نودیها:”شما اطلاعات کافی نداریدØ› نمی دانید که نگهداری از سگ چه فواید زیادی برای سلامتی دارد.” این جمله ای بود که نویدØŒ جوان موبایل فروش یکی از مناطق تهران در پاسخ به ابراز ناخوشایندی یکی از مشتریانش نسبت به نگهداری سگØŒ اظهار کردØ› نوید تقریبا Û³Û³ ساله است و همسرش یک آژانس مسافرتی را اداره می کند. با اینکه سال ها از مدت ازدواجشان می گذرد هنوز تمایلی برای بچه دار شدن ندارند. مغازه ای جمع و جور اما پر از موبایل دارد. گوشه مغازه و پشت پیشخوان یک سبد خاکستری قرار گرفته که موجود زنده و پشمالوی داخل آن توجهم را جلب می کند. او که رد نگاه من را گرفته استØŒ برحسب آشنایی قدیمی که با هم داریم شروع به تعریف می کند: ”این سگم بی آزار و شیرین استØŒ بعد از مردن سگ قبلی تصمیم گرفتم این کوچولو را از یکی از دوستانم بخرمØŒ به قد کوتاهش نگاه نکنیدØŒ فرز است و گران.”

وقتی از او می پرسم که آیا بچه دار شدن را به نگهداری از سگ ترجیح می دهیدØŒ به راحتی می گوید: ”فعلا که با این سگ دوست داشتنی وقتمان را پر می کنیم. بچه شیرین است اما دردسرهای خاص خودش را هم داردØŒ با این حال تا چند سال دیگر قصد نداریم بچه دار شویم.”.

در زنجیر و قلاده سگ ها هم رقابت داریم

دخترک تقریبا Û²Ûµ ساله به نظر می رسد. خودش را ”آرام” معرفی می کندØ› اما نامش هیچ قرابتی با هیجان ظاهری اش ندارد. بند قلاده سگ زیبایش را محکم در دستانش فشرده و با عجله طول یکی از خیابان مرفه نشین تهران را طی می کند. پس از اندکی گفت و گو حاضر می شود تا مصاحبه کند:

”من عاشق پگی خانم هستم. اسمش را از روی اسم سگ یکی از بازیگران مورد علاقه ام انتخاب کرده ام. پگی این روزها همدم تنهایی هایم است. علیرغم اصرار خانواده بعد از دیپلم تمایلی نداشتم که ادامه تحصیل بدهم. محصل و یا شاغل نیستمØŒ بیشتر وقتم را در اینستاگرام و تلگرام می گذراندمØŒ وقتی در صفحات افراد مشهور کشورØŒ عکس پت هایشان را می دیدمØŒ بیشتر ترغیب شدم که برای خودم یک حیوان خانگی تهیه کنم. البته شنیده بودم که بازار سگ ها وجود دارد اما از آنجایی که چند نفر از دختران و پسران اقواممØŒ از طریق یکی از دوستان خانوادگی سگ های اصیل و شناسنامه دار تهیه کرده اندØŒ من هم دلم خواست تا سگی بخرم که از مال دیگران چیزی کم نداشته باشد. ما دختران فامیل حتی در زنجیر و قلاده هم با یکدیگر رقابت زیادی داریم.”

اعتراض به زندگی با سگ هاØŒ مساوی با تحجر!

این دو روایت بخشی از روزمره های زندگی بخشی از جامعه ایران است. جلد بیشتر نشریات را که نگاه کنید عکس برخی افراد مشهور کشور را خواهید دید که همراه با جمله ای از او به درشتی در نشریه درج شده است. عامه پسند و مشهورترین افراد کشور ما نیز هنرمندان و بازیگران هستندØ› سبک زندگیØŒ پوشش و اظهارنظرات این گروه های جامعهØŒ خواه ناخواه مورد توجه عموم مردم قرار گرفته و از سوی برخی جوانان تقلید می شود. نگهداری و زندگی با سگ و گربه هم از آن دسته جلوه های زندگی هنرمندان است که کنش فرهنگی در جامعه ایجاد کرده است.

وقتی عکس یک خواننده یا بازیگر محبوب در حالیکه یک سگ را در آغوش گرفته و او را در حد یک انسان می پرستدØŒ در سایت ها و نشریات منتشر می شود. حتی اگر زندگی با این حیوانات به دلیل موازین دینی شرایط خاصی داشته باشدØŒ بازهم قبح آن شکسته و عملی مباح تلقی می شود. در این شرایط اگر هر فرد مسلمانی به اشخاص مورد نظر درباره نجاست سگ و نکوهیده بودن زندگی با این حیوان در یک اتاق در منزل سخن بگویدØŒ قطعا فردی متحجر و نادان معرفی می شود.

از آغوش پولدارها تا وسیله ای برای پُز دادن غرب زده ها

روزگاری نه چندان دورØŒ نگهداری از سگ در محدوده منزلØŒ به دلیل پایبندی محکم مردم به ارزش های اسلامی و ایرانیØŒ کاری بسیار قبیح شمرده می شد و کسانی که این موجود با وفا را به خاطر قابلیت هایش در خانه نگهداری می کردند در گوشه دنجی از حیاط وسیع منزلشان برای او خانه ای می ساختند. سگ ها یکی از مطمئن ترین گزینه ها برای حراست از محیط منزل و حیوانات خانگی روستاییان و خانه های بزرگ بودند.

با گذشت چند سال از آن زمان دیگر سگ ها نقش قدیم را بازی نمی کنند. این روزها مخلوقات باوفایی که روزی نجس محسوب می شدند و فقط در خدمت آسایش انسان ها بودندØŒ بازیگر مهمی در زندگی برخی از ایرانی ها شده اند. اگر تا چند سال پیش فقط دختران و پسران پولداری که والدینشان هوای اروپایی زیستن داشتندØŒ در آغوش خود سگ نگهداری می کردندØ› امروزه در خیابان های پایین شهر هم جولان سگ ها در آغوش جوانان بدجوری خودنمایی می کندØ› سگ هایی که قیمتشان از چند هزار تا چندین میلیون تومان هم می رسد.

تغییرات عمیقی در سطح روابط انسان ها به وجود آمده است

طیبه میرزا اسکندری جامعه شناس و کارشناس مسائل فرهنگی در این باره به طنین یاس گفت: در دین ما تاکید و سفارش زیادی به روابط درست انسانی شده است. تعامل پیامبر گرامی اسلام صل الله علیه وآله و سلم با انسان ها به قدری زیبا و دلنشین بود که طبق منابع تاریخی اولین افرادی که به خاطر ایشان به اسلام گرویدند در ابتدا جذب اخلاق پیامبر شده بودند نه دین ایشانØ› نکته قابل توجه این است که در قرآن کریم هم به این موضوع با صراحت اشاره شده که مردم به خاطر اخلاق رسول اکرم گرد ایشان جمع می شدند.

وی افزود: در آداب و رسوم ایران و ارزش های دینی که از اسلام به ما رسیده استØŒ برجستگی خاصی در ارتباط گرفتن با مردم و رفت و آمد دیده می شود. بزرگداشت اعیاد مذهبیØŒ نوروزØŒ شب یلداØŒ ماه رمضان و غیر از مناسباتی هستند که ایرانیان را دور هم جمع می کنند. با این حال در عصر جدید و با پیشرفت دنیا شاهد تغییرات عمیقی در سطوح روابط هستیم.

نگهداری از حیوانات خانگی و جایگزین تعامل با انسان ها

مسئول پایگاه تحلیلی به دخت گفت: در جامعه شناسی مفهوم جامعه دارای تعریف واحدی است که اگر هرکدام از عناصر آدم حذف شودØŒ دیگر تعریفی از مفهوم جامعه محسوب نمی شودØ› در جامعه شناسی ”گروهی از افراد که برای اهداف مشترک در کنش و ارتباط متقابلØŒ بر اساس گذشته و فرهنگ مشترکی باهم هستند”. پس اگر گروهی برای هدفی مشترک برای ساعتی در خیابان جمع بشودØŒ یک جامعه تلقی نمی شود.

اسکندری تصریح کرد: امروزه یکی از اتفاقاتی که در جامعه ما رخ دادهØŒ این است که تعاملات انسانی به شدت با کاهش کیفیت و کمیت رو به رو شده و محتوای خوب خود را از دست داده است. این افت کیفیت تعاملات انسانی منحر به این می شود که انسان ها به جای خاصیت و منفعت داشتن برای دیگرانØŒ به هم دیگر ضرر رسانده و باعث فرار از همدیگر می شوند.

وی با بیان اینکه انسان ذاتا موجودی اجتماعی است افزود: وقتی انسان ها از همدیگر نا امید شده و دیگر سودی برای هم نداشته و در عوض به هم آسیب مادی و معنوی برسانند. از یکدیگر دور می شوند. اما از آنجایی که نیاز به ارتباط با دیگران را دارند. به سمت نگهداری از حیوانات خانگی و جایگزین کردن آن ها در تعاملاتشان می شوند.

این کارشناس فرهنگی و اجتماعی تقلید از سبک زندگی غربی را یکی دیگر از دلایل گرایش به زندگی با سگ ها دانست و گفت: خوب و بد سبک زندگی غرب با ذائقه و مدل زندگی مردمان همان جامعه سازگار استØ› در جوامع اروپایی به دلیل کاهش تعاملات انسانیØŒ ارتباط افراد با حیوانات و گیاهان قوت گرفته است.

اسکندری اظهار داشت: آن ها ارتباطی از جنس انسانیØŒ با حیوانات گیاهان برقرار می کنند که دارای عواطف و احساسات است. سگ با وجود باوفایی و هوشی که دارد هیچگاه قابلیت ارتباط انسانی با افراد را ندارد اما مسئله دار شدن روابط انسان ها با یکدیگر موجب چنین گرایشاتی شده است.

در غرب سگ ها برای حفاظت و امنیت مردم هستندØ› در ایران برای ژست گرفتن و پز دادن

اسکندری با بیان اینکه بسیاری از افراد سالمند غربیØŒ در ساعاتی از شب و روزØŒ برای تردد در خیابان ها مجبور به نگهداری سگ برای تامین امنیت خود هستندØŒ اظهار داشت: با این حال برخی از ایرانی ها با بغل کردن این حیواناتØŒ همراه با دور دور کردن و جلوه گری در خیابان هاØŒ می خواهند خود را افرادی به اصطلاح عامیانه ”باکلاس” نشان دهند.

وی تصریح کرد: این دقیقا تقلید بی منطق از غربی ها استØ› قطعا کسانی که این کار را می کنندØŒ فقط به ظواهر موضوع توجه داشته و اطلاعی از فلسفه و دلیل زندگی مردم اروپا و آمریکایی با سگ ها ندارند.  

این جامعه شناس افزود: غربی ها حاضرند هزینه ای را برای یک حیوان بپردازند و آن را خریداری کرده و برای نگهداری اش انواع و اقسام هزینه ها را بپردازند تا کمبود حضور عواطف جاری در زندگی هایشان را جبران کنند. آن ها به این رسیده اند که ارتباط با حیوان ضرر کمتری نسبت به ارتباط با انسان دارد.

اسکندری افزود: عدم آرامش روانی و روابط مسالمت و محبت آمیز بین افراد موجب چنین تمایلی شده است. علاوه بر اینØŒ به دلیل جدا شدن فرزند از خانواده در سن Û±Û¸ سالگی و تنها ماندن آن ها مجبور به استفاده از سگ برای کارکد امنیتی-حفاظتی هستند.

این فعال اجتماعی در پایان با اشاره به کسانی که نگهداری از سگ و گربه را جایگزین نقش مادری و پدر خود می کنندØŒ بیان کرد: جوانی که به سن بالا رسیده و هنوز مصرف گرا بوده و انگل وار از جیب پدرش ارتزاق می کندØŒ قطعا تمایلی به فرزندآوری نداردØŒ زیرا می داند که فرزندش نیز همان سرنوشتی را پیدا می کند که پدر برای خود رقم زده است. بنابراین ترجیح می دهد نیاز عاطفی خود و محبتی ذاتی اش را خرج موجودی موقت کند که سرپرستی آن نیاز به دوراندیشی و آینده نگری ندارد.

قضاوت کردن درباره نگهداری حیوان خانگی در شرایط مختلف متفاوت استØŒ در زندگی روستایی وجود سگ در خانه امری کاملا طبیعی است اما در زندگی شهری و در کشور امنی مانند ایران سگ ها هرگز نقش امنیتی ندارند. اغلب سگ هایی که در دست جوانان دیده می شودØŒ دارای نژاد گران و اصیلی هستند و اصلا کاربرد حفاظتی برای انسان ندارند.

با اینکه نگهداری از حیوانات اهلی کاری بسیار مفید و تاکید شده استØ› اگر در هرچیزی افراط و تفریط صورت بگیردØŒ مضراتی به وجود می آید. فضای جامعه اکنون به گونه ای پیش می رود که به رخ کشاندن حیوانات خانگی در ایران به شدت در محله های اعیان نشین تهران رواج پیدا کرده است. نگهداری از سگ ها نشان دهنده تمدن و بالاتر بودن شخصیت انسان ها شده و اعتراض به اینکار با برچسب های ناپسندی به معترضان همراه است.

نگهداری از حیوانات اهلی هیچ گاه ممنوع نبوده و نخواهد شد اما نباید فراموش کنیم که انسانیت مقام بسیار بالایی است و این که سگ ها را به جای انسان ها قرار دهیم و تا جایی راه را اشتباه برویم تا فضایی ایجاد شود که فرزندآوری عار شود و سگ داشتن افتخارØŒ یک موضوع کاملا ضد فرهنگی و اجتماعی است. باید خود ایرانی ها با عزم همگانی حافظ هویت اصیل خود باشند و با فرهنگ سازی نادرست ارزش های اجتماعی را به زیر نکشند.

رجا