درس اخلاق آیت الله مظاهری - پاداش محبین حضرت فاطمه سلام الله

اسلام مووی - کتاب

درس اخلاق آیت الله مظاهری - پاداش محبین حضرت فاطمه (سلام الله علیها )

اگر زنان، پوشش واجب قرآن را نداشته باشند و یا علامت عفÙ‘ت که چادر است را به سر نکنند، نمی‌توانند بگویند شیعه حضرت صدیقÛ€ طاهره(س) هستند و نیز در قیامت نمی‌توانند به چادر آن حضرت چنگ بزنند و به بهشت بروند.

مشروح در ادامه مطلب

بسم‌الله الرÙ‘حمن الرÙ‘حیم

«رÙŽبِّ اشÙ’رÙŽحÙ’ لی‏ صÙŽدÙ’ری، وÙŽ یÙŽسِّرÙ’ لی‏ Ø£ÙŽمÙ’ری، وÙŽ احÙ’لُلÙ’ عُقÙ’دَةً مِنÙ’ لِسانی‏، یÙŽفÙ’قÙŽهُوا قÙŽوÙ’لی»

به مناسبت فرا رسیدن ایÙ‘ام شهادت حضرت فاطمÛ€ زهرا سلام الله علیها، در این جلسه لازم است قدری راجع به فضائل آن بانوی دو عالم و لزوم سرمشق گرفتن از سیرÛ€ عملی آن حضرت صحبت کنیم. پیامبر اکرم (ص) در روایتی می فرمایند: در قیامت، فاطمه از صراط عبور کرده، وارد بهشت می‌شود و رشته‌های چادر او بر روی صراط باقی می‌ماند که یک سوی آن به دست زهرا و سوی دیگرش در عرصÛ€ قیامت است. در این هنگام منادی پروردگار به خلائق که از اولین تا آخرین آنان بر صراط گرد آمده‌اند، ندا‌می دهد:

«یÙŽا Ø£ÙŽیُّهÙŽا الÙ’مُحِبُّونÙŽ لِفÙŽاطِمÙŽØ©ÙŽ تÙŽعÙŽلÙ‘ÙŽقُوا بِأَهÙ’دÙŽابِ مِرÙ’طِ فÙŽاطِمÙŽØ©ÙŽ سÙŽیِّدَةِ نِسÙŽاءِ الÙ’عÙŽالÙŽمِینÙŽ»1

ای دوست‌داران فاطمه! به رشته‌های چادر او در آویزید. با این فرمان، جمع کثیری از آفریدگان که در شمار محبِّین حضرت زهرا سلام الله علیها هستند، با تمسÙ‘ک به رشته‌های چادر آن حضرت، داخل بهشت می‌شوند.

بر اساس این روایت نورانی، در روز قیامت حضرت زهرا سلام الله علیها چادری دارند که رشته­های مختلف دارد و بهشتی‌ها باید هرکدامشان به یکی از این رشته‌ها چنگ بزنند و به بهشت بروند. چادر یا پوشش حضرت صدیقÛ€ طاهره (س) در این روایت، کنایه از شخصیت آن بانوی گرامی در قیامت است. اساساÙ‹ قرآن کریم چادر را نشانÛ€ شخصیت زنان می‌داند. چنان‌که می­فرماید:

«یÙŽا Ø£ÙŽیُّهÙŽا النÙ‘ÙŽبِیُّ قُل لِّأَزÙ’وÙŽاجِکÙŽ وÙŽ بÙŽنÙŽاتِکÙŽ وÙŽ نِسÙŽاØ¡ الÙ’مُؤْمِنِینÙŽ یُدÙ’نِینÙŽ عÙŽلÙŽیÙ’هِنÙ‘ÙŽ مِن جÙŽلÙŽابِیبِهِنÙ‘ÙŽ ذÙŽلِکÙŽ Ø£ÙŽدÙ’نÙŽÙ‰ Ø£ÙŽن یُعÙ’رÙŽفÙ’نÙŽ فÙŽلÙŽا یُؤْذÙŽیÙ’نÙŽ»2

این آیÛ€ شریفه می‌فرماید: یا رسول الله به همÛ€ زن‌ها بگو چادر سر کنند و با چادر رو بگیرند، برای این‌که علامت شخصیت زن، چادر او است. لذا چادری که در این روایت آمده، علامت شخصیÙ‘ت است.

بنابراین معنای حقیقی روایت این است که حضرت فاطمÛ€ زهرا (س) در قیامت، شخصیت ممتازی دارند و علاوه بر شخصیت حسبی و شخصیت نسبی، از شخصیت دینی خاصÙ‘ی برخوردارند و هرکه در این دنیا با شخصیÙ‘ت حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها تناسب داشته باشد، تجسÙ‘م عملش در قیامت این‌ است که به شخصیت ایشان چنگ می­زند و به دنبال ایشان به بهشت می‌رود.

مراد از رشته‌های چادر نیز که در روایت آمده است، صفات نیکو و فضائل پسندیدÛ€ حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها می‌باشد. ایمان، علم، زهد، سخاوت و ایثار، از جمله فضائل و خصائل نیکوی آن حضرت است. هرکس در دنیا صفات و خصائل حسنÛ€ بانوی دو عالم را برگزیند و به آن عمل نماید، در قیامت به واسطÛ€ همان صفت، رستگار شده و وارد بهشت می‌گردد.

به بیان دیگر، این روایت شریف به ما می‌فهماند کسانی که در دنیا از حضرت فاطمÛ€ زهرا (س) سرمشق گرفته و شخصیت دینی و اجتماعی خود را به شخصیÙ‘ت آن بانوی دو عالم شبیه سازند، در قیامت به واسطÛ€ شفاعت حضرت زهرای اطهر سلام‌الله‌علیها به بهشت خواهند رفت.

در این جلسه به چند نمونه از فضائل و وی‍ژگی‌های حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها که لازم است سرمشق همگان باشد، اشاره می‌شود. هرچند شخصیت حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها را با این بحث کوتاه نمی‌‌‌توان معرفی کرد و در این جلسه، صرفاÙ‹ قطره‌ای از دریای فضائل آن صدیقÛ€ شهیده، بیان می‌شود.

حجاب و عفاف

اگر خانم‌ها طالب بهشت باشند، باید از نظر حجاب و عفاف، با حضرت زهرای مرضیÙ‘ه تناسب داشته باشند. مردها نیز اگر بخواهند به بهشت بروند، باید غیرت حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها را سرمشق خویش قرار دهند. بنابر تصریح قرآن‏ کریم، شخصیÙ‘ت اجتماعی خانم‌ها با چادر سر کردن هویدا می‌شود. به عبارت روشن‌تر علامت عفÙ‘ت و شخصیÙ‘ت زنان، چادر است. ولی متØ£سÙ‘فانه جامعه امروزی، چادر را از دست داده است و این خسارت بزرگی است.

وقتی حضرت زهرا (س) تصمیم گرفتند به مسجد بیایند و حکومت وقت را استیضاح کنند، ابتدا مقنعه سر کردند، بعد چادر پوشیدند و پس از آن با یک وقار خاصÙ‘ی به گونه‌ای که چندین تن از زنان بنی ‌هاشم اطراف ایشان را گرفته بودند، وارد مسجد شدند. در این هنگام پرده را کشیدند. چون اختلاط بین زن و مرد در اسلام جایز نیست. حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها و سایر زنان یک طرف پرده قرار گرفتند و مردها در طرف دیگر پرده واقع شدند و حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها خطبه‌ خواندند.

بنابراین اگر زنان، پوشش واجب قرآن را نداشته باشند و یا علامت عفÙ‘ت که چادر است را به سر نکنند، نمی‌توانند بگویند شیعه حضرت صدیقÛ€ طاهره«سلام‌الله‌علیها» هستند و نیز در قیامت نمی‌توانند به چادر آن حضرت چنگ بزنند و به بهشت بروند.

عبادت :

در روایات آمده است که حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها به قدری روی پا ایستاد و عبادت کرد که پاهای او متورÙ‘م شد.3 امام حسن مجتبی سلام‌الله‌علیه می‌فرماید: مادرم از اول شب تا صبح عبادت می‌‌کرد و هرگاه از نماز فارغ می‌شد،‌ به دیگران دعا می‌کرد. از او پرسیدم که چرا به ما دعا نکردید؟ فرمود: عزیز من اول دیگران، سپس ماÙ€ اÙŽلÙ’جÙŽارُثُمÙ‘ÙŽ الدÙ‘ÙŽارُ.4

زن و مرد اگر بخواهند بهشت بروند، باید تناسب عبادی با زهرا سلام‌الله‌علیها داشته باشند. اهمیت به واجبات مخصوصاÙ‹ نماز، اهمیت به مستحبات و راز و نیاز با خدا، مخصوصاÙ‹ نماز شب، اجتناب از گناه همه و همه مخصوصاÙ‹ حق النÙ‘اس. اهمیت به واجبات و اهمیت به مستحبات و اهمیت به اجتناب از گناه و حتی اهمیت به پرهیز از مکروهات، اعمال آدمی را در این دنیا شبیه به اعمال حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها می‌کند و در قیامت، همین تناسب و شباهت، او را به بهشت می­برد.

ساده زیستی و دیگر گرایی

شبی که زهرا سلام‌الله‌علیها به خانÛ€ امیرالمؤمنین سلام الله علیه می‌رفت، امیرالمؤمنین فرش ساده ای تهیه کرد و رسول‌ اکرم صلی الله علیه وآله وسلم جهیزیه‌ای برای زهراسلام الله علیها تهیه فرمود که همÛ€ آن شصت وسه درهم ‌شد. زهرا به خانÛ€ شوهر می‌رود و در وسط راه پیراهنی را که از جملÛ€ جهیزیÛ€ او است، به فقیر می‌دهد و با همان پیراهن کهنه‌ای که داشت به خانÛ€ امیرالمؤمنین رهسپار می‌شود.5

زنان و مردان جامعÛ€ کنونی باید در ساده زیستی و دیگرگرایی، با شخصیت حضرت زهرا سلام الله علیها تناسب داشته باشند، وگرنه نمی‌توانند از شفاعت حضرت زهرا سلام الله علیها بهره‌مند گردند. اگر ساده زیستی نباشد و تجمÙ‘ل‌گرایی جایگزین آن شود، بنابر تصریح قرآن کریم در سورÛ€ واقعه، باید زیر دود و هُرم جهنÙ‘م، بسوزند.

زهرای مرضیه می­توانست یک زندگی فوق العاده تشریفاتی برای خود تشکیل دهد، مخصوصاÙ‹ در وقتی که به دستور خداوند متعال، فدک را که درآمد سرشاری داشت و به تعبیری ارث مادرشان بود، به ایشان بازگرداندند.

«وÙŽ آتِ ذÙŽا الÙ’قُرÙ’بÙ‰‏ حÙŽقÙ‘ÙŽهُ»6

و حق خویشاوند را به او بده

پس از اعادÛ€ فدک، حضرت زهرا سلام الله علیها مثل مادرش، حضرت خدیجه سلام الله علیها، یکی از متموÙ‘لین بود، اما ذرÙ‘ه ای از ساده زیستی و دیگرگرایی آن حضرت کم نشد. از ما نمی‌خواهند که مثل آن بزرگواران باشیم، بلکه از ما انتظار دارند در حدÙ‘ توان کردار و گفتار خود را به سیرÛ€ عملی ایشان شبیه سازیم. از ما توقÙ‘ع دارند، تجمÙ‘ل‌گرا نباشیم که اگر تجمÙ‘ل‌گرا باشیم، در قیامت نمی‌توانیم به رشته‌های چادر حضرت زهرا سلام الله علیها چنگ بزنیم و به بهشت برویم.

مجالس عقد و عروسی، مهریه‌های سنگین، جهیزیه های تشریفاتی و ولیمه‌هایی که برای مجالس جشن و عزا رایج شده‌است، یا اسراف است یا تبذیر و در هر صورت با سندارد. تجمل گرایی در دوران کنونی که در همÛ€ اقشار و طبقات جامعه نیز وجود دارد، مصیبت بزرگی است و منجر به افزایش غم، غصÙ‘ه، دلهره، اضطراب و بیماری‌های روحی روانی در بین مردم شده است. امروزه مردم حتی در عبادات خود نیز تجمÙ‘ل گرا شده‌اند. سفرهای زیارتی متعدÙ‘د به مکه و کربلا که جنبÛ€ تفریحی پیدا کند و نیز هزینه‌ها و مخارج جانبی آن سفرها، تجمÙ‘ل گرایی است و با ساده زیستی حضرت زهرا «سلام‌الله علیها» تناسب ندارد.

ارکان شفاعت

شفاعت دو رکن اساسی دارد که تا محقÙ‘ق نشود، شفاعتی در کار نیست. رکن اوÙ‘ل: اذن الهی و رکن دوÙ‘م: لیاقت. لیاقت برخورداری از شفاعت یعنی این‌که در روز قیامت، تناسبی بین اعمال ما و اهل بیت سلام الله علیهم باشد تا بتوانیم از شفاعت آنان بهره‌مند شویم. قرآن کریم در آیات تکان دهنده‌ای، ضرورت وجود زمینه برای ورود به بهشت را بیان می‌فرماید: فىِ جÙŽنÙ‘ÙŽاتٍ یÙŽتÙŽسÙŽاØ¡ÙŽلُونÙŽ، عÙŽنِ الÙ’مُجÙ’رِمِینÙŽ، مÙŽا سÙŽلÙŽکÙŽکمُ‏Ù’ فىِ سÙŽقÙŽرÙŽ، قÙŽالُواÙ’ لÙŽمÙ’ نÙŽکُ مِنÙŽ الÙ’مُصÙŽلِّینÙŽ، وÙŽ لÙŽمÙ’ نÙŽکُ نُطÙ’عِمُ الÙ’مِسÙ’کِینÙŽ، وÙŽ کُنÙ‘ÙŽا نخَُوضُ مÙŽعÙŽ الخÙ’ÙŽائضِینÙŽ، وÙŽ کُنÙ‘ÙŽا نُکÙŽذِّبُ بِیÙŽوÙ’مِ الدِّینِ، حÙŽتىَّ Ø£ÙŽتÙŽانÙŽا الÙ’یÙŽقِینُ7

بهشتی‌ها از جهنÙ‘می‌ها، مÙ‰‏پرسند: «چه چیز شما را به دوزخ درآورد؟» گویند: از نمازگزاران نبودیم و به فقیر و تهیدست رسیدگی نمÙ‰‏کردیم و با اهل باطل (در کارها و گفتارهاÙ‰ بیهوده) غور مÙ‰‏کردیم و روز جزا را دروغ مÙ‰‏شمردیم، تا مرگ ما در رسید.

بنابر این آیÛ€ شریفه، اهل بهشت از مجرمینی که در جهنÙ‘م جای دارند، مÙ‰‏پرسند: چرا شما به جهنÙ‘م فرستاده شده‌اید؟ گویا آن مجرمین شیعه بوده و سایر شیعیان که در بهشت به سر می‌برمند، با تعجÙ‘ب از آنان سؤال می‌کنند که چرا مورد شفاعت واقع نشدید و به جهنÙ‘م افتادید؟ آنان در پاسخ می‌گویند: ما نه با خالق ارتباط داشتیم و نه با مخلوق، نه خدا را عبادت می‌کردیم و نه به خلق او خدمت می‌نمودیم، نه اهل خمس و زکات بودیم و نه انفاق می‌کردیم، عمر خویش را با افراد باطل و هوس‌ران، تباه کردیم و فکر می‌کردیم قیامتی در کار نیست، از این‌رو ما را به جهنÙ‘م آوردند. سپس قرآن کریم در آیÛ€ بعد می‌فرماید: «شفاعتِ شفیعان، سودی به حال این افراد ندارد»Ø› یعنی لیاقت و شایستگی برخورداری از شفاعت را ندارند:

فÙŽما تÙŽنÙ’فÙŽعُهُمÙ’ شÙŽفاعَةُ الشÙ‘ÙŽافِعینÙŽ8

از این رو شفاعت شفاعت‏کنندگان به حال آنها سودÙ‰ نمÙ‰‏بخشد.

سرمشق گرفتن از اهل بیت سلام الله علیهم در این دنیا، یعنی برخورداری از لیاقت شفاعت در آخرت، و بر اساس روایت مذکور، یعنی چنگ زدن به رشته­ای از چادر حضرت زهرا سلام الله علیها. در روایات داریم که گروهی از جهنÙ‘میان می‌گویند: ما را از راهی به جهنÙ‘م آوردند که دسترسی به اهل بیت نداشتیم تا از ما شفاعت کنند.

ارکان ایمان و تشیÙ‘ع

من بارها گفته ام که بر اساس روایات فراوانی، ایمان، سه رکن دارد که عبارتند از: اعتقاد قلبی، اقرار زبانی و عمل، ارکان ایمان که همان ارکان تشیÙ‘ع است باید محقÙ‘ق شود تا کسی بتنواند خود را مؤمن یا شیعه بداند. شیعه کسی است که علاوه بر اعتقاد و شعار، از نظر عمل، با اهل بیت سلام الله علیهم تناسب داشته باشد.

زهرا (س) در حالی که خوب شوهرداری و خانه داری و بچه داری می‌کرد، لذت او دل شب و هنگام راز و نیاز با خداوند متعال بود. ما باید این تناسب را با حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها داشته باشیم و الاÙ‘ صِرف دوست داشتن ایشان، فایده ندارد. ما اگر سعادت دو جهان را بخواهیم، باید پیرو اهل‌بیت سلام الله علیهم باشیم. بانوان اسلامی وقتی به سعادت می‌رسند که در عفت،‌ ایثار، فداکاری، مردم‌داری، شوهر‌داری، خانه‌داری و تربیت اولاد، پیرو زهرا سلام الله علیها باشند.

برخی از مظاهر عدم تناسب جامعÛ€ کنونی با سیرÛ€ حضرت زهرا «سلام‌الله علیها»

مفاسد اجتماعی حاکم بر جامعÛ€ کنونی، حاکی از آن است که این جامعه، شیعÛ€ واقعی نیست. اگر محبÙ‘ت حقیقی به زهرا سلام الله علیها داشتیم، وضعیÙ‘ت اخلاقی جامعه به این صورت نبود، فساد اخلاقی بر دختران و پسران حاکم نبود، دبیرستان‌ها و دانشگاه‌های ما چنین وضعی نداشتند و دولت و ملت ما چنین نبودند. این فساد اخلاقی هیچ تناسبی با حضرت زهرا سلام الله علیها ندارد. در روز قیامت همین خانم هایی که رعایت حجاب و عفاف خویش را نمی‌کنند، با وضعیÙ‘تی که در دنیا داشته‌اند به صف محشر می‌آورند. تجسÙ‘م عمل اقتضا می‌کند که وضعیÙ‘ت اسفناک دنیا را در آخرت داشته باشند. کسی که در دنیا بدحجاب یا بی حجاب بوده، در آخرت نمی‌تواند در ردیف افراد با حجاب باشد و به چادر حضرت زهرا سلام الله علیها تمسÙ‘ک جوید و به بهشت برود.

ما نباید خودمان را فریب بدهیم و تصوÙ‘ر کنیم که در وضعیÙ‘ت مطلوبی قرار داریم. یکی از مصائب بزرگ این است که شیطان گاهی آدمیان را از راه دین گمراه و جهنÙ‘می می‌کند. این‌که انسان تصوÙ‘ر کند با این همه گناه، در قیامت حضرت زهرا سلام الله علیها به فریاد او می‌رسد، از کید و نیرنگ شیطان سرچشمه می‌گیرد. این‌که برخی می‌گویند: غرق گناهیم و یک حسین داریم که به فریاد ما برسد، دروغ است. باید عمل ما متناسب با عمل امام حسین سلام الله علیه و شبیه به او باشد تا شفاعت ما را بکند. بعضی اوقات جهل انسان او را به جایی می‌رساند که عزاداری و سینه‌زنی را مقدÙ‘م و برتر از اقامÛ€ نماز می‌داند.

یکی از علما می گفت: در شهری دیدم حسینیه را خیلی تزیین کرده بودند و کسی که عامل این کار بود، گفت: چند روز است فرصت کندن کفش‌هایم را پیدا نکرده‌ام. آن عالم می‌گفت، از او پرسیدم پس چگونه وضو گرفتی؟ عصبانی شد و گفت: آن اباالفضلی که نتواند جواب نماز من را بدهد را قبول ندارم. در واقع صحیح گفته است. زیرا حضرت اباالفضل سلام الله علیه نیز او را قبول ندارد.

ما باید باور کنیم که فساد اخلاقی داریم. اگر نمی‌دانستیم که بسیاری از امور رایج اجتماع، فساد اخلاقی است، بدبختی ما به این میزان نبود. مثل برخی از غربی‌ها که نمی دانند باید حجاب داشته باشند. اما ما می‌دانیم که مفاسد اخلاقی و اجتماعی فراوانی داریم.

چه کسی نمی داند باید ساده زیست باشد؟ چه کسی نمی داند که باید مراعات حجاب و عفاف را بکند؟ چه کسی نمی داند که باید به اندازÛ€ توانش ار دیگران دستگیری کند؟ چه کسی نمی داند نماز واجب است؟ چه کسی نمی‌داند که باید از گناه و معصیت اجتناب کند؟

مرحوم آقای حصÙ‘ه ای که یکی از واعظان با تقوا، عاقل و مشهور قدیم اصفهان بود، روی منبر می‌گفت: ای مردم! اگر امام زمان ارواحنافداه فردا ظهور کنند، چه کسی می تواند ایشان را به خانÛ€ خود ببرد؟ یعنی چه کسی می‌تواند ادعا کند که گناه در خانه و زندگی او نیست. یعنی چه کسی می‌تواند مدÙ‘عی باشد که مال حرام و حقÙ‘‌النÙ‘اس در زندگی او نیست؟ چه کسی می‌تواند بگوید: بدحجاب و بی حجاب در خانÛ€ او وجود ندارد؟

آیا با این فساد اخلاقی حاکم بر جامعه و با این وضعیÙ‘ت حجاب و عفاف، امام زمان ارواحنافداه ظهور خواهند کرد؟ ظهور آن حضرت نیاز به زمینه‌سازی توسط شیعیان دارد. آیا شیعیان زمینه‌های لازم جهت ظهور امام خویش را فراهم آورده‌اند؟ ظهور و رضایت حضرت ولیÙ‘‌عصر و نیز خشنودی امÙ‘‌الØ£ئمÙ‘ه حضرت صدیقÛ€ طاهره سلام الله علیها، در سایÛ€ پیروی از اهل بیت سلام الله علیهم حاصل می‌شود. قرآن کریم می‌فرماید:

«لÙŽقÙŽدÙ’ کانÙŽ لÙŽکُمÙ’ فِی رÙŽسُولِ اللÙ‘ÙŽهِ أُسÙ’وÙŽØ©ÙŒ حÙŽسÙŽنÙŽØ©ÙŒ لِمÙŽنÙ’ کانÙŽ یÙŽرÙ’جُوا اللÙ‘ÙŽهÙŽ وÙŽ الÙ’یÙŽوÙ’مÙŽ الÙ’آخِرÙŽ»9

اگر کسی خدا و بهشت و رستگاری روز قیامت و شفاعت می خواهد، باید از معصومین سرمشق بگیرد و سرمشق گرفتن از اهل بیت سلام الله علیهم یعنی رعایت تقوای الهی.

پی‌نوشت‌ها

1. تفسیرالØ¥مام‏العسکری، ج 432

2. احزاب / 59

3. بحارالانوار، ج 43، ص 84 و منتهی الامال، ص 161

4. کشف الغمه، ج 2، ص 25 و 26 Ù€ بحارالانوار، ج 43، ص 81 و 82

5. صفوری شافعی در نزهØ© المجالس، ج 2، ص 226

6. اسراØ¡ / 26

7. مدثÙ‘ر / 47-40

8. مدثÙ‘ر / 48

9. احزاب / 21