دحوالارض نماد توØ£مانی عبادت و سیاست

نودیها: دحوالارض بر خلاف آنچه برخی می پندارند، صرفاÙ‹ نماد ویژگی عبادی زندگی مؤمنانه در روی این کره خاکی نیست بلکه با دقت در محتوای دعایی که در این روز به خواندن آن سفارش شده بعد مغفول کلان سیاسی و حکومتی که آن را به حکومت امام زمان(عج) گره می زند، آشکار می گردد که در آیات فراوانی چون «ان الارض یرثها عبادی الصالحون» (انبیا ۱۰۷) به آن تصریح شده است. ** دحوالارض چه روزی است؟ بیست و پنجم ذیقعده، هم زمان با دحوالارض یعنی گسترش یافتن زمین است. از امیرالمؤمنین(ع) روایت شده است که فرمودند: «نخستین رحمتی که از آسمان به زمین نازل شد، در بیست و پنج ذی القعده بود. کسی که در این روز روزه بگیرد و شبش را به عبادت بایستد، عبادت صد سال را که روزش را روزه و شبش را عبادت کرده است خواهد داشت.» هم چنین در برخی از روایات، این روز به عنوان روز قیام امام زمان، مهدی موعود(عج) معرفی شده و خاتم المحدثین، شیخ عباس قمی(ره) روز دحوالارض را از چهار روز معروفی ذکر کرده که روزه آن ثواب هفتاد سال عبادت را دارد. گذشته از واقعه دحوالارض، رویدادهای دیگری نیز در این روز رخ داده اند که اهمیت آن را دوچندان کرده اندØ› ازجمله: - میلاد ابوالانبیاØ¡ حضرت ابراهیم(ع). - میلاد حضرت عیسی مسیح(ع). - خروج رسول اکرم(ص) از مدینه به همراه هزاران حاجی به سوی مکه، به قصد حجه الوداع. در این سفر، وجود مقدس امیرالمؤمنین و حضرت زهرا سلام الله علیهما و نیز همه همسران و بسیاری از اصحاب پیامبر(ص) ایشان را همراهی می کردند. زیارت حضرت امام رضا(ع) بهترین و با فضیلت ترین عمل مستحبی این روز است. در روایتی نیز آمده است که قائم(عج) در همین روز قیام خواهد کرد. ** زمانی پر برکت برای بندگان سالک الی الله توبه، استغفار، عبادت و شب زنده داری از اعمالی است که در شب دحو الارض سفارش و تØ£کید بسیاری برای انجام دادن آن ها شده است. ** معنای دحوالارض «دÙŽحو» به معنای گسترش است و برخی نیز آن را به معنای تکان دادن چیزی از محلِ اصلی اش تفسیر کرده اند. منظور از دحوالارض (گسترده شدن زمین) این است که در آغاز، تمام سطح زمین را آب های حاصل از باران های سیلابیِ نخستین فراگرفته بود. این آب ها، به تدریج در گودال های زمین جای گرفتند و خشکی ها از زیر آب سر برآوردند و روز به روز گسترده تر شدند. از سوی دیگر، زمین در آغاز به صورت پستی ها و بلندی ها یا شیب های تند و غیرقابل سکونت بود. بعدها باران های سیلابی مداوم باریدند، ارتفاعات زمین را شستند و دره ها گستردند. اندک اندک زمین هایِ مسطح و قابل استفاده برای زندگی انسان و کشت و زرع پدید آمد. مجموع این گسترده و مهیا شدن، «دÙŽحو الارض» نام گذاری می شود. ** برنامه های معنوی زمین، گاهواره زندگی انسان و همه موجوداتِ زنده است که با تمام کوه ها، دریاها، درÙ‘ه ها، جنگل ها، چشمه ها، رودخانه ها، معادن و منابع گرانبهایش، نشانه ای از نشانه های  آفریدگار به شمار می آید که آن را گسترانیده است. روز دحوالارض روز گسترش زمین روز بسیار مبارکی است و آداب و اعمال ویژه ای داردØ› ازجمله: ۱. روزه داشتن که ثواب هفتاد سال عبادت را دارد. ۲. احیا و شب زنده داری شب دحوالارض که برابر با یک سال عبادت است. ۳. ذکر و دعا. ۴. انجام غسل به نیت روزِ دحوالارض و نماز مخصوص آن. ** دحوالارض در قرآن در قرآن کریم به دحوالارض اشاره شده است. خداوند در آیه ۳۰ سوره نازعات می فرماید: «و زمین را پس از آن (آفرینش آسمان و زمین) گسترش داد». بر پایه نظر بیشتر مفسران، منظور از «دÙŽحیها» در این آیه، همان دحوالارض است. یعنی روز پهن شدن و گسترده شدن زمین که براساس روایات در این روز زمین از نقطه ای که کعبه در آن واقع شده است، از آب بیرون آمده و شروع به گسترده شدن و پهن شدن کرده تا به شکل امروزی درآمده است. هم چنین در آیه ۵ سوره شمس «و الارض و ما طحیها» با توجه به آن که «طحیها» را هم معنای «دحیها» و یا حتی از باب تبدیل «دال » به «طا» یک کلمه دانسته اند، به همین موضوع مربوط می باشد. براساس آیه قرآن «ان اول بیت وضع للناس للذی ببکه مبارکا و هدی للعالمین»(آل عمران: ۹۶)Ø› «همانا اولین خانه ای که برای مردم ساخته شده در همین مکه وکعبه بنا نهاده شده تا باعث هدایت عالمیان شود» که آیه ثابت می کند اولین نقطه ای که برای مردم قرار داده شده، همین کعبه قبله مسلمانان است. این آیات ثابت می کند زمین ابتدا به شکل امروزی نبوده و خشکی نداشته و قابل سکونت نبوده است، اما بعدا از همان نقطه کعبه شروع به پهن شدن و گسترده شدن کرده، تا این که قابل سکونت برای انسان شده است. ** دعای روز دحوالØ£رض در بخشی از این دعا، به مسØ£له دحوالØ£رض چنین اشاره شده است: «ای خدایی که خانه کعبه را گسترانیدی و دانه را شکافتی و سختی را برطرف ساختی، از تو می خواهم در این روز از روزهایت که حق آن را بزرگ نمودی، هر گرفتاری و مشکلی را برطرف سازی» ** محورهای مهم دعای دحوالارض این دعا در عین اختصار مضامین عمیقی را در بر گرفته که در دو محور اصلی قابل تفکیک است: الف) محور زندگی در زمین از بعد فردی در این محور که نیمی از دعا را به خود اختصاص داده، شخص متوجه این حقیقت می شود که خدای متعال زمین را در راستای بندگی، رام و تسخیر انسان نموده و بر این اساس باید از خدا مدد خواست تا در مسیر بندگی حرکت و از گناهان توبه نمود و از خدا خواست که اولیائش را دستگیر ما قرار دهد و بعد از مرگ که در زیر خاک و داخل زمین مدفون می شویم نیز ما را به لطف و رحمتش یاد کند. ب) محور زندگی اجتماعی انسان در روی زمین این محور که برخلاف محور قبل که به بعد فردی و عبادی مربوط می شد، کاملا به بعد اجتماعی، سیاسی و حکومتی زندگی بشر بر روی زمین التفات می کند و در واقع خواست خدا را که حاکمیت بندگان در مسیر بندگی در روی زمین است، مطرح می نماید. در این زمینه از یکسو به ما می آموزد که از خدا نابودی حاکمان ظالم و غاصب را با شدیدترین لحنها از خدا درخواست کنیم و از سوی دیگر ظهور امام زمان و برقراری حکومت فراگیر عادلانه اش را از خداوند طلب کنیم: اللÙŽÙ‘هُمَ  وÙŽ الÙ’عÙŽنÙ’ جÙŽبÙŽابِرÙŽهÙŽ الْأَوÙŽÙ‘لِینÙŽ وÙŽ الÙ’آخِرِینÙŽ وÙŽ بِحُقُوقِ Ø£ÙŽوÙ’لِیÙŽائِکÙŽ الÙ’مُسÙ’تَأْثِرِینÙŽ اللÙŽÙ‘هُمَ  وÙŽ اقÙ’صِمÙ’ دÙŽعÙŽائِمÙŽهُمÙ’ وÙŽ Ø£ÙŽهÙ’لِکÙ’ Ø£ÙŽشÙ’یÙŽاعÙŽهُمÙ’ وÙŽ عÙŽامِلÙŽهُمÙ’ وÙŽ عÙŽجِّلÙ’ مÙŽهÙŽالِکÙŽهُمÙ’ وÙŽ اسÙ’لُبÙ’هُمÙ’ مÙŽمÙŽالِکÙŽهُمÙ’ وÙŽ ضÙŽیِّقÙ’ عÙŽلÙŽیÙ’هِمÙ’ مÙŽسÙŽالِکÙŽهُمÙ’ وÙŽ الÙ’عÙŽنÙ’ مُسÙŽاهِمÙŽهُمÙ’ وÙŽ مُشÙŽارِکÙŽهُمÙ’ اللÙŽÙ‘هُمَ  وÙŽ عÙŽجِّلÙ’ فÙŽرÙŽجÙŽ Ø£ÙŽوÙ’لِیÙŽائِکÙŽ وÙŽ ارÙ’دُدÙ’ عÙŽلÙŽیÙ’هِمÙ’ مÙŽظÙŽالِمÙŽهُمÙ’ وÙŽ Ø£ÙŽظÙ’هِرÙ’ بِالÙ’حÙŽقِ  قÙŽائِمÙŽهُمÙ’ وÙŽ اجÙ’عÙŽلÙ’هُ لِدِینِکÙŽ مُنÙ’تÙŽصِرا وÙŽ بِأَمÙ’رِکÙŽ فِی Ø£ÙŽعÙ’دÙŽائِکÙŽ مُؤْتÙŽمِرا اللÙŽÙ‘هُمَ  احÙ’فُفÙ’هُ بِمÙŽلائِکÙŽهِ النÙŽÙ‘صÙ’رِ وÙŽ بِمÙŽا Ø£ÙŽلÙ’قÙŽیÙ’تÙŽ إِلÙŽیÙ’هِ مِنÙŽ الْأَمÙ’رِ فِی لÙŽیÙ’لÙŽهِ الÙ’قÙŽدÙ’رِ مُنÙ’تÙŽقِما لÙŽکÙŽ حÙŽتÙŽÙ‘ی تÙŽرÙ’ضÙŽی وÙŽ یÙŽعُودÙŽ دِینُکÙŽ بِهِ وÙŽ عÙŽلÙŽی یÙŽدÙŽیÙ’هِ جÙŽدِیدا غÙŽضÙ‘ا وÙŽ یÙŽمÙ’حÙŽضÙŽ الÙ’حÙŽقَ  مÙŽحÙ’ضا وÙŽ یÙŽرÙ’فِضÙŽ الÙ’بÙŽاطِلÙŽ رÙŽفÙ’ضا اللÙŽÙ‘هُمَ  صÙŽلِ  عÙŽلÙŽیÙ’هِ وÙŽ عÙŽلÙŽی جÙŽمِیعِ آبÙŽائِهِ وÙŽ اجÙ’عÙŽلÙ’نÙŽا مِنÙ’ صÙŽحÙ’بِهِ وÙŽ أُسÙ’رÙŽتِهِ وÙŽ ابÙ’عÙŽثÙ’نÙŽا فِی کÙŽرÙŽÙ‘تِهِ حÙŽتÙŽÙ‘ی نÙŽکُونÙŽ فِی زÙŽمÙŽانِهِ مِنÙ’ Ø£ÙŽعÙ’وÙŽانِهِ اللÙŽÙ‘هُمَ  Ø£ÙŽدÙ’رِکÙ’ بِنÙŽا قِیÙŽامÙŽهُ وÙŽ Ø£ÙŽشÙ’هِدÙ’نÙŽا Ø£ÙŽیÙŽÙ‘امÙŽهُ وÙŽ صÙŽلِ  عÙŽلÙŽیÙ’هِ وÙŽ ارÙ’دُدÙ’ إِلÙŽیÙ’نÙŽا سÙŽلامÙŽهُ وÙŽ السÙŽÙ‘لامُ عÙŽلÙŽیÙ’هِ وÙŽ رÙŽحÙ’مÙŽهُ الله وÙŽ بÙŽرÙŽکÙŽاتُهُ». اینجاست که بعد سیاسی این روز آشکار شده و علت اصرار به اهتمام در بزرگداشت آن آشکار می شود و روشن می گردد چرا روزه و عبادت شب و روز بیست و پنج ذیقعده این مقدار با فضیلت عنوان شده است. در حقیقت این بعد کلان سیاسی و حکومتی این روز و این دعا متاسفانه مورد غفلت واقع شده است. بی مورد نیست که بنا به بعضی روایات این روز، روز قیام امام زمان(عج) اعلام شده است. منبع : تسنیم