نودیها : هر زمان که آمار متغیرهای پولی و بانکی منتشر می‌شودØŒ رقم بدهی بانک‌ها به بانک مرکزی بیشتر و نگرانی‌ها از این روند بالاتر می‌رود.

فقط در مهر ماه امسال بدهی بانک‌های خصوصی و غیردولتی به بانک مرکزی Û¸Û³Û¶Û° میلیارد تومان افزایش یافته است. به عبارت دیگر بانک‌های خصوصی در یک ماه معادل دو ماه یارانه نقدی مردم از بانک مرکزی اضافه برداشت کرده‌اند. اگر این عدد را در ضریب فزاینده ضرب کنیم به عدد ÛµÛ¹ هزار و Û¸ÛµÛ· میلیارد تومان نقدینگی جدید می‌رسیم.

رئیس کل بانک مرکزی هشتم مهر ماه امسال در بخشنامه به بانک‌ها اعلام کرده بود: «اعطا/ ایجاد هر گونه تسهیلات /تعهدات (به استثنای تسهیلات قرض الحسنه موضوع تکالیف و مقررات ابلاغی ) و یا مصرف منابع تجهیز شده در هر شکلی که به منزله مصرف منابع بانک مرکزی استØŒ از سوی بانک‌ها و مؤسسات اعتباری که دارای اضافه برداشت نزد این بانک است وجاهت نداشته و ضروری است بانک‌ها/ مؤسسات اعتباری دارای مانده اضافه برداشت از حساب جاری نزد بانک مرکزی پیش از هر گونه مصرف منابع تجهیز شدهØŒ نسبت به تسویه مانده اضافه برداشت اقدام کرده و پس از تسویه مانده حساب یاد شده نسبت به تخصیص منابع در قالب تسهیلات و ایجاد تعهد اقدام کنند.»

هر چند که از همان ابتدا مشخص بود این بخشنامه با چنین چارچوب‌هایی قابل اجرا نیست اما آمارهای مهر ماه نشان می‌دهد نه‌تنها این بدهی کاهش نیافته استØŒ بلکه میزان و درصد رشد نسبت به ماه قبل و ماه‌های قبل بیشتر بوده است.

روند رو به رشد بدهی‌ بانک‌های خصوصی به بانک مرکزی در Ûµ سال اخیر به تدریج به یک معضل جدی برای اقتصاد ایران و نظام بانکی تبدیل شده است. کافی است ارقام بدهی این بانک‌ها از شهریور Û¹Û² تا مهر ماه Û¹Û· را مرور کنیم. بدهی بانک‌های خصوصی و موسسات اعتباری به بانک مرکزی در پایان شهریور ماه Û¹Û² به میزان Û² هزار و Û¸Û²Û· میلیارد تومان بوده است. این روند در پایان مهر ماه Û¹Ûµ به Û²Û² هزار و Û³Û¶Û° میلیارد تومان می‌رسد و در مهر ماه سال Û¹Û¶ هم ÛµÛ² هزار و Û·Û³Û° میلیارد تومان می‌شود. در یک سال اخیر این بدهی Û±Û°Û¹ هزار و Û·Û´Û° میلیارد تومان شده است.

اگر خط اعتباری Û²Ûµ هزار میلیارد تومانی موسسات منحله را از کل بدهی بانک‌های خصوصی به بانک مرکزی کسر کنیمØŒ به عدد Û¸Û´ هزار و Û·Û´Û° میلیارد تومان می‌رسیم. به عبارت دیگر در مدت Ûµ سالØŒ بدهی بانک‌های خصوصی به بانک مرکزی حدود Û²Û¹ برابر شده است.

از طرف دیگر بدهی بانک‌های تجاری دولتی به بانک مرکزی تنها Û³Û¹Û´Û° میلیارد تومان است و بدهی بانک‌های تخصصی Û´Û¶ هزار و Û¸Û¶Û° میلیارد تومان است که بخش عمده این بدهیØŒ خط اعتباری مسکن مهر است.

بانک مرکزی و دولت با هدف انضباط پولی روند اعطای تسهیلات مسکن مهر را متوقف کرد اما بی‌انضباطی به‌گونه‌ای دیگر و به بدترین شکل ممکن سر باز کرد. مطالبات معوقØŒ سرمایه‌گذاری مستقیم در پروژه‌های دیربازده مانند پروژه مال‌های بزرگ از سوی بانک‌ها و نرخ سود بانکی بالاتر از نرخ تورم و رشد اقتصادی در چند سال گذشته از دلایل ایجاد عدم تعادل در ترازنامه بانک‌ها شده و همین شرایط بانک‌های خصوصی را وابسته به منابع بانک مرکزی کرده است.

به عبارت دیگرØŒ همه مردم ایران در مدت Ûµ سال سال اخیر یک میلیون و Û²Û´ هزار تومان هزینه بقای بانک‌های خصوصی را پرداخت کرده‌اند.

* ارقام به میلیارد تومان/ منبع: بانک مرکزی

فارس