محمدجوادکتابی

بنفشه آفریقایی با یک ایده عجیب و نامتعارف شروع می‌شودØ› ایده‌ای که بوی خیانت می‌دهد. خیانتی که نه تنها مذمت نمی‌شود که تئوریزه نیز می‌شود. آخرین ساخته مونا زندی حقیقیØŒ داستان زنی به نام شکوه است که همسر سابقش را از آسایشگاه به خانه می‌آورد تا با همسر فعلی‌اش از آن مراقبت کنند. فیلم یک خط داستان بیشتر ندارد و  خبری از داستان‌های فرعی نیست. اصولا همان تک خط داستان نیز با هیچ منطقی سازگار نیست. زندی حقیقی گویا انقدر از داستان ابتدایی خوشش آمده که زحمت فکر کردن و منطقی جلو بردن داستان را هم به خودش نداده است.

در طول فیلم متوجه می‌شویم که شکوه عاشق دوست همسر خود شده و برای همین او را ترک می‌کندØ› مساله‌ای که ابتدا از طرف شکوه رد شده اما در ادامه داستان متوجه می‌شویم که بله داستان همان داستان خیانت است. شوهر سابق شکوه که دوسال است با کسی حرف نزده و در خانه سالمندان به سر می‌بردØŒ بسیار راحت حاضر می‌شود به خانه‌ی همسر سابق خود که از قضا با دوست‌اش به او خیانت کرده‌اند برود. اصولا متوجه نمی‌شویم چه منطقی پشت این انتخاب استØ› و برای چه و به چه انگیزه‌ای همسر سابق شکوه باید قبول کند که به خانه خیانت‌کاران وارد شود.

البته فیلم بنفشه آفریقایی کم از این بی‌منطقی‌ها ندارد. همسر فعلی شکوه که هرازگاهی غیرتی می‌شود و این غیرتی شدن در نگاه شکوه بچگانه استØŒ با دیدن عکس شکوه در کیف همسر سابقش از خانه می‌رود و با او قهر می‌کندØ› البته چند روز بعد و بدون هیچ دلیلی باز به خانه برگشته و شبی که شکوه نیست تا صبح با همسر سابق زنش فیلم می‌بیند و تخمه می‌شکند! بازهم مشخص نیست که این کنشگری‌ها از چه منطقی شکل می‌گیرد.

مشکل فیلم البته خیلی فراتر از این داستان‌هایی است که بی منطق جلو می‌روند. دلیل اینکه چرا باید شخصیت زن داستان با اصراØŒ همسر سابق خود را به خانه همسر فعلی‌اش بیاورد معلوم نیست! البته در سکانس‌های پایانی مشخص می‌شود که شخصیت زن داستان گویا هنوز عاشق همسر سابق خود نیز هست و او دوست دارد دو مرد دوست‌داشتنی زندگی‌اش را در یک خانه با هم داشته باشد. فیلم از لحاظ فرم نیز وضع بهتری از محتوا ندارد. البته نمی‌شود از بازی خوب و یکدست بازیگران فیلم چشم پوشی کرد. با همه‌ی این اوصاف فیلم از اساس روی هواست! بنای فیلم بر سوال‌هایی است که جواب داده نمی‌شوند و اصولا شکل‌گیری موقعیت‌ها بدور از منطق است. بنفشه آفریقایی یک ایده ناپخته در ستایش خیانت استØ› فیلمی که چفت و بست چندانی ندارد و باید آن را در لیست هدر رفته‌های امسال وارد کرد.

محمدحسین رحیمی

فیلم مونا زندی حقیقیØŒ تازه‌ترین نمونه از فیلم‌هایی است که بیش و پیش از آنکه فیلم باشندØŒ تلاش می‌کنند «حرفی» بزنند. فیلمØŒ چه موافق و دوستدارش باشید و چه مخالف سرسختشØŒ جان می‌دهد برای به راه انداختن حرف و نظر و بحثØŒ از حقوق زن و کلیشه‌های جامعه مرد سالارØŒ تا به چالش کشیدن عشق و نسبیت‌گرایی در اخلاق و روابط زناشویی. برای مخاطب بینوایی که برای تماشای فیلم به سالن سینما آمده اماØŒ نهایتاÙ‹ به اندازه بیست دقیقه داستان برای تعریف کردن دارد. بعد از آنØŒ فقط انبوهی از سکانس‌های بی‌سر و ته و کشدار دارد که نه به قبل از خود ربطی دارندØŒ نه برای بعد از خود کارکردی.

اما آیا بنفشه آفریقاییØŒ اگر فیلم سر و شکل داری نیستØŒ لااقل در بیان حرف‌هایش موفق استØŸ باز هم نه. فیلمساز سراغ ایده‌ای رفته که به طور طبیعی و بدیهیØŒ حساسیت‌های نظارتی را بر می‌انگیزد: زنی که در حضور همسر فعلی‌اشØŒ عشق به همسر سابقش را بازیابی می‌کند. اما فیلمساز برای فرار از حساسیت‌هاØŒ آنچنان بی‌قضاوت و منفعل در میانه داستان ایستاده که تماشاگر هم نمی‌فهمد باید کدام سمت ماجرا بایستدØŸ فیلم قرار است برای «شکو» دل بسوزاندØŒ اما کجای انتظار و حساسیت همسرش رضاØŒ که نمی‌خواهد – و مگر جز این است که نباید بخواهدØŸ - همسرش همزمان به دو مرد علاقه داشته باشدØŒ عجیب و غیر‌منطقی استØŸ یا عصبانیت و گلایه فرزندان شکو از اینکه مادرشان زمانی خانه و خانواده را رها کرده و با دوست پدرشان ماجرایی عاطفی به راه انداختهØŒ ناموجه استØŸ اگر به قول شکوØŒ فرزندانش هیچ وقت حاضر نشده‌اند دلیل طلاق مادرشان را بشنوندØŒ مای مخاطب که حاضریم بشنویمØ› چرا برای ما توضیحی نداردØŸ

فیلم مونا زندی حقیقی ابتدا اسم دیگری داشت و به رسم ارشاد که نام‌های خارجی را برای فیلم‌ها نمی‌پذیردØŒ ناچار به تغییر اسم شد. کاش ارشاد به جای رسم «خارجی زدایی» از اسم‌هاØŒ به فکر «خارجی زدایی» از درونمایه فیلم‌ها بودØŒ تا بیننده بینوای داخلیØŒ موقع تماشای داستان زنی که عشق مشترکی به دو مرد داردØŒ دود از کله‌اش بلند نمی‌شد!

رجانیوز