موسیقی از نگاه مقام معظم رهبری!

اخبار

بعضی خیال می کنند که مرز موسیقی حلال و حرام، موسیقی سنتی ایرانی و موسیقی غیر سنتی استØ› نه، این طوری نیست.

درادامه

امروزه موسیقی یکی از مباحث مهم جامعه ماست، و اختلاف سلیقه های زیادی که در کشور ما وجود دارد که باعث شده جوانان و بویژه جامعه موسیقی ما در این خصوص بلاتکلیف بمانند. لذا در این زمینه توجهتون رو به یه پرسش و پاسخ (موسیقی از نگاه رهبری) جلب می کنیم.

پرسش:

سؤال بنده از حضرتعالی این است که جدای از جنبه های فقهی، نظرتان به طور خاص در مورد قابلیت های اجتماعی موسیقی به عنوان یک هنر چیست و این که در جامعه امروزی ما، با مقتضیات امروزی ما، با مقتضیات جوان امروز ما، با نوگرایی هایی که جوان ما، با نوگرایی هایی که جوان ما طالب آن است، فکر می کنید موسیقی چه شرایطی باید داشته باشد؟

جواب:

این که ما بگوییم موسیقی بهترین راه مقابله با تهاجم فرهنگی است، نه، من به این معتقد نیستم که موسیقی یک چنین کششی داشته باشد. بهتر است بگویم یکی از راه های مبارزه با تهاجم فرهنگی است. بله یکی از راه هاست. البته با شرایطی می تواند باشد، اما بهترین راهش را این نمی دانم. ببینید، در مورد موسیقی دو حرف وجود دارد:

یکی این که ببینیم اساسا مشخصه های موسیقی حلال و حرام چیستØ› و دیگر این که بیاییم: در مصداق، مرزهایی را مشخص کنیم تا به قول شما، جوانان بدانند که این یکی حرام و این یکی حلال است. البته این دومی کار آسانی نیستØ› کار دشواری است. که انسان از این اجراهای موسیقی های گوناگون –موسیقی خارجی، موسیقی ایرانی هم با انواع و اقسامشØ› با کلام، بی کلام- بخواهد یکی یکی اینها را مشخص کندØ› اما مشخصه های کلی‌یی دارد که آن را می شود گفت. البته من هم در جاهایی به بعضی از اشخاصی که دست اندرکار بودند، آنچه را که می توانستم و می دانسم، گفته امØ› حالا هم مختصری برای شما عرض می کنم.

ببینید، موسیقی اگر انسان را به بیکارگی و ابتذال و بی حالی و واخوردگی از واقعیت های زندگی و امثال اینها بکشاند، این موسیقی، موسیقی حلال نیستØ› موسیقی حرام است. موسیقی اگرچنان چه انسان را از معنویت، از خدا و از ذکر غافل کند، این موسیقی حرام است. موسیقی اگر انسان را به گناه و شهوترانی تشویق کند، این موسیقی حرام است، از نظر اسلام این است. موسیقی اگر این خصوصیات مضر و موجب حرمت را نداشته باشد، البته آن وقت حرام نیست. اینهایی که را که من گفتم، بعضی از آنها در موسیقی بی کلام و در سازهاستØ› بعضی هم حتی در کلمات است. یعنی ممکن است فرضا یک موسیقی ساده بی ضرری را اجرا کنند، لیکن شعری که در این موسیقی خوانده می شود، شعر گمراه کننده ای باشدØ› شعر تشویق کننده به بی بند و باری، به ولنگاری، به شهوترانی، به غفلت و این طور چیزها باشدØ› آن وقت حرام می شود.

بنابراین، آن چیزی که شاخص حرمت و حلیت در موسیقی است و نظر شریف امام هم در اواخر حیات مبارکشان – که آن نظریه را در باب موسیقی دادند – به همین مطلب بود، این است. موسیقی لهوی داریم ممکن است موسیقی – به اصطلاح فقهی اش – موسیقی لهوی باشد. «لهو» یعنی غفلت، یعنی دور شدن از ذکر خدا، دور شدن از معنویتØ› دور شدن از واقعیت های زندگیØ› دور شدن از کار و تلاش و فرو غلتیدن در ابتذال و بی بند و باری. این موسیقی می شود حرام. اگر این با کیفیت اجرا حاصل بشود، اگر با کلام حاصل بشودØ› فرقی نمی کند. شما می گویید زبان بین المللی. آن موسیقی ای که به قول خود شما مرزها را در نوردیده و در جاهایی پخش شده، آیا این لزوما موسیقی خوبی است؟ صرف این که یک موسیقی از مرز فلان کشور خارج شد و توانست به مثلا کشورهای مختلف برود و یک عده طرفدار پیدا کند، مگر دلیل خوب بودن موسیقی است؟ نه، به هیچ وجه. ممکن است یک موسیقی ای باشد که به شهوترانی و تحرکات و نشاط های شهوی جوانی تحریک می کندØ› طبیعی است که یک مشت جوانی که غفلت زده هستند، از این موسیقی خوششان می آید. هر جایی که در دنیا دستشان به این نوار بیفتد، از آن نوار استفاده می کنند. این دلیل خوب بودن موسیقی نیست. من نمی توانم به طور مطلق بگویم که موسیقی اصیل ایرانی موسیقی حلال استØ› نه، این طور نیست.

بعضی خیال می کنند که مرز موسیقی حلال و حرام، موسیقی سنتی ایرانی و موسیقی غیر سنتی استØ› نه، این طوری نیست.

آن موسیقی ای که منادیان دین و شرع همیشه در دوره های گذشته با آن مقابله می کردند و می گفتند حرام است، همان موسیقی سنتی ایرانی خودمان است که به شکل حرامی در دربارهای سلاطین، در نزد افراد بی بند و بار،‌در نزد افرادی که به شهوات تمایل داشتند و خوض در هشویات می کردند اجرا می شدهØ› این همان موسیقی حرام است.

بنابراین، مرز موسیقی حرام و حلال، عبارت از ایرانی بودن، سنتی بودن، قدیمی بودن، کلاسیک بودن، غربی بودن یا شرقی بودن نیستØ› «مرز» آن چیزی است که من عرض کردم.

این ملاک را می شود به دست شما بدهیم، اما این که ایا این نوار جزو کدام هاست این را من نمی توانم مشخص کنم. البته الآن دستگاه هایی هستند که دارند ممیزی می کنندØ› اما من خیلی هم اطمینان ندارم که این ممیزی ها صد در صد درست باشد. گاهی می آیند به ما می گویند که یک نوار بسیار بد یا مبتذلی را دارند به صورت مجاز پخش می کنندØ› گاهی هم ممکن است عکس این اتفاق بیفتد. من الآن نمی دانم واقعا این ممیزی ها چه قدر از روی واقع بینی و ضابطه مندی انجام می گیردØ› اما آن چیزی که من می توانم به شما – به عنوان یک جوان خوب و به عنوان کسی که مثل فرزندان خودم هستید – به عنوان نصیحت و نظر خودم بگویم، این است که عرض کردم. به نظرم می رسد که موسیقی می تواند گمراه کننده باشد، می تواند انسان را به شهوات دچار کند، می تواند انسان را غرق در ابتذال و فساد و پستی کند، می تواند هم این نباشد و می تواند عکس این باشدØ› مرز حلال و حرام این جاست.

من امیدوارم که شما جوانان با این زاد و تقوا بتوانید وارد میدان بشوید و تولیدهایی داشته باشید که به معنای حقیقی کلمه هم خصوصیات موسیقی خوب و بلیغ را داشته باشد و به معنای حقیق تØ£ثیرگذار مثبت باشد و حقیقتا جوانان و روح ها را، به صفا و به معنویت و به حقیقت رهنمون کند.

پرسمان

منبع : جام نیوز