سنت غذا خوردنØŒ از ماندگارترین میراث‌های فرهنگ و تمدن ایرانیان است که همچنانØŒ همچون یک آیین و رسم تخطی ناپذیر بجا آورده می‌شود. در ایران هیچ آیین و مراسمی وجود ندارد که در آن غذا خوردن جایگاهی نداشته باشد. عصر تکنولوژی و دنیای مدرن حتی در غذا خوردن افراد هم تØ£ثیر گذاشته است. باوجوداینکه هنوز پدربزرگ‌ها و پدرانمانØŒ از سفره‌های بلند پهن شده روی قالی دستباف می‌گویند و خاطرات نه‌چندان دورشان را تعریف می‌کنندØŒ اما امروز دیگر از آن سفره‌های بلند و سرشار از صمیمیت خبری نیست. مهم این است که عناصر فرهنگی که باتجربه و زحمت در طول هزاران سال به‌دست‌آمده این‌چنین فراموش نشود. زنان در واقع مهم‌ترین طبقه اجتماعی هستند که می‌توانند با سیستم تغذیه سنتی و محلی به‌خوبی آشنایی کامل یابند و به همه مزایای علمی این سیستم آشنا شده و تمامی نسخه‌های غذایی محلی و سنتی را به فرزندانشان آموزش دهند و آن را به‌منزله یک افتخار بزرگ تلقی کنند. این عمل خود نوعی انتقال فرهنگی مثبت از نسل فعلی به نسل جوان است. در غذای سنتی ایرانی خبری از روغن فراوان و برنج به مقدار زیاد نبود و برعکس حبوبات و انواع سبزی‌های فصلی و محلی در سفره جا داشت. درحالی‌که در فست‌فودها اصول تغذیه سالم کمتر رعایت شده و یک مثال بارز چربی فراوان برای سیر کردن مصنوعی مشتری و کاهش مصرف سبزیجات که مملو از مواد معدنی و مقوی لازم که بدن به آن نیاز شدید داردØŒ مثال دیگری است.
تعریف غذای سنتی در یک نگاه کلیØŒ غذاهای سنتی به آن دسته از غذاهایی گفته می‌شود که در یک کشور از دوران گذشته مصرف می‌شد و نسل به نسل انتقال‌ یافته است. به عبارتی این نوع غذاها را می‌توانیم در برنامه غذایی اجداد بسیار دور خود بیابیم! این غذاها ساده و درعین‌حال غنی از مواد مغذی بوده و اغلب به‌طور طبیعی و با تفکر تهیه می‌شدند. اگر بخواهیم ویژگی‌های کلی غذاهای سنتی را برشماریمØŒ می‌توان به موارد زیر اشاره نمود: * غذاهایی که با مواد اولیه طبیعی طبخ می‌شدند و فرآوری و بسته‌بندی‌شده نبودندØ› * غذاهایی که تاریخچه طولانی به‌عنوان حافظ سلامت داشتندØ› * غذاهایی که به لحاظ محتوای مواد مغذیØŒ کامل و غنی بودندØ› * غذاهایی که حاوی مواد ساده و اساسی در برنامه غذایی هستند مانند گوشت و ماکیانØŒ تخم‌مرغØŒ غلات کاملØŒ ماهیØŒ حبوباتØŒ سبزیجاتØŒ میوه‌هاØŒ مغزها و دانه‌ها و چربی‌ها.
از ویژگی‌های بارز غذاهای سنتی ایرانیØŒ مصرف انواع مواد غذایی از گروه‌های غذایی مختلف است و این دقیقاÙ‹ مطابق با همان توصیه‌هایی است که امروزه در مورد مصرف متنوع و متعادل مواد غذایی از گروه‌های هرم غذایی ارائه می‌شود
مواد غذایی سنتی به کدام مواد اطلاق می‌شودØŸ * گوشت حیواناتی مانند گاوØŒ بز و گوسفند و ماکیانی که در چراگاه‌های طبیعی تغذیه می‌شوند. * ماهی‌هایی که در دریای آزاد و بدون آلودگی زندگی می‌کنندØ› * تخم‌مرغ‌هایی که به‌صورت طبیعی پرورش می‌یابندØ› * لبنیات خام که تحت فرآیند پاستوریزاسیون و هموژنیزاسیون قرار نمی‌گیرندØ› * غلات کاملÙ خیسانده شدهØŒ جوانه‌زدهØŒ یا با روش خمیرترش تهیه‌شدهØ› * سبزیجات و میوه‌های ارگانیکØ› * چربی‌هایی مانند کرهØŒ پیه گاو و سایر حیواناتØŒ روغن نارگیل و زیتونØ› * مغزها و دانه‌های خامØ› * شیرین‌کننده‌های طبیعی مانند عسلØŒ شربت‌های گیاهیØŒ میوه‌های خشکØ› * نمک دریایی تصفیه نشده که غنی از مواد معدنی استØ› * گیاهان خشک و ادویه‌های تازه و طبیعی.
ترکیب سنتی وعده‌های غذایی در ایران صبحانه در فرهنگ غذایی سنتی ایرانØŒ شامل انواع نان‌ها مانند نان سنگک (تهیه‌شده از آرد کامل) و نان محلیØŒ کرهØŒ پنیر و انواع مربا است. سایر انواع غذاهایی که به‌عنوان صبحانه مصرف می‌شد شامل حلیمØŒ آشØŒ عدسیØŒ لوبیا و کله‌پاچه بود. ناهار و شامØŒ در سنت‌های غذایی ایران جایگاه متمایزی از یکدیگر نداشته و برای طبخ غذا در هردوی این وعده‌ها وقت و توجه زیادی صرف می‌شد. بطوریکه درنهایت ترکیبی از همه انواع مواد غذایی از گیاهانØŒ گوشت و حبوبات گرفته تا لبنیات و سبزیجاتØŒ در تعادل مناسبی با هم در غذای طبخ شده نمودار می‌گشت. مواد غذایی عمده در برنامه غذایی سنتی ایران شامل حبوباتØŒ انواع سبزیجات (در تهیه انواع آش)ØŒ گوشت‌هاØŒ پنیر و نان بودند.
غذاهای سنتی در ایران در ایران نیز مانند هر کشور دیگریØŒ انواع مختلفی از غذاهای سنتی و بومی وجود دارد که تاریخچه هرکدام از آن‌ها بسیار پرمعناست. غذاهایی که با توجه به ویژگی‌های طبیعی و جغرافیایی و فرهنگی همان منطقهØŒ طبخ و مصرف می‌شد. در بین کشورهای خاورمیانه و آسیای غربیØŒ روش طبخ غذا در ایرانØŒ بسیار منحصربه‌فرد است. غذای سنتی در ایران در طی سالیان درازØŒ نه‌تنها تحت تØ£ثیر فرهنگ غذایی کشورهای همسایه‌ای چون قفقازØŒ یونانØŒ روسیه و منطقه خاور نزدیک بودهØŒ بلکه به‌طور بسیار مشهودیØŒ فرهنگ غذایی کشورهای همسایه مانند ترکیه را نیز متØ£ثر از خود کرده است. در طبخ غذای سنتی ایرانیانØŒ برخی از مواد گیاهی جایگاه خاصی داشتند مانند: آلوØŒ انارØŒ بهØŒ آلوبخاراØŒ زردآلو و کشمش. یک بشقاب ایرانیØŒ به‌طور عمده شامل برنج و گوشت‌هایی نظیر گوشت برهØŒ مرغ یا ماهیØ› سبزیجاتی چون پیازØŒ جعفری و انواع گیاهان و مغزها بود. برای ایجاد طعم و مزه بهتر در غذا، از طعم‌دهنده‌هایی مانند زعفرانØŒ لیموعمانی و دارچین استفاده می‌شد. انواع متفاوتی از غذاها شامل چلوکباب‌ها (برنج همراه با گوشت‌های کباب شده مانند کباب‌برگØŒ کوبیدهØŒ جوجهØŒ ششلیکØŒ سلطانیØŒ چنجه)ØŒ خورشت‌ها (مانند قورمه‌سبزیØŒ قیمهØŒ فسنجان)ØŒ آش‌هاØŒ کوکوهاØŒ پلوها (مانند لوبیاپلوØŒ آلبالوپلوØŒ سبزی‌پلوØŒ زرشک‌پلوØŒ باقالی‌پلو) و انواع سالادهاØŒ شیرینی‌ها و نوشیدنی‌هاØŒ در مناطق مختلف ایران مصرف می‌شد. از ویژگی‌های بارز غذاهای سنتی ایرانیØŒ مصرف انواع مواد غذایی از گروه‌های غذایی مختلف است و این دقیقاÙ‹ مطابق با همان توصیه‌هایی است که امروزه در مورد مصرف متنوع و متعادل مواد غذایی از گروه‌های هرم غذایی ارائه می‌شود. به‌ویژه گروه سبزیجات و میوه‌هاØŒ به‌عنوان منبع ویتامین‌ها و املاح و مواد آنتی‌اکسیدانØŒ کاربرد زیادی در برنامه غذایی سنتی ایران داشته است.
نوشیدنی‌های سنتی رایج در ایران چای به‌عنوان اصلی‌ترین نوشیدنیØŒ اغلب با میوه خشکØŒ کلوچه و شیرینی و به‌صورت روزانه در بیشتر خانه‌های ایرانی مصرف می‌شد. علاوه بر چای سیاهØŒ انواع دیگری از چای مانند چای آلبالوØŒ چای‌دارچین و زنجبیلØŒ نیز بسیار رایج بود. دوغØŒ نوشیدنی تهیه‌شده از ماست نیز در بین عموم طرفداران زیادی داشت. علاوه بر اینØŒ در گذشته مصرف انواع دم‌نوش‌های گیاهی و شربت‌هایی که از گیاهان به‌طور طبیعی تهیه می‌شدØŒ از جایگاه ویژه‌ای برخوردار بودند.
وضعیت موجود در مصرف غذای سنتی و بومی با نگاهی به وضعیت موجود در عادات غذایی جامعه ایرانیØŒ بسیار ساده و سریع متوجه می‌شویم. غذاهای سنتی به‌جز در روستاها و شاید در شهرهای کوچکØŒ جایگاه ویژه‌ای مانند آنچه در گذشته دارا بودØŒ ندارند. تغذیه در ایران دچار نوعی گذار از غذاهای سنتی و بومی به سمت غذاهای آماده و غربی شده است و همین تغییرات در نوع غذا خوردن افرادØŒ موجب ایجاد اثرات منفی بر وضعیت سلامت آنان گشته است.
یکی از دلایل رواج انواع بیماری‌ها مانند چاقیØŒ بیماری‌های قلبی عروقیØŒ دیابت و سرطانØŒ که آن‌ها را به‌عنوان بیماری‌های تمدن می‌نامیمØŒ همین تغییرات در نوع تغذیه جوامع است. اگر از فرزندانمان بخواهیم که چند نوع غذا را نام ببرندØŒ با احتمال بسیار زیادØŒ تعداد غذاهای صنعتی و فست‌فودهایی که در این بین نام برده می‌شودØŒ از تعداد غذاهای سنتی بیشتر است و این جایگاه فراموش‌شده غذاهای سنتی را به ما خاطرنشان خواهد کرد. باید انگیزه‌ای برای افراد جامعه فراهم نمود تا خانواده‌ها هر چه بیشتر به شناخت غذاهای سنتی و بومی کشور و منطقه محل سکونت خود پرداخته و مصرف آن‌ها را جایگزین فست‌فودها نمایند. امید است با اصلاح وضعیت تغذیه و بازگشت به غذاهای سنتی سالم و طبیعی بتوانیم جامعه‌ای سالمØŒ شادابØŒ کارآمد و روبه پیشرفت داشته باشیم. منبع: تبیان
💬 دیدگاهها (0 دیدگاه)
📝 ثبت دیدگاه جدید
✅ بدون نیاز به کد امنیتی
✅ دیدگاه شما پس از تایید مدیر نمایش داده میشود.