زینتی که در نوروز به آن توجه خاص می شود

نودیها:درباره نحوه پوشش و لباس انسان در آیات مختلفی از قرآن مطالبی ذکر شده است. برخی از این آیات را بیان نموده و درباره آنها توضیحاتی ارائه می کنیم: "قُلÙ’ مÙŽنÙ’ حÙŽرÙ‘ÙŽمÙŽ زینÙŽهÙŽ اللÙ‘ÙŽهِ الÙ‘ÙŽتی‏ Ø£ÙŽخÙ’رÙŽجÙŽ لِعِبادِه‏..."  (بگو چه کسی زینت های خدا را که برای مردم خارج کرد، حرام کرد؟...)

زینت چه فایده ای دارد؟

"اخراج زینت" کنایه است از اظهار آن. خداوند در فطرت انسان انواع و اقسام زینت ‏هایÙ‰ که مورد پسند جامعه او و باعث مجذوب شدن دل ها به سوÙ‰ او است را ایجاد نموده تا انسان به‏ این وسیله نفرت و تنفر مردم را از خود دور سازد. خداوند این را در انسان قرار داده است چون مÙ‰ ‏دانسته که این نوع موجود محتاج به زینت است. بله، اگر انسان در دنیا به طور انفرادÙ‰ زندگÙ‰ مى‏ کرد هرگز محتاج به زینتÙ‰ که خود را با آن بیاراید نمى‏شد، اما چون انسان برای رفع نیازها مجبور است که جامعه تشکیل دهد، باید از زینت هم استفاده کند. به طور کلی همین مسØ£له که انسان به زینت نیاز دارد دلیل بر مباح بودن آن است.  حال اگر هر انسانی بخواهد بدون قانون و بر اساس هوای نفس زینت های خود را آشکار کند نیز جامعه به فساد می افتد. کمتر فسادÙ‰ در عالم ظاهر مى‏شود که منشØ£ آن اسراف و افراط در استفاده از زینت و رزق نبوده باشد، چون انسان طبعاÙ‹ اینطور است که وقتÙ‰ از جاده اعتدال بیرون شد و پا از مرز خود بیرون گذاشت کمتر مÙ‰ ‏تواند خود را کنترل کند، و به یک حد معینÙ‰ اکتفاØ¡ نماید. بنابراین نیاز به قانون و قاعده ای دارد که این زینت ها در جای خود و به شکل صحیح استفاده شود و به همین دلیل نیاز به تربیت و بیان نکاتی در باب نحوه لباس و پوشش و ... دارد. " یا بÙŽنِی آدÙŽمÙŽ قÙŽدÙ’ Ø£ÙŽنÙ’زÙŽلÙ’نا عÙŽلÙŽیÙ’کُمÙ’ لِباساÙ‹ یُوارِی سÙŽوÙ’آتِکُمÙ’ وÙŽ رِیشاÙ‹" (اÙ‰ فرزندان آدم! ما بر شما لباسÙ‰ فرو فرستادیم که عورت‏هاÙ‰ شما را مى‏پوشاند و نیز پوششÙ‰ زیبا نازل کردیم‏) آیه مورد بحث لباس را با اینکه عمل خود انسان است مخلوق خدا شمرده نظیر آیه‏ "وÙŽ اللÙ‘ÙŽهُ خÙŽلÙŽقÙŽکُمÙ’ وÙŽ ما تÙŽعÙ’مÙŽلُونÙŽ" است، که عمل انسان را هم مخلوق خدا شمرده است و این می تواند نشانگر اهمیت مسØ£له لباس یا پوشش باشد. جمله‏ "یُوارِی سÙŽوÙ’آتِکُمÙ’" که وصف براÙ‰ "لباس" است دلالت دارد بر اینکه لباس پوشش واجب و لازمÙ‰ است که کسÙ‰ از آن بى‏نیاز نیست، و آن پوشش عضوÙ‰ است که برهنه بودنش زشت و مایه رسوایÙ‰ انسان است، به خلاف ریش که به معناÙ‰ پوشش زاید بر مقدار حاجت و باعث زینت و جمال است. "وÙŽ لِباسُ التÙ‘ÙŽقÙ’وى‏ ذلِکÙŽ خÙŽیÙ’رÙŒ ..."  در اینجا لباس باطنی انسان بیان می شود. آن تاثر و انفعالÙ‰ که از کشف عورت به آدمÙ‰ دست مى‏دهد در عورت ظاهرÙ‰ و باطنیش از یک سنخ است، با این تفاوت که تØ£ثر از بروز معایب باطنÙ‰ بیشتر و ناگوارتر و دوامش زیادتر است، زیرا حسابگر آن مردم نیستند، بلکه خداÙ‰ تعالÙ‰ است و نتیجه ‏اش هم اعراض مردم نیست، بلکه شقاوت و بدبختÙ‰ دائمÙ‰ و آتشÙ‰ است که به دلها سرایت مÙ‰ ‏کند، و به همین دلیل لباس تقوÙ‰ نیز از لباس ظاهر بهتر است.  براÙ‰ تتمیم این نکته بدنبال جمله مزبور فرمود: "ذلِکÙŽ مِنÙ’ آیاتِ اللÙ‘ÙŽهِ لÙŽعÙŽلÙ‘ÙŽهُمÙ’ یÙŽذÙ‘ÙŽکÙ‘ÙŽرُونÙŽ". در این جمله لباسÙ‰ را که انسان به استفاده از آن هدایت شده آیتÙ‰ الهÙ‰ شمرده که اگر انسان به دقت در آن بنگرد خواهد فهمید که در باطن او معایب و نواقصÙ‰ است که آشکار شدنش باعث رسوایÙ‰ او است و آن معایب عبارت است از رذایل نفس که اهمیتش به مراتب بیشتر از معایب ظاهرÙ‰ و پوشاندنش واجب‏ تر از پوشاندن عیب و عورت ظاهرÙ‰ است.‏ "وÙŽ ثِیابÙŽکÙŽ فÙŽطÙŽهِّرÙ’"  (لباست را پاکیزه بدار) خداوند امر به پاکیزه نمودن لباس مى‏کند و این سخن در برخی از روایات نیز آمده است. پاکÙ‰ لباس در هنگام نماز به معناÙ‰ خاص فقهÙ‰ واجب است، ولÙ‰ به طور کلÙ‰ پاکیزگÙ‰ از نجاسات و کثافات در همه حال مستحب مÙ‰ ‏باشد. "وهوالذی سÙŽخÙ‘رالبحر لتØ£کلوا منه لحماÙ‹ طریاÙ‹ وتستخرجوا منه حلیهÙ‹ تلبسونها"  (او خداوندی است که دریا را زیر سلطه شما قرارداد تا ازآن گوشت تازه بخورید و از آن زیورهایی مانند درÙ‘ و مرجان استخراج کنید که آن را (به عنوان لباس) می ‌پوشید) "والله جÙŽعÙŽلÙŽ لکم ممÙ‘ا ظلالاÙ‹وجعل لکم مِن الجبال اکناناÙ‹ وجعل لکم سرابیل تقیکم الحÙŽرÙ‘و سرابیل تقیکم بØ£سکم ..."  (خداوند برای شما سایبان هایی را آفرید و از کوه ها غارهایی را قرارداد و برای شما پوشش هایی قرارداد که شما را از گرما حفظ می‌ کند و پوشش هایی که شما را در میدان جنگ حفظ می ‌کند.)

لباس نماد انسان است 

لباسی که انسان را می پوشاند به نوعی می تواند نماد هر انسانی باشد. بخصوص اگر این لباس لباس حقیقی و باطنی انسان باشد. در جامه هم می بینیم انسانها تا حدودی با نحوه لباس هایشان شناخته می شوند و فرهنگ و آداب خود را بیان می کنند. اما بهشتیان و جهنمیان هم برای خود لباس هایی داشته و باطن خود را با آنها بروز می دهند.  • "اِنÙ‘ الذین آمنوا وعملوا الصالحات…یُحÙŽلÙ‘ون مِن Ø£ساور مِن ذÙŽهÙŽبٍ و یÙŽلبسِون ثیابا خُضراÙ‹ مِن سُندسٍ واستبرقٍ … " (آنان که ایمان آوردند وکارنیکو انجام دادند با دستبندهایی ازطلا آراسته می ‌شوند و لباس ‌های سبزی ازحریرو دیبا می ‌پوشند) • "و تری المجرمین یومئذٍ مقرÙ‘نین فی الØ£صفاد سرابیلهم من قطران تغشی فی وجوههم النار"  (درآن روز گناهکاران را می‌ بینی که درزیر چرخ قهر خداوند قرار دارند، پیراهن ‌هایشان ازمس گداخته‌ آتشین است و شعله‌ آتش چهره‌ آنها را می‌ پوشاند.) نکته ای که می توان از این آیات برداشت کرد این است که لباس چیزی است که هم بهشتی و هم جهنمی و یعنی همه انسانها آن را دارا می باشند. گویی لباس امری جدا نشدنی از انسان است.    

رابطه لباس ظاهری و لباس باطنی چیست؟

لباس ظاهری انسان را به لباس باطنی سوق می دهد و برهنگی ظاهری انسان را به برهنگی باطنی و عدم داشتن لباس تقوی سوق می دهد. برعکس هم ممکن است و لباس باطنی (تقوا) منجر به پوشیدگی ظاهری و عدم تقوا باعث برهنگی ظاهری می شود. گرچه این رابطه تام و کامل نیست اما تØ£ثیر و تØ£ثر هر یک از این دو نسبت به هم، حتمی است. 

لباس نوروزی مطلوب

در نوروز معمولاÙ‹ افراد لباس نو و جدید استفاده می کنند. با توجه به گفته های پیشین مشخص می گردد که بهترین لباس، لباسی است که:  انسان را از فساد دور نگه داشته و باعث شود انسان در باطن نیز لباس تقوا به خود بگیرد. این لباس باید پاکیزه بوده و انسان را از گرما و سرما محافظت کند. این لباس نباید نماد کافران باشد و انسان را از یاد خدا غافل کند. بعضÙ‰ اگر لباس متجمل و نو بپوشند، از یاد خدا غافل مى‏شوند، اینها نباید بپوشند. بعضÙ‰ اگر لباس کهنه و وصله‏ اÙ‰ بپوشند، پیوسته نظر و توجهشان به آن کهنگÙ‰ و پینگÙ‰ است، آنها نباید بپوشند، زیرا همین که توجه ایشان به لباس مشغول شد، خواه از جهت زیبائÙ‰، و خواه از جهت کهنگÙ‰، این توجه، توجه به غیر خداست. لباس باید طورÙ‰ باشد که عادÙ‰ باشد، و براÙ‰ پوشنده آن تفاوتÙ‰ نیاورد، و کهنه و یا نو، وصله‏ دار و یا بدون وصله، کاملا عادÙ‰ باشد، و توجه پوشنده را به خود جلب نکند، و الا این جلب توجه ممدوح نیست.

---

منابع: قرآن کریم ترجمه تفسیر المیزان، سید محمد حسین طباطبایی(ره) الله شناسی، سید محمد حسین حسینی طهرانی(ره) تبیان