اسرار شکل «صورت» و «دُم» حیوانات در بیان امام صادق(ع)

نودیها:جهان آفرینش با تمام وسعتی که دارد همراه با رمز و رازهایی است که ابعاد مختلف آن تاکنون برای نسل انسان‌ها کشف نشده است، از سوی دیگر انسان‌ها نیز هراندازه به دستاوردهای علمی جدیدی دست می‌یابند، برخی از اسرار شگفت طبیعت را کشف می‌کنند، اما با این حال اذعان دارند که هنوز بسیاری از رموز آفرینش پنهان مانده است.

اما خداوند متعال به‌عنوان خالق تمام عوالم غیب و شهود، در قرآن به‌صورت‌های مختلف از مخلوقات خود یاد کرده و انسان‌ها را دعوت به تعقل و تفکر در این مخلوقات کرده است تا جایی که در آیه‎ای از قرآن برای اینکه گروهی از افراد (اصحاب غاشیه) را انذار دهد، به فهم کیفیت آفرینش شتر دعوت می‌کند و می‌فرماید «Ø£ÙŽ فÙŽلایÙŽنÙ’ظُرُونÙŽ إِلÙŽÙ‰ الْإِبِلِ کÙŽیÙ’فÙŽ خُلِقÙŽتØ› â€آیا به شتر نمÙ‰‌‏نگرند که چگونه آفریده شده؟

بنابراین خداوند متعال در آیات قرآن از دسته‌جات مختلف مخلوقات خود به‌بهانه‌های مخلف یاد کرده است که یکی از این دسته‌جات، مربوط به حیوانات استØ› اما اهل‌بیت (علیهم ‎السلام) به‌عنوان عالمانِ به علوم الهی و معارف قرآن گاهی برخی از حکمت‌های موجود در طبیعت را برای مردم باز کردند که از جمله آنها اسرار شکل صورت، دهان و دم چهارپایان است که امام صادق (علیه السلام) آن را برای مفضÙ‘ل تبیین کردند. این روایت در کتاب مشهور «توحید مفضل» به این شکل آمده است:

«اÙ‰ مفضÙ‘ل! در چگونگÙ‰ ترکیب اعضاÙ‰ صورت چهارپا بیندیش. چشمانش در پیش نهاده شده تا مقابلش را خوب نگاه کند، به دیواره‏ا نخورد و در چاله‌‏اÙ‰ نیفتد. شکاف دهانش در زیر است و اگر شکاف دهانش همانند انسان در روÙ‰ چانه مÙ‰‌‏بود، نمى‏‌توانست که از روÙ‰ زمین چیزÙ‰ بخورد. نمÙ‰‌‏بینÙ‰ که انسان با دهانش چیزÙ‰ برنمى‏‌گیرد بلکه با دست در دهان مÙ‰‌‏گذارد؟ این امر نشانه تکریم و بزرگداشت انسان در میان سایر خورنده‌‏هاست. از آنجا که چهارپا دستÙ‰ مناسب براÙ‰ خوردن گیاه و سبزه ندارد شکاف و بریدگÙ‰ دهان در زیر آفریده شده تا گیاه را به‌راحتى‏ به دهان گیرد و بخورد، نیز پوزه‌‏هاÙ‰ دراز به آنها داده شده که گیاه دور و نزدیک را بخورند.

در دُم و حکمت‌ها و فواید آن بنگر: ۱ــ در حکم پوششÙ‰ است که شرمگاه‌هاÙ‰ حیوان را مى‏‌پوشاند. ۲ــ میان دبر و شکم حیوان آلودگی‌هایÙ‰ است که مگسان و پشه‏‌ها به‌روÙ‰ آن گرد مÙ‰‌‏آیند. دم حیوان مانند پشه‌پرانÙ‰ است که مگس‌ها و پشه‏‌ها را با آن مÙ‰‌‏پراند. ۳ــ حیوان با حرکت دادن دم به‌سمت چپ و راست استراحت مى‏‌کند و این زمانÙ‰ است که بر چهار پا ایستاده و سنگینÙ‰ بدن بر دو دست آن است در نتیجه‏ حیوان با حرکت دادن دم احساس راحتÙ‰ مى‏‌کند.

دُم حیوان سودهاÙ‰ فراوان دیگر نیز دارد که اندیشه انسان قادر به درک همه آنها نیست ولÙ‰ گاه به‌وقت حاجت، برخÙ‰ از آنها معلوم مÙ‰‌‏شود، از جمله: گاه که حیوان در گل مى‏‌ماند و هیچ دستگیرÙ‰ براÙ‰ خلاصÙ‰ او نیست دم آن، دستگیره خوبÙ‰ براÙ‰ بلند کردن و بیرون نمودن حیوان است. در موÙ‰ دم حیوان نیز سودهاÙ‰ فراوانÙ‰ براÙ‰ مردم نهاده شده است که از آن در رفع بسیارÙ‰ از نیازها بهره‌‏ها مÙ‰‌‏گیرند.

حیوان بر چهار پا مى‏‌ایستد در نتیجه پشت آن صاف و براÙ‰ سوار شدن مناسب است. نیز شرمگاه آن در جاÙ‰ ظاهرÙ‰ است که حیوان نر به‌راحتÙ‰ قادر به جفت‌گیرÙ‰ باشد و اگر مانند فرج زنان بود حیوان نر قادر به این کار نبود. نمى‏‌بینÙ‰ که حیوان قادر نیست که مانند مردان از روبه‌رو جفت‌گیرÙ‰ کند؟».

تسنیم