بدون آن، تصمیمات قاطع و عملی بدون هرگونه ملاحظه‌ای بگیرند و اجرا کنند. ۱۳۹۳/۹/۱۷ حالا اسم فساد زیاد آورده میشود. حرف زدن راجع به فساد که فایده‌ای نداردØ› با «دزد دزد» گفتن، دزد از دزدی دست برنمیداردØ› باید رفت، وارد شد. مسئولان کشور، روزنامه که نیستند که راجع به فساد حرف میزنند. بله، روزنامه راجع به فساد ممکن است حرف بزند، من و شما که مسئول هستیم باید اقدام کنیمØ› حرف دیگر چیست؟ وارد بشویدØ› اگر بلدیم اقدام کنیم، جلوی فساد را به‌معنای واقعی کلمه بگیریم. ۱۳۹۴/۲/۹ ۳- مبارزه‌ نکردن جدی و اثرگذار با فساد اقتصادی چه تØ£ثیری در روحیه‌ی مردم دارد؟ وقتی مناسبات غلط اقتصادی در جامعه حاکم باشد، وقتی رانت‌خواری رواج داشته باشد، وقتی سوØ¡استفاده‌ی از قدرت برای به دست آوردن ثروتهای بادآورده رواج داشته باشد، کسی که تولید کننده و زحمتکش واقعی است، ناامید می‌شود. کشاورزی که زحمت می‌کشد، صنعتکاری که تولید می‌کند، سرمایه‌داری که سرمایه‌گذاری می‌کند، معدنکاری که عرق می‌ریزد، معلمی که در مدرسه درس می‌گوید، استادی که در دانشگاه تدریس می‌کند، قاضی‌یی که وقت و اعصاب خود را به کارِ صحیح صرف می‌کند، وقتی ببینند راه برای مناسبات غلط اقتصادی در جامعه باز است و با آن برخورد نمی‌شود، مØ£یوس می‌شوند. ۱۳۸۳/۴/۱۵ مردم حرفشان آنجاست که ما در زمینه‌ی برخورد با متخلف کوتاهی کنیم، در دنبال‌گیری از عدالت کوتاهی کنیمØ› مردم اینها را نمی‌پسندند، مردم از این چیزها عصبانی میشوند. ۱۳۹۰/۷/۲۰ ۴- برخی معتقدند فسادهای کلان رو شده که دادگاه برای آن تشکیل شده است، صرفاÙ‹ بخشی از یک فساد همه‌گیر است. آیا وضعیت فساد در کشور این‌گونه است؟ فساد مالی، مثل خوره، ایدز و سرطان استØ› باید با آن مبارزه کرد. البته نباید بزرگنمایی کرد. بعضی‌ها جنجال و بزرگنمایی می‌کنند و طوری حرف میزنند که کانÙ‘ه این سرطان همه جا را گرفتهØ› نخیر، این‌طوری نیست. این همه ما دست‌های پاکیزه، چهره‌های پاکیزه و انسانهای پاکیزه در دستگاه‌های گوناگون از بالا تا پایین داریمØ› اکثریت هم با اینهاست. ۱۳۸۳/۳/۲۷ فصل دیگر فعالیتِ تبلیغاتی بیگانگان، تبلیغات دروغین در باب تعمیم و گسترش فساد است. پیداست که هدف این است که هم افکار عمومی دلسرد و مØ£یوس شود و هم مبارزه با فساد واقعاÙ‹ صورت نگیرد. ۱۳۸۱/۶/۴ ۵- برخی می‌گویند مبارزه با فساد در جمهوری اسلامی ایران امری سیاسی است و با هدف تصفیه حساب‌های سیاسی صورت می‌گیرد نه اجرای عدالت. آیا واقعاÙ‹ برخورد دستگاه‌های حکومتی با مقوله‌ی فساد اقتصادی این‌گونه است؟ اصل عدالت اجتماعÙ‰، اجراÙ‰ عدالت، در نظر گرفتن حق‌ توده‌هاÙ‰ وسیع مردم و پرکردن فاصله‌Ù‰ طبقاتÙ‰، یکÙ‰ از اصول اصلÙ‰ نظام اسلامÙ‰ است. مبارزه با فساد ادارÙ‰ و فساد اقتصادÙ‰ و سوØ¡استفاده از امکاناتÙ‰ که قدرت در اختیار افراد مÙ‰‌گذارد - چه سوØ¡استفاده‌Ù‰ مالÙ‰ و چه سوØ¡استفاده‌Ù‰ سیاسÙ‰ - از اصول انقلاب است. ۱۳۸۱/۳/۱۴ وقتی بحث مبارزه با فساد مطرح میشود، بیگانگان یک فصل در این باب صحبت می‌کنند - میگویند این کار سیاسی است، هدف سیاسی دارد و سیاسیکاری است - تا اصل مبارزه با فساد را زیر سؤال ببرند... وقتی نهضتِ مبارزه با فساد شروع میشود، هر کس بیاید در مقابل آن بایستد و بگوید نخیر، چنین چیزی نیست و این کار، سیاسی است و اگر در جایی برخورد شد، این را به سیاسیگری متÙ‘هم کند، به نظرم به این جریان تبلیغاتی بیگانگان کمک کرده است. ۱۳۸۱/۶/۴ ۶- چرا رهبر انقلاب برای کنترل وضعیت فساد اقتصادی مداخله‌ی مستقیم نمی‌کنند؟ مدیریÙ‘ت انقلاب، غیر از مدیریÙ‘ت اجرایی کشور است. برای رهبری، وارد شدن در میدان اوÙ‘لاÙ‹ به صورت طرح مسØ£له و بسیج افکار عمومی استØ› ثانیاÙ‹ به صورت خواستن از دستگاههای اجرایی است. برخی از دستگاههای اجرایی، مخصوص این کارند. در زمینه مبارزه با فساد، هم قوÙ‘ه مجریÙ‘ه و هم قوÙ‘ه قضاییÙ‘ه درگیرند. بنده از هر دو قوÙ‘ه به‌طور جد خواسته‌ام و آنها درگیرندØ› ورود رهبری این‌جاست. بلهØ› اگر روزی معلوم شود دستگاههای قوÙ‘ه مجریÙ‘ه و قوÙ‘ه قضاییÙ‘ه آماده نیستند کار کنند، رهبری چاره‌ای پیدا نخواهد کرد جز این‌که خودش وارد میدان شود. ۱۳۸۲/۲/۲۲ ۷- در برخورد با فساد اقتصادی باید به چه نکاتی توجه شود؟ در مبارزه‌ی با فساد، در درجه‌ی اول، مسئله‌ی پیشگیری استØ› اما اگر در پیشگیری کوتاهی شد، به یک نحوی یک فساد واقع شد، درمان، دنبال‌گیری استØ› این نباید مورد غفلت قرار بگیرد. ۱۳۹۰/۷/۲۰ در امر مبارزه با فساد نباید هیچ تبعیضی دیده شود. هیچکس و هیچ نهاد و دستگاهی نباید استثنا شود. هیچ شخص یا نهادی نمیتواند با عذر انتساب به این‌جانب یا دیگر مسئولان کشور، خود را از حساب‌کشی معاف بشمارد. با فساد در هر جا و هر مسند باید برخورد یکسان صورت گیرد. ۱۳۸۰/۲/۱۰ باید با فساد در دستگاههای دولتی و دیگر دستگاههای حکومتی مبارزه شود. متعهÙ‘دِ این مبارزه، خودِ مسؤولان قوای مختلف هستند. در درجه اوÙ‘ل، برای جلوگیری از فساد در دولت، خودِ مسؤولان دولتی، خودِ وزرا و خودِ مدیران ارشد مسؤولند. نگذارند در مجموعه‌های آنها فساد به وجود آید. اگر آنها بخواهند مبارزه کنند و اگر این مبارزه را جدÙ‘ی بگیرند، بهتر از هر کس خواهند توانست مبارزه کنند. البته باید حواسشان جمع باشد که دامنهای خود را پاکیزه نگهدارند. این را همه بدانند: کسی که خودش آلوده به فساد باشد، قادر نخواهد بود با فساد مبارزه کند. خودِ مسؤولان باید با هشیاری و دقÙ‘ت، با این پدیده مبارزه کنند. اگر خدای نکرده مدیران در مقابله با فساد در دستگاههای خود کوتاه بیایند، ناگزیر باید قوÙ‘ه قضاییÙ‘ه وارد میدان شود. دستگاه قضایی هم باید بی‌اغماض و بدون ملاحظه، هرجا فساد و یا عملی را برخلاف قانون و در جهت سوØ¡استفاده ملاحظه کرد، با آن مقابله کند. ۱۳۸۱/۷/۳۰ بدیهی است که نقش قوه‌ی مقننه در وضع قوانین که موجب تسهیل راه‌کارهای قانونی است و نیز در ایفای وظیفه‌ی نظارت، بسیار مهم و کارساز است. ۱۳۸۰/۲/۱۰ ۸- رفتار غرب در برخورد با مسØ£له‌ی «فساد اقتصادی» و مسØ£له‌ی «عدالت» چگونه است؟ آیا واقعاÙ‹ غربی‌ها در مبارزه با فساد پیشرو هستند؟ فرض بفرمایید شما حوضچه یا منبع آبی برای شُرب مردم، در محلÙ‘ی ایجاد کنید. در و دیوارش را محکم سازید، تمام منافذش را ببندید، دریچه ورود و خروج آب منبع را تعبیه کنید و دیگر هیچ نگرانی‌ای از این بابت که آب وارد محفظه خواهد شد و در آن‌جا باقی خواهد ماند، نداشته باشید. اما در مجاورت قرار گرفتنِ منبع آب را، با فلان ماده مسموم کننده، پیش‌بینی نکنید. مسلماÙ‹ این آب، زلال و خنک هم خواهد بود و انسان وقتی بنوشد، لذÙ‘ت هم خواهد بردØ› اما در این آب، به سبب مجاورت با ماده مسموم کننده، میکرب و آلودگی وجود خواهد داشت. شما که منبع آب را تهیه کرده بودید، همه نکات سلامت آب را در نظر داشتیدØ› اما این‌جایش را دیگر نخوانده بودید. یک طرف را دیده بودیدØ› اما طرف نامشهود قضیه را ندیده بودید. اغلب مکاتب بشری، از جمله مکتب سرمایه‌داری غرب هم، همین‌طور است. یک طرفش را دیده‌اند. آن طرفی که انسانها را به کار و تلاش و پیشرفت و رشد مادÙ‘ی و ثروت و علم میکشاند، دیده‌اند و درست هم بوده است. اما طرف دیگرش را ندیده‌اند، که در این جامعه‌ای که آسمانخراشها وجود دارد و ثروتها و تجملاÙ‘ت هست، فقر و بیچارگی افراد زیادی از انسانها هم هست. از گرسنگی مردن هم هست. ظلم هم هست. بدتر از همه، فساد همه‌گیری هست که به داخل خانه همه کسانی که از این وضع لذÙ‘ت میبرند، نفوذ میکند و زندگی را بر آنها تلخ خواهد کرد. خبØ› این معضل، گریبانگیر شد و کار را خراب کرد. ۱۳۷۵/۲/۲۶ بسیاری از کشورهای دنیا - همین کشورهای غربی که اینقدر دم از مبارزه‌ی با فساد مالی و پولشوئی و امثال اینها میزنند - تا خرخره غرق در فسادند. ۱۳۸۸/۳/۲۹ ۹- با وجود مفاسد اقتصادی موجود و نارضایتی‌هایی که بعضاÙ‹ از سوی مردم یا رهبر انقلاب از وضعیت مبارزه‌ی با فساد اقتصادی در کشور دیده می‌شود، عملکرد نظام در تحقق عدالت چگونه بوده است؟ ما اگر بخواهیم پیشرفت کنیم، در درجه‌Ù‰ اول، یکÙ‰ از شاخصهاÙ‰ مهم، عدالت است. ادعاÙ‰ بنده این است که ما در این زمینه پیشرفت کرده‌ایمØ› البته نه به قدرÙ‰ که میخواهیم. اگر خودمان را با وضع قبل از انقلاب مقایسه کنیم، پیشرفت کرده‌ایمØ› اگر خودمان را با بسیارÙ‰ از کشورهاÙ‰ دیگر که با نظامهاÙ‰ گوناگون زندگÙ‰ میکنند، مقایسه کنیم، بله پیشرفت کرده‌ایمØ› اما اگر خودمان را مقایسه کنیم با آنچه که اسلام به ما گفته است و از ما خواسته است، نه، ما هنوز خیلÙ‰ فاصله داریم و باید تلاش کنیم. این تلاش به عهده‌Ù‰ کیست؟ این تلاش به عهده‌Ù‰ مسئولان و مردم - با هم - است. بله، ما از لحاظ توزیع منابع عمومÙ‰ به همه‌Ù‰ مناطق کشور، پیشرفت کرده‌ایم. یک روزÙ‰ بود که بیشترین منابع این کشور در مناطق مخصوصÙ‰ که تعلق خاصÙ‰ داشت به قدرتمندان آن روز و به دربار آن روز، صرف میشدØ› بسیارÙ‰ از استانها و شهرها هم از منابع عمومÙ‰ کشور هیچ حظ و بهره‌اÙ‰ نداشتند. قبل از انقلاب، یکÙ‰ از استانهاÙ‰ بزرگ این کشور پنج فرودگاه اختصاصÙ‰ در پنج نقطه‌Ù‰ استان داشت، که متعلق بود به وابستگان به دربار شاهØ› اما یک فرودگاه عمومÙ‰ در آن استان وجود نداشت! یعنÙ‰ مردم براÙ‰ استفاده‌Ù‰ از فرودگاه و هواپیما و رفت‌وآمد هوائÙ‰، هیچ امکانÙ‰ نداشتندØ› در حالÙ‰ که در همان استان، پنج فرودگاه براÙ‰ اشخاص خاص وجود داشتØ› این بÙ‰‌عدالتÙ‰ بود. امروز وقتÙ‰ نگاه میکنیم، مÙ‰‌بینیم از لحاظ خدمات، از لحاظ جاده‌سازÙ‰، از لحاظ ساختن بزرگراه‌ها و آزادراه‌ها و جاده‌هاÙ‰ راحت، سرتاسر کشور برخوردارند. از لحاظ گسترش تحصیل علم، در سرتاسر کشور این امتیاز و این امکان وجود دارد. همان‌طور که اشاره کردم، مناطق متعددÙ‰ از کشور در آن روز، حتّى شهرها، از لحاظ دبیرستان در مضیقه بودند. بنده در استان سیستان و بلوچستان تبعید بودمØ› اوضاع را آنجا میدیدم. از لحاظ دبیرستان، بسیارÙ‰ از شهرهاÙ‰ آن استان در مضیقه بودند. یک مرکز نیم‌بندِ ضعیفِ درجه‌Ù‰ سوم چهارمِ دانشگاهÙ‰ در کل آن استان وجود داشت. امروز شما وقتÙ‰ در آن استان و بقیه‌Ù‰ استانها نگاه کنید، مÙ‰‌بینید در همه‌Ù‰ شهرها دانشگاه وجود داردØ› یعنÙ‰ امکان تحصیل. خب، این عدالت است. این معنایش این است که امکان تحصیل علم توزیع شده است بین مناطق گوناگون کشورØ› امکانات مادÙ‰ کشور، منابع مالÙ‰، علم توزیع شده استØ› این بسیار چیز خوبÙ‰ است. در گذشته، نخبگان شهرهاÙ‰ دوردست و کسانÙ‰ که داراÙ‰ استعداد بودند، امکان بروز و ظهور نداشتندØ› امروز چرا، امکان بروز و ظهور دارند. ۱۳۹۱/۷/۲۲ یکÙ‰ از نمونه‌هاÙ‰ مهم عدالت اجتماعÙ‰، تقسیم و توزیع متناسب فرصت‌هاÙ‰ کشور است... در جمهورÙ‰ اسلامÙ‰ هرچه پیش مÙ‰‌آئیم این معنا را قوÙ‰‌تر مÙ‰‌بینیم. روستاها در حوزه‌Ù‰ مراقبت قرار میگیرند، شهرهاÙ‰ دوردست در حوزه‌Ù‰ مراقبت قرار میگیرند. این همه مسکن‌سازÙ‰ در روستاها، این همه جاده‌سازÙ‰ به سمت شهرهاÙ‰ دور کشور و روستاها، راه‌هاÙ‰ ارتباطÙ‰، ارتباطات گوناگون، نیروÙ‰ برق، آب مناسب، تلفن، امکانات زندگÙ‰، اینها در سرتاسر کشور توزیع شده است. ۱۳۸۹/۱۱/۱۵