محمدجوادکتابی

طلای پرویز شهبازی می‌خواهد در مسیر سینمای قصه‌گو باشدØ› اتفاقی که البته در آن موفق نمی‌شود. فیلم خط داستانی‌ ابتدایی‌اش مشخص است و از فرم قابل قبولی هم بهره می‌برد. داستان طلا داستان چند جوان است که می‌خواهند یک کارو کاسبی جدید راه بیاندازند. در این بین اما کارکتر منصور با بازی هومن سیدی مشکل مالی دارد و برای همین دوست دخترش به او کمک می‌کند و داستان به همین شکل جلو می‌رود.

یکی از مشکلات جدی فیلمنامه‌ی طلا گره‌هایی است که در فیلم ایجاد می‌شوند اما هیچ‌کدام به بحران تبدیل نمی‌شوند و همه به راحتی آب خوردن حل می‌شوند. کارکتر رضا نیاز به پول دارد و پدرش به راحتی به او پول می‌دهدØŒ درست درجایی که مخاطب توقع ایجاد بحران دارد اصلا اتفاقی نمی‌افتد. مجوز هم به راحتی صادر می‌شودØ› مغازه هم آنقدرها پول نیاز ندارد و هزینه‌زا نیست. کارکتر لیلا برای جور کردن پول از محل کارش دزدی می‌کند و سر بزنگاه پول را جور کرده و هنگامی که دارد لو می‌رود بازی را بر می‌گرداند. منصور به همسر برادر خود شک می‌کند و با پلیس به بالای سر او می‌رود و بازهم به راحتی گره باز می‌شود و بحرانی در کار نیست.

متاسفانه داستان‌ هرچه جلوتر می‌رود ایراداتش بیشتر هم می‌شود. فیلم تا نیمه اول از منطق روایی نسبتا قابل قبولی بهره می‌برد. اما به ناگهان در نیمه دوم خود دچار یک سرگردانی عجیب می‌شود. پرویز شهبازی برای خلق موقعیت‌های فیلمش مقدمه‌ای دارد و تا نیمه اول‌ فیلم هم خیلی دچار لکنت نمی‌شود. اما درست بعد از اتفاق مهم نیمه دوم فیلم یک بی‌منطقی خاصی بر داستان حاکم می‌شود که باعث شده موقعیت‌های جدید کاملا سست و بی‌منطق به نظر بیایند.

می‌شود گفت اصلا اتفاقی که قرار است مقدمه‌ی پایان بندی فیلم باشد منطقا درست نیست و اشتباه است. یعنی با یک دو دوتا چارتای ساده می‌شود فهمید که چندین راه ساده برای ایجاد یک پایان درست و خوش برای طلای شهبازی وجود دارد و او می‌رود به سراغ راه حلی که با منطق مخاطب جور در نمی‌آید.

به هر حال فیلم جدید پرویز شهبازی فارغ از قبح‌شکنی مسائل جنسی از لحاظ محتوا پایش می‌لنگد و تا آخر نمی‌تواند ریتم و منطق خود را حفظ کند. احتمالا فیلم در گیشه هم با شکست رو به رو می‌شود.

آرش فهیم

فیلم «طلا» به رغم برخورداری از ساختاری چشم نواز و روایتی پرتلاطم اما به خاطر ضعف در فیلمنامه و گرفتار شدن در برخی کلیشه‌های محتواییØŒ در حد یک فیلم متوسط باقی مانده است.

فیلم جدید پرویز شهبازیØŒ دلار را محور درام قرار داده تا به نقد رسوخ سرمایه‌داری در مناسبات جامعه امروز ایران بپردازد. طوری که در داستانØŒ همه افرادی که سر و کاری با دلار دارندØŒ سرنوشتی تراژیک پیدا می‌کنند و در مقابلØŒ آن‌هایی که به سمت تولید و خلاقیت می‌روندØŒ رستگار می‌شوندØ› برخلاف اغلب فیلم‌هایی که ادعای اجتماعی بودن دارند و به پایان باز ختم می‌شوندØŒ «طلا» دارای پایانی بسته و صاحب نتیجه‌گیری است.

«طلا» اما در فیلمنامهØŒ کم‌مایه و غیرمنطقی به نظر می‌رسد. یکی از عواملی که باعث شده تا داستان فیلمØŒ پخته و کامل به نظر نرسدØŒ عدم شخصیت‌پردازی دقیق و عمیق است. کاراکتر که بتواند همدلی و هم‌ذات‌پنداری مخاطب را برانگیزد در فیلم وجود ندارد. کاراکترهای منفی فیلم هم انگیزه‌هایشان چندان قابل درک نیست. این در حالی است که چنین فیلمی باید از مسیر روانکاوی آدم‌های داستان پیش برود و از این راهØŒ مخاطب را به درکی جدید و رو به جلو از موضوع خود برساند. اما مخاطب نمی‌تواند به کاراکترهای فیلم نزدیک شود.

همچنین اتفاقات مهم در «طلا» به شکلی غیر منطقی رخ می‌دهند. به طور مثالØŒ دریا (نگار جواهریان) می‌فهمد که منصور (هومن سیدی) درباره مبلغ پول سرقت شده از گاوصندوق دروغ گفته و عامل مرگ پدرش شده استØŒ اما باز هم به او کمک می‌کند تا به هدفش یعنی گریختن از ایران برسد!

همچنین برخی از نقش‌مایه‌های کلیشه‌ایØŒ جنبه‌های مترقی محتوای فیلم را خنثی کرده است. یکی از موتیف‌های شایع در سی و هفتمین دوره جشنواره فیلم فجرØŒ نمایش چهره‌ای از هم گسیخته از خانواده و به ویژه منفی نشان دادن پدرهاست. پرویز شهبازی نیز از جمله همراهان این موج کاذب و کف‌آلود است و تحت تØ£ثیر پروژه خانواده ستیزی در سینما قرار گرفته است. در فیلم «طلا» نیز همه خانواده‌ها فروپاشیده هستندØŒ به جای خانوادهØŒ گروه دوستی مØ£من و ناجی آدم‌هاست و به شکلی اغراق‌آمیزØŒ پدرها موجوداتی منفور و در ستیز با فرزندان خود هستند. طوری که حتی یک خانواده سالم در این فیلم دیده نمی‌شود و دریغ از وجود یک پدر خوب! این یعنی ارتباط فیلمساز و فیلم او با واقعیت و جامعهØŒ ضعیف است.