MENUMENU
🌍امروز: شنبه, ۱ اردیبهشت , ۱۳۹۷ 🌍
لوگوی سایت بزرگ سرگرمی نودیها نسخه 1.4
میلاد ارباب دو عالم حسین (ع)
لینکستان #تغییر_خطرناک_در_کتابهای_درسی #گلچین_مداحی_سرداران_کربلا #داستان_سریالی_عشق_من_مهناز

ارتباط با ما

صفحات نودی‌ها در شبکه‌های اجتماعی

 
RSS صفحه اصلی سایت صفحه گوگل پلاس صفحه توییتر
 

آخرین مداحی ها

امام صادق علیه السلام و تاکتیک خردمندانه‏ «تقیّه»

0

طرح یک پرسش

با وجود اینکه پیشوای ششم بیش از ده سال از آزادی عمل منحصر به فردی در تعلیم و ترویج معارف اسلام و تشیع برخوردار بودند، با مراجعه به کتب حدیثی مشاهده می کنیم که بیشترین روایات در مورد تقیه از امام صادق علیه السلام نقل شده است.(١) لذا این سوال مطرح می شود که به چه دلیل امام علیه السلام علیرغم مبسوط الید بودن در نشر و تبلیغ آموزه های تشیع، مکررا اصحاب خود را به لزوم کتمان و تقیه توصیه و نصیحت می کردند؟
پیش از پاسخ به این سوال لازم است که به بیان تعریفی اجمالی از معنای تقیه بپردازیم.

 

سپری کارآمد به نام “تقیّه”

«تقیّه»‏ نوعى سپر به کار بردن در مبارزه است. این کلمه از مادّه «وقى» است که به معنى نگهدارى است. وظیفه یک فرد مبارز در میدان مبارزه تنها این نیست که حریف را بکوبد؛ گاهی شرایطی پیش می آید که امکان حمله و هجوم وجود ندارد و در مقابل این دشمن است که ابتکار عمل را به دست می گیرد، در این مواقع، خودنگهدارى تا حدّ امکان نیز وظیفه مبارز است. تقیّه‏ یعنى هر چه بیشتر زدن و هر چه کمتر خوردن. به این دلیل تقیّه‏ تاکتیکی است معقول و خردمندانه‏ در میدان مبارزه.

 

واکنش هوشمندانه در برابر حیله شیاطین

پس از مرگ هشام بن عبدالملک، حاکم مقتدر اموی، در سال ۱۲۵ هجری حکومت بنی امیه در سرازیری اضمحلال و نابودی قرار می گیرد به گونه ای که در کمتر از هفت سال، خلافت بین چهار نفر از سران بنی امیه دست به دست می گردد (٢) تا اینکه سرانجام در سال ۱۳۲ هجری این امپراطوری فاسد و جبّار به زباله دان تاریخ می پیوندد.

امام صادق علیه السلام حتی در پی آن بودند که با فراهم نمودن شرایط و مقتضیات، زمینه بازگشت حکومت از بنی امیه به اهل بیت علیهم السلام را آماده کنند.  ولی مصیبت بی بصیرتی مردم در شناخت امام زمان خویش باز هم شرایط را طوری رقم می زند که باعث استمرار انزوای سیاسی-اجتماعی جریان حق همانند نود و اندی سال حکومت اموی می شود.

عباسیان با پنهان شدن در پس شعار “الرضا من آل محمد” (٣) با زیرکی تمام، هم ماهیت اموی خود را پنهان داشتند و هم محبوبیت چشمگیری در بین علویان به دست آوردند. با این حربه، مردم را اغفال کردند و انقلاب آنها را به نام خود مصادره کردند.(۴) “سفاح” و “منصور” و برادر بزرگترشان “ابراهیم” با “محمد بن عبداللَّه بن الحسن بن الحسن” معروف به «نفس زکیّه» بیعت کردند و حتى منصور- که بعدها قاتل همین محمد شد- در آغازِ امر، رکاب “عبداللَّه بن حسن” را مى‏ گرفت و مانند یک خدمتکار جامه او را روى زین اسب مرتب مى ‏کرد، زیرا عباسیان مى ‏دانستند که زمینه و محبوبیت از علویان است. در این میان امام صادق علیه السلام بارها دعوت به قبول رهبری قیام برای بازپس گیری زمام امر حکومت شدند ولی ایشان نپذیرفتند و فرمودند:
ایا موقِداً ناراً لِغَیْرِکَ ضَوءُها                        وَ یا حاطِباً فى غَیْرِ حَبْلِکَ تَحْطِب‏ (۵)
در هم شکسته شدن قیام های متعدد علویان، به خوبی نشان داد که تاکتیک امام در استفاده از سلاح تقیه به چه نحو توانست حیات تشیع را از خطر اندراس و نابودی حفظ کند. و به همین دلیل است که  امام صادق علیه السلام در حدیثی تامل برانگیز می فرماید: «کُلَّمَا تَقَارَبَ‏ هذَا الْأَمْرُ، کَانَ أَشَدَّ لِلتَّقِیَّه : هرچه به این امر (قیام) نزدیک تر می شویم، تقیّه شدیدتر می گردد.» (۶)

 

مهجوریت امامت نتیجه بی بصیرتیِ امت

این مساله که امام صادق علیه السلام تمام تلاش خود را برای تضعیف و سرنگونی حکومت بنی امیه به کار گرفتند غیر قابل انکار است. ایشان حتی در پی آن بودند که با فراهم نمودن شرایط و مقتضیات، زمینه بازگشت حکومت از بنی امیه به اهل بیت علیهم السلام را آماده کنند.  ولی مصیبت بی بصیرتی مردم در شناخت امام زمان خویش باز هم شرایط را طوری رقم می زند که باعث استمرار انزوای سیاسی-اجتماعی جریان حق همانند نود و اندی سال حکومت اموی می شود.

عمده دلیل تغییر تاکتیک امام علیه السلام در شیوه نشر معارف و آموزه های تشیع، بازگشت فشارها و تضییقات حکومتی و سیاسی در دوران خلافت عباسیان می باشد. با وجود اینکه در زمان “سفاح” اولین خلیفه عباسی، تضییقات کمتری نسبت به دوران منصور، متوجه امام صادق علیه السلام و شیعیان ایشان بود ولی باز هم شرایط به گونه ای بود که “تقیه” بهترین سلاح مبارزه در میدان نبرد به شمار می رفت. با مرگ سفاح، برادرش “ابوجعفر عبدالله منصور” بر مسند خلافت جای گرفت. بنا به نقل کتب تاریخی، در زمان دومین خلیفه عباسی یعنی “منصور دوانیقی“، این برخوردها و سختگیری ها به اوج خود رسید به حدی که حداقل پنج بار این خلیفه جائر اقدام به ترور و حذف فیزیکی حضرت امام صادق علیه السلام نمود.

 

وقتی بغض دشمن می ترکد

از ویژگی های بارز منصور دشمنی و بغض وی نسبت به علویان و خاندان اهل بیت علیهم السلام بود. با روی کار آمدن منصور بار دیگر شرایط برای امام صادق علیه السلام به همان دوران اقتدار و رذالت بنی امیه باز گردید. همان اختناق و فشارهایی که بر پدر بزرگوارشان امام باقر علیه السلام در عصر خلافت “هشام بن عبدالملک” اعمال می شد، دوباره حاکم شد. منصور بارها حضرت را تبعید کرد و به کرات امام علیه السلام را به هدف تحقیر و توهین و حتی به قتل رساندن ایشان به حضور طلبید. گستاخی و کینه وی نسبت به امام به حدی بود که گاهی آن را علناً و در حضور حضرت ابراز می کرد. در یکی از مواردی که منصور دستور به احضار حضرت داد و ایشان در نزد وی حاضر شدند، خطاب به امام چنین گفت: قَتَلَنِیَ‏ اللَّهُ‏ إِنْ‏ لَمْ‏ أَقْتُلْکَ‏ أَ تُلْحِدُ فِی سُلْطَانِی‏: خداوند مرا بکشد اگر تو را نکشم، آیا با سلطنت من مخالفت می کنى‏؟ (٧)

وظیفه یک فرد مبارز در میدان مبارزه تنها این نیست که حریف را بکوبد؛ گاهی شرایطی پیش می آید که امکان حمله و هجوم وجود ندارد و در مقابل این دشمن است که ابتکار عمل را به دست می گیرد، در این مواقع، خودنگهدارى تا حدّ امکان نیز وظیفه مبارز است. تقیّه‏ یعنى هر چه بیشتر زدن و هر چه کمتر خوردن. به این دلیل تقیّه‏ تاکتیکی است معقول و خردمندانه‏ در میدان مبارزه.

مفضل بن عمر نقل می کند: روزی منصور شخصی را نزد حسن بن زیاد فرماندار خود در مکه و مدینه فرستاد تا دستور آتش زدن خانه امام صادق علیه السلام را به وی ابلاغ کند. آن ملعون نیز خانه حضرت را (در حالیکه ایشان در خانه حضور داشتند) به آتش کشید به گونه ای که آتش همه دیوارها و اتاق ها را در برگرفت. ناگهان دیدند که حضرت بر روی آتش راه می روند و از خانه خارج می شوند و این جملات را تکرار می کنند: «من فرزند رگ های تپنده زمین ام، من فرزند ابراهیم خلیل الله هستم!» (٨)
و دقیقا به خاطر همین شدت عمل ها و بدسگالی های حکومت جائر عباسیان بود که امام علیه السلام گاهی برای حفاظت از جان بزرگترین اصحاب خود، نزد مردم از آنها بدگویی و عیب جویی می کردند. در روایتی، امام صادق علیه السلام به فرزند زراره (٩) چنین می فرماید: «سلام مرا به پدرت برسان و به او بگو من در پاره ‌ای اوقات از تو عیب ‌جویی می‌ کنم و این به خاطر محافظت از جان توست؛ چرا که مردم و دشمنان به هرآنچه ما توجه کرده و از آن تعریف و تمجید کنیم حساس می-‌ شوند و کسی را که ما دوست بداریم و از مقرّبان خود بدانیم مورد اذیت و آزار قرار می‌ دهند. (۱۰)

 

تاکتیکی برای رو کردن دست خصم

مروری اجمالی بر برخوردهای امام صادق علیه السلام با خلفای عباسی خصوصا منصور دوانیقی به خوبی نمایانگر این واقعیت است که آنچه در زمان ایشان اتفاق افتاد، به ظاهر در هم شکستن و نابودی بنی امیه و به روی کار آمدن حکومت جدید بنی العباس بود ولی حقیقت مطلب آن است که خط مشی ها و جهت گیری ها و در یک کلام ماهیت آن دو در به انزوا کشاندن اسلام ناب و تشیع اصیل هیچ تفاوتی با یکدیگر نداشت. به همین دلیل همان گونه که امام باقر علیه السلام در زمان امویان مجبور به عمل بر طبق تقیه بودند، امام صادق علیه السلام نیز چاره ای جز استفاده از همین منهج را نداشتند.

 

پی نوشت:

۱) الکافی (ط – الإسلامیه)، ج‏۲، ص: ۲۱۷/ بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۷۲، ص: ۳۹۳.
۲) ولید بن یزید بن عبدالملک (۱۲۵-۱۲۶) یزید بن ولید بن عبدالملک (۱۲۶) ابراهیم بن ولید بن عبدالملک (۷۰ روز از سال ۱۲۶) مروان بن محمد (۱۲۶-۱۳۲).
۳) منتخب و برگزیده از خاندان پیامبر صلی الله علیه و آله.
۴) منصور عباسی و همفکران او برای اینکه ذهن مردم را قانع کنند وانمود کرده بودند که جانشینان پیغمبرند. یک سلسله نسبی هم درست کرده بودند. می گفتند که ما فرزندان عباسیم. و… ر ک: انسان ۲۵۰ ساله ص ۲۶۴.

۵) اى کسى که آتش مى ‏افروزى که روشنى ‏اش از آن دیگرى باشد؛ و اى کسى که در صحرا هیزم جمع مى ‏کنى و در یک جا مى ‏ریزى، خیال مى ‏کنى روى ریسمان خودت ریخته‏ اى؛ نمى ‏دانى هر چه هیزم جمع کرده ‏اى روى ریسمان دیگرى ریخته ‏اى و بعد او مى ‏آید محصول هیزم تو را جمع مى ‏کند.

منبع:تبیان

اشتراک گذاری :
برچسب ها :

  • آخرین بروزرسانی های نودیها

  • آخرین عکسهای شبکه های اجتماعی

  • آخرین آهنگ ها

  • سلامت و زیبایی

    دمنوش‌هایی برای رشد موهایتان دمنوش‌هایی برای رشد موهایتان تاثیر روزی حلال در سلامتی تاثیر روزی حلال در سلامتی عسل اصل از قلابی را چگونه تشخصی بدهیم؟ عسل اصل از قلابی را چگونه تشخصی بدهیم؟ ۵ عادت غلط درباره صبحانه خوردن که باید از آنها دوری کرد ۵ عادت غلط درباره صبحانه خوردن که باید از آنها دوری کرد ویژگیهای “عسل طبیعی” و راهکار تشخیص عسل تقلبی چیست ویژگیهای “عسل طبیعی” و راهکار تشخیص عسل تقلبی چیست راهکارهای طب سنتی برای جلوگیری از سرماخوردگی در روزهای برفی راهکارهای طب سنتی برای جلوگیری از سرماخوردگی در روزهای برفی با دمنوش‌های زمستانی و خواص فوق‌العاده آنها آشنا شوید با دمنوش‌های زمستانی و خواص فوق‌العاده آنها آشنا شوید مسواک زدن بیش از حد موجب بیماری «تحلیل لثه» می‌شود مسواک زدن بیش از حد موجب بیماری «تحلیل لثه» می‌شود جرم‌گیری دندان با ۶ ماده طبیعی و موثر خانگی جرم‌گیری دندان با ۶ ماده طبیعی و موثر خانگی ده گام برای پیشگیری از سرطان ده گام برای پیشگیری از سرطان علت و درمان برخی ویژگی های بدن مثل بوی بد و یبوست… علت و درمان برخی ویژگی های بدن مثل بوی بد و یبوست… اشتباهات رایجی که خواب شبانه را با مشکل روبرو می‌کند اشتباهات رایجی که خواب شبانه را با مشکل روبرو می‌کند تیر خلاص شنبلیله به دیابت تیر خلاص شنبلیله به دیابت دلایلی که به شما می‌گویند سینوزیت دارید! دلایلی که به شما می‌گویند سینوزیت دارید! درمان کم مویی درمان کم مویی ۱۰ فعالیت روزمره که به کمرتان آسیب می‌رساند ۱۰ فعالیت روزمره که به کمرتان آسیب می‌رساند بلایی که «ماشین ظرفشویی» سرتان می آورد بلایی که «ماشین ظرفشویی» سرتان می آورد کدام روغن‌ها برای تقویت مو مفید است؟ کدام روغن‌ها برای تقویت مو مفید است؟ سالم‌ترین گوشتی که می‌توانید بخورید کدام است؟ سالم‌ترین گوشتی که می‌توانید بخورید کدام است؟ نتایج تازه‌ترین بررسی‌ها درباره نوشیدنی‌های گازدار نتایج تازه‌ترین بررسی‌ها درباره نوشیدنی‌های گازدار
  • تبلیغات در نودیها
  • تبلیغات در نودیها
  • بازنشر مطالب با ذکر منبع بلامانع است گروه سایتهای اسلام مووی - نودیها 1386 - 1396