برخورد صحیح با جوانان از منظر دین

نودیها:جوان، عنصری فعال و حساس در جامعه است و بخش بزرگی از جمعیت کشور را تشکیل می‌دهد، که برای رفتار و درک صحیح این قشر از افراد، روانشناسان، راه های زیادی را پیشنهاد نموده‌اند، اما بی‌شک بهترین راه برای برخورد صحیح با جوانان را بایستی در گفتار و کردار بزرگان دین جست‌وجو کرد. پیامبر اسلام(ص) و امامان معصوم(ع)، توجه ویژه‌ای به تربیت صحیح فرزندان داشته‌اند، و تربیتی را مطلوب دانسته‌اند که باعث عاقبت به خیری شود، پیامبر(ص) در این‌باره می‌فرمایند: «اکرِمُوا Ø£ولادÙŽکُم و Ø£حسِنوا آدابÙŽهُم یُغفÙŽرلÙŽکُم»Ø› فرزند خود را گرامی بدارید و آنان را خوب تربیت کنید تا آمرزیده شوید.» پدر و مادر، می‌توانند باعث عاقبت به خیری فرزند خود شوند، و حتی از تربیتی که نسبت به فرزند خود داشته‌اند، ثواب ببرند، چراکه ثواب اعمال نیک فرزند به والدین او نیز می‌رسد، حضرت پیامبر(ص) می‌فرمایند: «کُلُّ مُولودِ یولÙŽدُ عÙŽلی الفِطرۀِ حتÙ‘ی یکونÙŽ اÙŽبÙŽواهُ یُهÙŽوِّدانِهِ و یُنÙŽصِّرانِهِ»Ø› هر کودکی با فطرت توحید متولد می‌شود، لیکن این والدین او هستند که کودک را یهودی یا مسیحی تربیت می‌کنند.» احترام به فرزند همانطور که در دین اسلام احترام به پدر و مادر از جانب فرزندان، از اهمیت فراوانی برخوردار است، احترام متقابل والدین نیز به فرزندان، توصیه شده، که پیامبر اکرم (ص) می‌فرمایند: «همان گونه که فرزند نباید به والدین خود بی احترامی کند، والدین نیز نباید نسبت به او بی احترامی نمایند.» یکی از روش های صحیح و کارآمد در تربیت انسان، روش احترام و «تکریم شخصیت» است. این شیوه در حقیقت پشتوانه سلامت روان بشر و از مهم ترین عوامل رشد شخصیÙ‘ت اوستØ› که این روش صحیح تربیتی، یکی از شیوه‌های تربیتی آیین حیات بخش اسلام است و آموزه های قرآنی برپایه و اصول احترام به انسان و کرامت انسانی بنا نهاده شده است.  عدم پرخاش و ملامت خشونت و سرزنش در رفتار با جوانان، در اکثر موارد، نتیجه عکس دارد، چرا که جوانان به شدت دارای روحیه تمرد هستند. نتیجه رفتار پرخاشگرانه والدین با فرزندان، را در رفتار فرزندان با والدین می توان دید، رفتاری که باعث قطع رابطه محبت و احترام بین والدین و فرزندان می‌گردد. پیامبر اکرم (ص) خطاب به مولا علی (ع) می‌فرمایند: «یا علی، لعنت خدا بر پدر و مادری باد که فرزند خویش را به عصیان وادارند و باعث قطع رابطه محبت شوند.» ملامت و سرزنش بیش از حد نیز، نتیجه عکس در رفتار جوانان خواهد داشتØ› به طوری که اگر نصیحت، رنگ سرزنش به خود بگیرد، نتیجه عکس خواهد داشت، که مولا علی(ع) در مورد علت لجاجت جوانان می‌فرمایند: «زیاده‌روی در ملامت کردن، شعله لجاجت را مشتعل می‌سازد.» هم‌چنین باید توجه داشت که نصیحت گوئی بیش از حد برای جوانان، آن هم در حضور دیگران می‌تواند شخصیت آنان را سرکوب و خدشه‌دار نماید، امام علی(ع) در این رابطه می‌فرمایند: «نصیحت گفتن فردی در حضور دیگران کوبیدن شخصیت او می‌باشد.»

 برخورد صحیح با جوانان در رفتار پیامبر(ص)

یکÙ‰ از رازهاÙ‰ بزرگ موفقیت پیامبر(ص) در پیش برد اسلام، این بود که در تمام اقشار و طبقات مردم به ویژه در قلب جوانان جاÙ‰ گرفته بود. گاهÙ‰ به عیادت بیماران جوان مÙ‰‌رفت و گاهÙ‰ در جمعشان مÙ‰‌نشست و با آنان سخن مÙ‰‌گفت و نصیحت‌شان مÙ‰‌کردØ› همین برخوردهاÙ‰ زیبا و منحصر به فرد پیامبر بود که باعث شد جوانان به رسول خدا عشق ورزیده، جان خود را فداÙ‰ حضرتش نمایند. در بسیارÙ‰ از جنگ ها همین جوانان بودند که فرماندهÙ‰ یا پرچمدارÙ‰ لشگر اسلام را به عهده مÙ‰‌گرفتند و گاهÙ‰ نیز همین جوانان نماینده ویژه پیامبر(ص) بودند تا به مردم، قرآن و معارف اسلامÙ‰ بیاموزند و گاهی نیز از طرف پیامبر اسلام(ص) به عنوان استاندار و فرماندار و قضات در برخÙ‰ از شهرها تعیین مÙ‰‌شدند. نصیحت های پدرانه و دلسوزانه، حضرت محمد(ص) برای این قشر از جامعه، گویای شیوه برخورد صحیح با آنان و رفتاری ملایم است، ایشان می‌فرمایند: «برترÙ‰ جوان عابدÙ‰ که بندگÙ‰ ورزد، بر پیرÙ‰ که پس از سالمندÙ‰ رو به بندگÙ‰ آرد، همچون برترÙ‰ پیامبران بر دیگر مردم است. پیامبر اسلام(ص)، اهمیت دادن به جوانان را اینگونه سفارش می‌کنند: «براÙ‰ جوانان در مجالس جاÙ‰ باز کنید، و امور نو و جدید را به آنان تفهیم کنید، چرا که این گروه جایگزین شما و درگیر مسائل جدید خواهند شد»Ø› ایشان هم‌چنین می‌فرمایند: «نابودÙ‰ جوانانتان را آرزو نکنید، گرچه بدÙ‰‌هاÙ‰ بسیار در آنان باشد، زیرا آنان با آن بدÙ‰‌ها چند دسته‌اند: یا توبه مÙ‰‌‎کنند و خداوند هم توبه آنان را مÙ‰‌پذیرد و یا این که آفت‌ها، آنان را از پاÙ‰ درمÙ‰‌آورد و یا با دشمنÙ‰ مÙ‰‌جنگند، یا آتش سوزÙ‰ را خاموش مÙ‰‌نمایند و یا سیلÙ‰ را سد مÙ‰‌کنند.»

  برخورد صحیح با جوانان در رفتار امام علی(ع)

امام علی(ع)، مشورت گرفتن و اهمیت به نظر جوانان را شیوه رفتاری مناسب با آنان می‌دانند و اینگونه توصیه می‌کنند: «هنگامÙ‰ که در پیش آمدÙ‰ احتیاج به مشورت داشتÙ‰، ابتدا به جوانان مراجعه نما زیرا که آنان ذهنÙ‰ تیزتر و حدسÙ‰ سریع تر دارند، سپس (نتیجه) آن را به نظر بزرگسالان و پیران برسان تا پیگیرÙ‰ نموده، عاقبت آن را بسنجند و راه بهتر را انتخاب کنند، زیرا تجربه آنان بیشتر است.» امیرالمومنین(ع) هم‌چنین به نادیده گرفتن برخی از خطاهای جوانان و گذشت از اشتباهاتشان توصیه می‌نمایند: «هرگاه جوان را توبیخ کردÙ‰، برخÙ‰ خطاهاÙ‰ او را نادیده بگیر، تا توبیخ تو، او را به مقابله وادار نسازد.»   منابع: میزان الحکمه، ج ۱، ص ۱۰۳ الحدیث، ج ۲، ص ۳۷۷ میزان الحکمه، ج ۱۴، ص ۷۰۸۹ الحدیث، ج ۱، ص ۳۰۱ حدیث تربیت، ج ۲، ص ۶۵ حلیه الØ£ولیاØ¡، ج ۵، ص ۱۱۹ شرح نهج البلاغه ابن ابÙ‰ الحدید، ج۲۰، ص۳۳۷،