اعمال و برکات ماه ربیع الاول

نودیها:ماه «ربیع الاول» همانگونه که از اسم آن پیداست بهار ماه ها می باشدØ› به جهت اینکه آثار رحمت خداوند در آن هویداست. در این ماه ذخایر برکات خداوند و نورهای زیبایی او بر زمین فرود آمده است. زیرا میلاد رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم ) در این ماه است و می توان ادعا کرد از اول آفرینش زمین رحمتی مانند آن به خود ندیده است. ماه محرم و صفر را پشت سر گذاشتیم با اندوه و اشک و ناله، اشک ریختیم و دل تازه کردیم و با یاد عظمت آقا ابا عبدالله الحسین بزرگ شدیم، از خزان عفلت به برکت اشک های محرم و صفر به بهار رسیدیم و اکنون وقت آن است که در این بهار به یمن رویش دوباریمان سجده شکر به جای آوریم و این بهار را قدر بدانیم و بندگی کنیم. بهار ماه‏‌ها، ربیع الاول است، چرا که آثار رحمت الهی و ذخایر برکات خداوندی در این ماه پدیدار می‏‌شود و انوار جمال الهی بر زمین و زمینیان می‌تابد. ماه ربیع‌الاول آمیخته با خاطره غم‌انگیزی چون شهادت امام حسن عسکری(ع) و مطابق روایت معروف، ماه میلاد مبارک پیامبر گرامی اسلام(ص) و امام صادق(ع)، هجرت پیامبر اکرم(ص) از مکه به مدینه، آغاز امامت پربرکت حضرت بقیه اللÙ‘ه(عج) و ماه رخداد واقعه عظیم «لیله‌المبیت» است. پس بر انسان مسلمان که برتری رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم ) را قبول داشته و مراقب رفتار با مولایش می باشد واجب است در این ماه به شکرانه ارازنی شدن آن نعمت بزرگ به عبادتی از سر شور و اشتیاق بپردازد،گرچه عبادات شبانه روزی عالمیان هرگز در خور چنین نعمتی نخواهد بود اما «آنچه سعی است ما در طلبش بنماییم». اعمال و وقایع رخ داده در ماه ربیع‌الاول به عنوان سومین ماه قمری: مهمترین اعمال این ماه شب اوÙ‘ل: این شب به نام «لیله المبیت» مزیÙ‘ن است، در این شب یک حادثه مهمÙ‘ تاریخی واقع شد و آن این که در سال سیزدهم بعثت، رسول خدا(صلی الله علیه وآله) از مکÙ‘ه به قصد هجرت به سوی مدینه، از شهر خارج شد و در «غار ثور» پنهان گردید و امیر مÛ†منان علی(علیه السلام) برای اغفال دشمنان، فداکارانه در بستر رسول خدا(صلی الله علیه وآله) خوابید آیه شریفه «وÙŽ مِنÙŽ النÙ‘اسِ مÙŽنÙ’ یÙŽشÙ’رِی نÙŽفÙ’سÙŽهُ ابÙ’تِغاØ¡ÙŽ مÙŽرÙ’ضاتِ اللÙ‘هِ وÙŽ اللÙ‘هُ رَءُوفÙŒ بِالÙ’عِبادِ؛ بعضی از مردمِ (با ایمان و فداکار) جان خود را در برابر خشنودی خدا می فروشند و خداوند نسبت به بندگان مهربان است»(۱)در حقÙ‘ آن حضرت نازل شد.(۲) سال هجرت رسول خدا(صلی الله علیه وآله) مبدØ£ تاریخ مسلمانان است و تحوÙ‘لی عظیم در جهان اسلام روی داد. ۱- روزه گرفتن به شکرانه سلامتی پیامبر اعظم و امیرمÛ†منان از گزند کفار و مشرکان در اول ربیع الاول. ۲- خواندن زیارت پیامبر (صلی الله علیه و آله) و علی (علیه السلام) در این روز. روز هشتم: در روز هشتم ربیع الØ£وÙ‘ل، سال ۲۰۶، شهادت امام حسن عسکری(علیه السلام) طبق روایتی واقع شده است و از همان روز، امامت حضرت صاحب الزÙ‘مان، حجÙ‘ه بن الحسن Ù€ عجÙ‘ل الله تعالی فرجه الشریف Ù€ آغاز گردید.(۳) در این روز شایسته است زیارت امام حسن عسکری علیه السلام خوانده شود. روز دهم: روز ازدواج رسول خدا(صلی الله علیه وآله) با حضرت خدیجه کبری(علیها السلام) است در حالی که رسول خدا(صلی الله علیه وآله) ۲۵ ساله بود و حضرت خدیجه(علیها السلام)۴۰ ساله. به همین مناسبت روزه این روز به عنوان شکرگزاری مستحب شمرده شده است.(۴) روز دوازدهم: این روز مطابق نظر مرحوم شیخ کلینی و مسعودی و همچنین مشهور میان اهل سنÙ‘ت، روز ولادت با سعادت نبی مکرÙ‘م اسلام(صلی الله علیه وآله)است.(۵) همچنین در این روز، رسول خدا(صلی الله علیه وآله) بعد از ۱۲ روز که مسیر راه میان مکÙ‘ه و مدینه را پیمود وارد مدینه گردید.(۶) و نیز روز انقراض دولت بنی مروان در سال ۱۳۲ است.(۷) اعمال مستحب در این روز به شکرانه انقراض دولت اموی دو مورد است: ۱- روزه گرفتن. ۲- دو رکعت نماز مستحبی که در رکعت اول بعد از حمد، سه بار سوره کافرون و در رکعت دوم بعد از حمد سه بار سوره توحید خوانده می شود. روز چهاردهم: در سال ۶۴ در چنین روزی، یزید بن معاویه به هلاکت رسید.(۸) وی پس از سه سال و نُه ماه خلافت که همراه با جنایات عظیمی بود - که مهمترین آن واقعه کربلا و شهادت ابی عبداللÙ‘ه الحسین(علیه السلام) و یارانش می باشد - در سنÙ‘ سی و هفت سالگی در منطقه «حوران» زندگی ننگینش به پایان رسید جنازه اش را در دمشق دفن کردند ولی اکنون اثری از او نیست.(۹) شب هفدهم: طبق روایات مشهور شیعه، شب ولادت حضرت خاتم الانبیا، رسول معظÙ‘م اسلام(صلی الله علیه وآله) است و شب بسیار مبارکی است.(۱۰) ۱) غسل به نیÙ‘ت روز هفدهم ربیع الاوÙ‘ل.(۱۱) ۲) روزه: که برای آن فضیلت بسیار نقل شده است، از جمله در روایاتی از ائمÙ‘ه معصومین(علیهم السلام)آمده است: کسی که روز هفده ربیع را روزه بدارد، خداوند برای او ثواب روزه یکسال را مقرÙ‘ر می فرماید.(۱۲) ۳) دادن صدقه، احسان نمودن و خوشحال کردن مÛ†منان و به زیارت مشاهد مشرÙ‘فه رفتن.(۱۳) ۴) زیارت رسول خدا(صلی الله علیه وآله) از دور و نزدیک در روایتی از آن حضرت آمده است: هر کس بعد از وفات من، قبرم را زیارت کند مانند کسی است که به هنگام حیاتم به سوی من هجرت کرده باشد، اگر نمی توانید مرا از نزدیک زیارت کنید، از همان راه دور به سوی من سلام بفرستید (که به من می رسد).(۱۴) ۵) زیارت امیر مÛ†منان، علی(علیه السلام) نیز در این روز مستحب است با همان زیارتی که امام صادق(علیه السلام) در چنین روزی کنار ضریح شریف آن حضرت(علیه السلام) وی را زیارت کرد.(۱۵) ۶) تکریم، تعظیم و بزرگداشت این روز بسیار بجاست، مرحوم «سیÙ‘د بن طاووس»، در اقبال، در تکریم و تعظیم این روز به خاطر ولادت شخص اوÙ‘ل عالم امکان و سرور همه ممکنات حضرت نبی اکرم(صلی الله علیه وآله) سفارش بسیار کرده است. بنابراین، سزاوار است مسلمین با برپایی جشن ها و تشکیل جلسات، هرچه بیشتر با شخصیÙ‘ت نبی مکرÙ‘م اسلام(صلی الله علیه وآله)، سیره و تاریخ زندگی او آشنا شوند و از آن، برای ساختن جامعه ای اسلامی و محمÙ‘دی بهره کامل گیرند. همچنین یکسال قبل از هجرت رسول خدا(صلی الله علیه وآله)، در چنین شبی معراج آن حضرت صورت گرفت.(۱۶) روز هفدهم: همان گونه که گفتیم مشهور میان علمای امامیÙ‘ه آن است که روز هفدهم ربیع الØ£وÙ‘ل، روز ولادت با سعادت رسول خدا حضرت محمÙ‘د بن عبداللÙ‘ه(صلی الله علیه وآله) است و معروف آن است که ولادتش در مکÙ‘ه معظÙ‘مه، واقع شده است، و زمان ولادتش هنگام طلوع فجر، روز جمعه، سنه عام الفیل بوده است.(۱۷) (عام الفیل سالی است که ابرهه با لشکرش که بر فیل سوار بودند به قصد تخریب کعبه آمد، ولی همگی نابود شدند). همچنین در چنین روزی در سال ۸۳ هجری قمری، ولادت امام صادق(علیه السلام) واقع شده است و از این جهت نیز بر اهمÙ‘یÙ‘ت این روز افزوده شده است.(۱۸) ماه ربیع الØ£وÙ‘ل گرچه آغاز آن آمیخته با خاطره غم انگیز و اندوهبار شهادت امام حسن عسکری(علیه السلام) است، ولی از آن جا که میلاد مبارک حضرت ختمی مرتبت رسول گرامی اسلام(صلی الله علیه وآله) مطابق روایت معروف، در هفدهم این ماه و طبق روایت غیرمعروف، در دوازدهم آن واقع شده و میلاد حضرت صادق(علیه السلام) نیز در هفدهم این ماه است، ماه شادی و جشن و سرور است. از آن جا که هجرت پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) که سرچشمه دگرگونی عمیق در جهانِ اسلام و عزÙ‘ت و شوکت مسلمین شد، و همچنین داستان «لیله المبیت» در این ماه واقع گردیده، و آغاز امامت پربرکت حضرت بقیه اللÙ‘ه (ارواحنا فداه) همزمان با شهادتِ پدر بزرگوارش نیز می باشد در مجموع از ماههای بسیار پربرکت و پرخاطره است، که سزاوار است، همه علاقه مندان مکتب اهل بیت (علیهم السلام) آن را ارج نهند و گرامی بدارند.(۱۹) پی نوشت ها: ۱. سوره بقره، آیه ۲۰۷. ۲. اقبال الاعمال، صفحه ۵۹۲ و تفسیر نمونه، جلد ۲، صفحه ۷۸. ۳.کافی، جلد ۱، صفحه ۵۰۳. ۴. اقبال، صفحه ۵۹۹. ۵. زاد المعاد، صفحه ۴۱۲. ۶. اقبال، صفحه ۵۹۹ و کامل ابن اثیر، جلد ۲، صفحه ۷ (حوادث سال اوÙ‘ل هجرت). ۷. مصباح المتهجÙ‘د، صفحه ۷۹۱ ۸. اقبال، صفحه ۶۰۱ ۹. تتمه المنتهی، صفحه ۶۴. ۱۰. مصباح المتهجÙ‘د، صفحه ۷۹۱ و اقبال، صفحه ۶۰۳. ۱۱.  فلاح السائل، صفحه ۶۱ ۱۲.  اقبال، صفحه ۶۰۳ ۱۳. همان مدرک ۱۴.  همان ص ۶۰۴ ۱۵. همان مدرک، صفحه ۶۰۸ ۱۶. اقبال، صفحه ۶۰۱. ۱۷. مصباح المتهجÙ‘د، صفحه ۷۹۱ و اقبال، صفحه ۶۰۳. ۱۸. بحارالانوار، جلد ۴۷، صفحه ۱، حدیث ۲. ۱۹.کتاب ارزنده المراقبات مرحوم آیت الله حاج میرزا جواد ملکی تبریزی (ره) تسنیم