✍️ نویسنده: meisamabolhasani
🏷️ دسته: 124
📊 بازدید: 1,723

 

از جمله موضوعات قابل رصد در یوگا ØŒ جایگاه خدا در یوگاست.
 
مشروح کامل در ادامه
به راستی اگر تعدادی از رهبران یک مکتب ادعا کنند که خدا را باور دارندØŒ آیا این ادعا برای اثبات خدامحوری در یک مکتب کافی استØŸ جایگاه خدا در یک مکتب را باید در آموزه ها و نظام فکری آن مکتب جستجو کرد نه در مواضع افراد و نگاه مریدان.
ممکن است کسانی که با یوگا آشنایی دارند و یا درکلاس های یوگا شرکت نموده اندØŒ این گفته ما را با ذهنیت قبلی خود ارزیابی کنند و گزارش ما از منابع یوگا را نتوانند با تصوری که از یوگا داشته اندØŒ مطابقت دهند. لازم است یادآوری شود که یوگا باید آن طور فهمیده شود که در مهد اصلی آن یعنی در هند تعریف شده است.
اصلی ترین کتب یوگا به زبان سانسکریت آمده و در هند نگاشته شده اند و هند از این جهت مادر یوگا به شمار می رود. بنابراین نمی توان مبانی هندویی یوگا را نادیده گرفت و بعضی از مبانی اسلامی را به یوگا تحمیل کرد. چرا که یوگا منابعی مخصوص به خود دارد و هیچ کس تاکنون ادعا نکرده که یوگا از متون و منابع اسلامی اخذ و اقتباس شده استØ› چرا که قدمت یوگا به گفته بزرگان یوگا به قبل از اسلام بر می گردد.
به همین جهت اگر افرادی که به معارف اسلامی معتقدندØŒ بخواهند به خاطر عُلقه و دلبستگی که به اسلام دارندØŒ بلافاصله تعریفی که با اسلام سازگار است از یوگا ارائه دهندØŒ این عمل غیر از آن که با متون اصلی یوگا سازگاری ندارد و تاریخ یوگا هم آن را بر نمی تابدØ› از نظر علمی و پژوهشی مقبول نیست و در مجامع علمیØŒ چنین تعریفی از یوگا مورد قبول و استناد نخواهد بود.
با توضیح بالا به بررسی جایگاه خدا در یوگا می پردازیم.
بر آشنایان با یوگا پوشیده نیست که یوگا از نظر مبانی جهان شناختی از یکی از مکاتب هندی به نام سانکیه گرفته شده استØ› به گونه ای که بعضی از صاحب نظران تاریخ هندØŒ یوگا را آیینی مستقل نمی دانند و آن را شاخه عملی مکتب سانکیهه می دانند1.
اما جالب است بدانیم که موسس سانکیهه ( ریشی کاپیلا)ØŒ فرضیه­های اثبات خدا را تجزیه و تحلیل نمودهØŒ آن را برای اثبات خدا ناکافی دانسته است و در ابطال دلایل اثبات خداØŒ چنین مدعی شده است:« وجود و عدم خدا با نحوه تمرین­های روحی شخص رابطه ندارد.»2 جای دیگر تصریح می شود: «در فلسفه‌ی سیستم سانکیه که اساس یوگا نیز همان فلسفه است خدا جایی ندارد.»3
سوالی که در این جا مطرح است این است که اگر یوگا یک نظام معرفتی خدا محور داردØŒ چرا این نظام معرفتی آن طور که باید موضوع خدا را در حوزه نظر و تئوری به بحث نمی گذارد و نظام فکری کاملی که همه مبانی آن بر محور توحید استوار است را پایه ریزی نمی کندØŸ باید بین «خداباوری» و «خدا محوری» فرق گذاشت.
خداباوری فقط پذیرش این است که خدا وجود دارد و او خالق هستی استØ› اما خدامحوری این است که تمام قطعات پازل در یک مکتب بر محور توحید بنا شود و همه معارف در آن مکتب با توحید معنا شود. خدا باوریØŒ باور به این است که خدایی هست. خدامحوریØŒ دل دادن به این است که خدا غیر از آن که مبدا هستØ› غایت هم هست و همه چیز باید به او ختم شود و خاتمه سیر روحی انسان هم باید در وحدت با او باشد.
خداباوری با این هم می سازد که خدای خالقØŒ ماموریتی برای انسان ها تعریف نکرده و الان در گوشه ای نشسته و به نظاره گری مشغول است Ø› در حالی که خدامحوری تحمل این که مقصدی غیر از خدا تصویر شود را ندارد و از پذیرش این مطلب که غایت غیر از مبدا باشدØŒ گریزان است.
شکی نیست که اگر مکتبی تمام داشته های هستی شناسانه خود را با نگاه توحیدی عرضه کندØŒ باید به لوزام آن هم تن دهد و ابعاد و جوانب آن را روشن کند. آیینی که ادعای نجات بشر را دارد و خود را پرچمدار تکامل روحی و جسمی انسان می داندØŒ نمی تواند و نباید پازل تعلیماتش ناقص و احیانا ناهمگون و بی در و پیکر ساخته شود.
آیا همین کافی است که بگوییم خدا در یوگا انکار نمی شود و بعد از آن بحث از خدا کاملا کنار گذاشته شودØŸ درست است که وجود خدا چنان بدیهی است که نیاز به استدلال هم نداردØ› اما آیا خدا محوری فقط با عدم انکار خدا حاصل می شودØŸ در صورتی که اگر کمی در مبانی یوگا دقیق شویمØŒ درمی یابیم که آموزه ها و تعلیمات در یوگا به گونه ای است که نه «باخدایی» از آن برمی آید و نه «بی خدایی».
به عبارت دیگر در یوگا فقط به نام خدا بسنده شده است و آن چه که رکن و اساس یوگاستØŒ «روان آرام و ذهن بسامان » استØ› بدون این که این ذهن و روان با خدا نسبت روشن داشته باشند و بدون این که از این ذهن روانØŒ چیزی به نام خدا جستجو شود.
آن چه که در متون اسلامی به عنوان غایت سلوک معرفی شده استØŒ قرب خداست ک البته چنین قربی در ضمن خودØŒ روان آرام و ضمیر روشن را هم دارد. اصلی ترین خاصیت این قربØŒ معرفت به ذات خداوند و اسماØ¡ و صفات اوست.
از طرف دیگر در یوگا موضوع اعتقادات به فراموشی سپرده شده و توجهی به اقناØ¡ اندیشه و و رشد قوه عاقله انسان نمی شود و همه چیز در سیر درونی خلاصه می شودØ› به این جهت یوگا برنامه ای برای رشد این قوه ارائه نمی کند وتوجهی به آن دسته از استعدادهای وجود آدمی که در حوزه اندیشه و تعقل استØŒ نمی شود.
همه تعلیمات یوگا در سه حوزه خلاصه می شودØ› اول حرکت های بدنیØ› دوم دستورات ذهنی و سوم تکنیک های تنفسی. در بین این سهØŒ از همه مهم تر دستوراتی است که به قصد سامان دادن قوای انسانی با محوریت ذهنØŒ عرضه می گردد.
معلوم می شود که در یوگا سیری درونی مد نظر استØ› البته سیری که در تخلیه ذهن و سکوت آن خلاصه می شود و این سکوت درون و سامان دادن به ذهنØŒ یقینا با معرفت خدا و رؤیت اسما و صفاتش و درک جمال و جلالش و فنای در ذات بیکرانش بیگانه است و ادعای یکی بودن این دو ناشی از نشناختن ابعاد وجودی انسان و ندیدن ساحت های ملکوتی روح آدمی است.
سامادهی در یوگا نه حرکت است که توقف استØ› آن هم توقف نفس در نفسØ› در متون دینی پرداختن به درونØŒ نه توقف که سیر و حرکت استØ› آن هم سیری که با حقیقت شهود پیوند خوردهØ› شهود هم از نوع دیدن صرف نیستØ› بلکه از نوع وحدت یافتن و فناØ¡ در حقیقتی لایتناهی است که همان مبدا هستی است.
در یوگا نگاه نفس به نفس در حقیقت توقف نفس در نفس استØŒ بدون این که خدا در آیینه نفس دیده شود. بنابراین شان خدا در یوگا یک شان تشریفاتی است که پیوندی با غایت در یوگا پیدا نمی کند.
یوگا از نظر عقبه فکری خود که همان فلسفه سانکیه استØŒ اگر قرار باشد به خدا دعوت کندØŒ این دعوت چون غریب و نامونوس استØŒ باعث تعجب می شودØ› به گونه ای که یکی از بزرگان یوگا از این که پتنجلی از یک طرف خود را به سانکیهه وفادار می داند و از طرف دیگر نام خدا را در آموزه های خود به میان می آوردØŒ تعجب خویش را چنین ابراز می کند:
« واقعاÙ‹ باعث تعجب استØ› پتنجلی که عقاید فلسفی‏اش را از فلسفØ© «سانکیه» گرفتهØŒ دربارØ© «خدا» و «وقف خویش به او» صحبت می‏کند.»4 باید گفت از قضا چنین نگاهی به یوگا کاملا با ماهیت یوگا سازگار است.
با همین نگاه است که وی چندان به دور از انتظار نمی داند که یک استاد یوگا الحاد را تدریس کند. البته از آن جا که اگر نشانی از خدا در زندگی انسان باشدØŒ انسان لذت بیشتری را تجربه می کند وی از این که نام خدا در تعلیمات یوگا مطرح شودØŒ استقبال می کند و این کار را ترجیح می دهد.
وی در ادامه می افزاید: « پتنجلی از مفهوم «خدا» برای رفاه نوع بشر صحبت می ‏کند. باید توجه داشته‏ باشید که یک استاد یوگا «ملحدبودن» را تدریس نمی ‏کندØŒ حتی اگر خودش سست‏ عقیده باشدØ› زیرا اکثریت متوسط بشر در تمام کشورهاØŒ با داشتن «ایمان به خدا» آرامش زیادی پیدا می‏ کنند. پتنجلی با آگاهی کامل از این که عقیدØ© «خدا» در فلسفØ© «سانکیه» جای نمی‏گیردØŒ این عقیده را در فلسفØ© خودش آوردØ› زیرا می ‏دانست هدف اصلی از یوگای اوØŒ به وجود آوردن یک روش عملی برای زندگی بشر است.»5
یکی از افراد مشهور در یوگا در مورد اعتقادات خویش Ù€ که انتقال این اعتقادات به خود را از طریق خانواده می داند Ù€ اذعان می کند که توجه به پرستش اصنام در خانواده ما وجود داشت و البته در کنار پرستش اصنامØŒ اعتقاد به خدا پر رنگ تر بود. « من از یک خانواده هندو هستم و در آیین هندو دو سنت وجود دارد: یکی اعتقاد به ستایش اصنام و دیگری نیایش خدای بی شکل. خانواده من به اصل دوم اعتقاد بیشتری داشت.»6
به علت دوری یوگا از «خدامحوری» است که یوگا نسبت به خداباوران و ملحدین یک موضع دارد و همه کس را می­پذیرد و مدعی می شود که  منکر خدا هم بدون این که لازم باشد از انکار خدا دست برداردØŒ می تواند یک یوگی باشد:
«کسی که به خدا اعتقاد نداردØŒ می­تواند از کیش یوگا بهره ببردØ› با این توضیح که درک مراحل بالای یوگا (سمادهی) برای او راهی است به سوی شادابی و تجدید انرژی یا حالتی است ذهنی که احساس یکی بودن با کائنات در آن موج می­زند. به هر تقدیرØŒ باور دینیØŒ جنسیتØŒ سن و نژادØŒ هرچه باشدØŒ با یوگا همخوان است.
به تعبیر راماکریشنا: از طریق یوگاØ› یک هندوØŒ هندویی بهترØ› یک مسیحیØŒ مسیحی بهترØ› یک مسلمان ØŒ مسلمان بهتر و یک یهودیØŒ یهودی بهتری خواهد بود».7
 
 
 "التماس دعای فرج"
گروه پژوهشی صف"صدای فتح"
=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
www.masafportal.com
=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
پی نوشت ها :
1 . Ù€ فرهنگ ادیان جهان ØŒ جان هیلنز ص 695 و یوگا سوتره­های پتنجلیØŒ ساتیانانداØŒ ترجمه موسوی نسبØŒ ص 27
2 . و یوگا سوتره­های پتنجلیØŒ ساتیانانداØŒ ترجمه موسوی نسبØŒ ص 27
3 . هستی بی‌کوشش (یوگا سوتره‌های پتنجلی) آلیستر شیررØŒ ترجمه‌ی ع پاشاییØŒ انتشارات فراروان ص 174
4 . یوگا سوتره های پتنجلی ØŒ ساتیا ناندا سارا سواتی ØŒ ترجمه ی جلال موسوی نسبØŒ انتشارات فراروان ص109
5 . یوگا سوتره های پتنجلی ØŒ ساتیا ناندا سارا سواتی ØŒ ترجمه ی جلال موسوی نسبØŒ انتشارات فراروان ص109
6 . کندالینی یوگاØŒ سوامی ساتیاناندا ساراسوتیØŒ موسوی نسبØŒ نشر فراروانØŒ ص 38
7Ù€ یوگاØŒ جیمز هویت ص 2